عواقب رفراندوم بارزانی - ماشااله رزمی

عواقب رفراندوم بارزانی - ماشااله رزمی

برگزاری رفراندوم درشمال عراق یک اشتباه جبران ناپذیر بود، لازم نبود انسان نبوغ سیاسی یا نظامی خاصی داشته باشد تا دریابد که درشرایط ژِئوپلیتیک موجود وتوازن قوادرمنطقه ومخالفت های بین المللی،هرگونه زیاده خواهی محکوم به شکست است. روزی که نماینده سازمان ملل به بارزانی پیشنهاد کرد که رفرانوم را برگذارنکند تادرشرایط مناسب این کارزیرنظرسازمان ملل انجام بگیرد  یک فرصت استثنایی بود که بارزانی آنراسوزاند وسه هفته بعد از رفراندوم با ورود ارتش عراق به کرکوک رویای ملت کرد به کابوس تبدیل شد.

 

فردای روز رفراندوم بارزانی درمصاحبه با برنارد هانری لوی که در روزنامه لیبراسیون فرانسه منتشر شد درحالت یاس خطاب به هانری لوی می گوید که « شما مارا تنها نخواهید گذاشت»وهمین یک جمله نشان می دهد که چگونه ماجراجویان بین المللی ودلالان کمپانی های نفتی با دادن وعده های بی پشتوانه ،با استفاده از  خود بزرگ بینی بارزانی او را وسیله قرار دادند تا فتنه دیگری درمنطقه برپا سازند  وبازار فروشندگان اسلحه را داغ بکنند. خود بارزانی در مصاحبه مطبوعاتی روز قبل از رفراندوم به طورضمنی به این وعده ها اشاره کرد و گفت: نمایندگان خارجی یک جوربا ما حرف می زنند و در روزنامه هاجوردیگری می نویسند.

 

بارزانی برای سرپوش گذاشتن به فساد حاکم دراداره اقلیم وتثبیت حاکمیت فردی خود به این رفراندوم احتیاج داشت وبا طرح شعار« حق تعیین سرنوشت » و « استقلال» افکارعمومی کردها را تحریک کرد درحالیکه از سال 1991 یعنی از زمانی که سازمان ملل بعد ازجنگ کویت منطقه پرواز ممنوع درشمال عراق ایجاد کرد ،اقلیم کردستان عراق سرنوشت خودرا بدست گرفته بود و ازسال 2005 به بعد طبق قانون اساسی فدرال عراق که خود بارزانی نیزبه آن رای داده است کردستان عراق استقلال داخلی کامل داشت ، آنچه که بارزانی می خواست « جدایی» ازعراق بودآنهم با ضمیمه کردن خاک عرب و ترکمان وافزودن چهل درصد به مساحت شناخته شده کردستان عراق که جامعه بین المللی درشرایط فعلی این زیاده خواهی را نمی پذیردو نپذیرفت زیرا بارزانی آشکارا می خواست دنیا را در مقابل عمل انجام شده قرار بدهد. اکنون مطبوعات معتبر بین المللی نه ازاستقلال که از جنگ نفت درشمال عراق می نویسند.

 

قانون اساسی عراق که توسط آمریکایی ها وبانظر جلال طالبانی نوشته شده امتیازات زیادی به کردها داده است . کردها یک دهم جمعیت عراق هستند اما رییس جمهورعراق از کردها می باشد ، وزرای سه وزارتخانه ، معاون نخست وزیر و معاون رییس پارلمان از کردها می باشد .کردها 62 نماینده درپارلمان بغداد دارند و نظر باینکه کردها درحمله آمریکا به عراق با آنها همکاری کرده بودند مورد اعتماد مسُولان آمریکایی بودند و کارهای نان و آب دار و پست های حساس به آنان واگذارمی شد طوری که عراقی های دیگر خودرا تحت سلطه کردها احساس می کردند. هم اکنون یک میلیون نفرکرد درمحله اعیان نشین بغداد ساکن شده اند وطبقه میلیونرهای جدید عراق را تشکیل می دهند .

 

برگزاری رفراندوم خطای استراتژیک بود وبهمین جهت ایران ، عراق و ترکیه موقعیت را مناسب دیدند تا ازاین خطای استراتژیک حد اکثر بهره برداری را بکنند و امنیت مرزهای خودرا تضمین بکنند درضمن مشکلات داخلی خودشانرا حل و فصل کرده واقلیت های ملی ناراضی را سرکوب نمایند .

 

با سرعت یک اتحاد سیاسی - نظامی و امنیتی بین بغداد، تهران و آنکارا شکل گرفت تا کردها را درداخل  مثلث این اتحاد چند وجهی زندانی بکنند و تمامی امتیازاتی که آمریکایی ها ازعراق گرