Milli puldan sıfırların silinməsi İran iqtisadiyyatının yarasına mərhəm olacaqmı?- FOTO

2019-08-02 16:42

GünAz TV: Prezident Həsən Ruhaninin milli pul vahidlərindən 4 sıfırın silinməsiylə bağlı qərarı qəbul etməsindən sonra onun təsdiqlənmək üçün bu yaxınlarda Milli Məclisin müzakirəsinə çıxarılacağı gözlənilir.

 

İranın milli pul vahidindən 4 sıfırın silinməsi və tümənin milli pul vahidinə çevrilməsiylə bağlı təklifi hökumətə cari ilin yanvarın 5-də Milli Bankının yeni sədri Əbdülnasir Himməti irəli sürmüşdü.

 

 

Belə təklif İran İslam Respublikası siyasi sisteminin tarixində əvvəllər də irəli sürülüb. Məsələn Əli Əkbər Haşimi Rəfsəncani ikinci prezidentliyi dövründə (1993-1997) riyalın öz dəyərini kəskin itirməsindən sonra dəfələrlə riyalın sıfırlarının silinməsi məsələsi müzakirə edilmişdi. Hətta Mahmud Əhmədinejadın prezidentliyinin 2-ci dövründə (2009-2013) Mərkəzi Bank sədr Mahmud Bəhmənin başçılığıyla bu mövzuda xalq arasında sorğu keçirmək üçün sayt da işə salmışdı.

 

Milli pul vahidlərindən sıfırların silinməsi siyasəti likvidliyin (nəğdinəgi) və inflyasiyanın yüksəlməsiylə, müntəzəm olaraq pulun dəyərdən düşməsi və nəticədə onun sıfırlarının artmasından sonra həyata keçirilir. Braziliya, Argentina, Ukrayna, Boliviya, Azərbaycan Respublikası, Türkiyə və bir neçə digər ölkə sıfırları silməklə, milli pul vahidlərinin adını dəyişdirən ölkələr sırasındadır.

 

Hazırda əsas sual doğuran məsələ budur ki, əgər riyaldan 4 sıfırın silinməsiylə bağlı qərar icra edilsə, o zaman ölkə istehsalatında durğunluq, işsizlik və bahalaşma həll ediləcək? Bu suala cavab vermədən öncə görüləcək işin yalnız sıfırların silinməsi olduğuna və ya digər struktur islahatlarının ondan öncə və ya onunla eyni zamanda aparılıb-aparılmayacağına baxmaq lazımdır.

 

Sıfırların silinməsi alış verişi və insanların öz üzərilərində pul daşıması işini rahatlaşdırmaqla yanaşı, dövlətin əskinas çapına sərf etdiyi vəsaitlərdə də qənaət etməsinə yol açacaq.

 

Puldan sıfırların silinməsi təklikdə iqtisadiyyatın yaralarına mərhəm olmayacaq. Bu addım likvidlik həcmi və bahalıq səviyyəsini aşağı göstərsə də, bu dəyişiklik yalnız görünüşdə belə olacaq və iqtisadiyyatdakı mövcud problemləri aradan qaldırmayacaq. Buna misal kimi Argentina və Braziliyanı göstərmək olar. Onların öz pullarından sıfırları silməsinə baxmayaraq, köklü işlər aparmadığından, hələ də bu ölkələrdə inflyasiya və bahalığın həddi kifayət qədər yüksəkdir.

 

Struktur islahatları aparmadan sıfır silmək və milli pul vahidinin adını dəyişdirmək nəinki müsbət nəticə bəxş etməyəcək, əksinə sıfırlar yenidən milli pula qayıdacaq və riyalın inflyasiya həddinin artması və dəyərini itirməsi prosesini daha da sürətləndirəcək. Məsələn 2006, 2008 və 2009-cu illərdə Konqo Demokratik Respublikasından milli puldan sıfırların silinməsi nə istehsaldakı problem, nə də inflyasiya kəskin həddini həll edə bilmədi. Hətta bir müddətdən sonra bahalaşma əvvəlkindən də sürətlə davam etməyə başladı.

 

Struktur islahatları baş tutmazsa, puldan sıfırların silinməsinin yaratdığı psixoloji impuls tezliklə aradan qalxacaq və xalq islahatların mümkünlüyünə olan inamını itirəcək. Bu isə o deməkdir ki, gələcəkdə hətta doğru islahatlar həyata keçirilsə belə, insanlar daha ona inanmayacaqlar.

 

 

2018-ci ilin yayında Venesuelada Nikolas Maduronun heç bir iqtisadi islahat keçirmədən, milli pul vahidlərindən 5 sıfırın silinməsiylə bağlı verdiyi qərarı buna missal kimi göstərmək olar. Struktur və iqtisadi islahatlar olmadığından, tezliklə ölkədə inflyasiya həddi yenidən nəzarətdən çıxmağa başlamışdı. Beynəlxalq Valyuta Fondunun təxminlərinə əsasən, hazırda Venesuelada inflyasiya həddi 10 milyon faizdir.

 

Ə.A

Post | Gunaz article thumb

Paylaş :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
Şərhlər
Şərh Yaz
gun az article

Azərbaycan Prezidenti: “Dağılmış Ağdam şəhəri erməni vəhşiliyinin şahididir”

2020-11-24

gun az article

Dövlət başçısı: “Bu 44 gün ərzində bizə mənəvi və siyasi dəstək verən Türkiyə Cümhuriyyəti olub, mənim qardaşım Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan olub”

2020-11-24

gun az article

Azərbaycan Prezidenti: “Bizim işimizə qarışmaq istəyənin cavabını vermişik və verəcəyik”

2020-11-24

gun az article

Prezident İlham Əliyev: “Koçaryan, Sarkisyan, siz diz çökdünüz bizim qabağımızda”

2020-11-24

gun az article

Dövlət başçısı: “Heç kim bizə kömək etməyib, əksinə, ancaq maneçilik törədib, gün gələcək bu barədə ətraflı danışacağam”

2020-11-24

gun az article

Azərbaycan Prezidenti: “Paşinyan mənim sözümə qulaq assaydı, indi belə rəzil durumda olmazdı”

2020-11-24

gun az article

Prezident: “Bir çox ekspertlər qeyd edirlər ki, Azərbaycan XXI əsrin müharibəsini aparıb”

2020-11-24

gun az article

Qarabağda rus sülhməramlısı və ermənilər də minaya düşüb

2020-11-24

gun az article

Polkovnik şəhid oldu

2020-11-24

gun az article

Teymur Rəcəbov Levon Aronyana qalib gəlib

2020-11-24

gun az article

Qarabağda itkin düşən erməni hərbçilərin yaxınları Ermənistan MN-in qarşısında etiraz aksiyası keçirir

2020-11-23

gun az article

İranda daha 453 ölüm halı ilə koronavirusdan vəfat edənlərin sayı 45 000 nəfəri keçib (Rəsmi statistika)

2020-11-23

gun az article

Azərbaycanda 15-dək deputat koronavirusa yoluxub

2020-11-23

gun az article

Dövlət Tərcümə Mərkəzi “Xankəndi necə Stepanakert oldu” adlı sənədli videoçarx hazırlayıb

2020-11-23

gun az article

Azərbaycan Seyran Ohanyan barəsində soyqırımı cinayəti üzrə axtarış elan edib

2020-11-23

gun az article

İsfahan Neft Emalı Şirkətinin avtobusu qəzaya uğrayıb. 4 nəfər ölüb, 17 nəfər xəsarət alıb

2020-11-23

gun az article

Səfirlər, hərbi attaşelər Füzulidə - Yenilənib

2020-11-22

gun az article

Putin: Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsidir

2020-11-22

gun az article

Ağdam məscidi işıqlandırıldı

2020-11-22

gun az article

Azərbaycanda son sutkada 3196 nəfər COVID-19-a yoluxub, 1598 nəfər sağalıb, 24 nəfər vəfat edib

2020-11-22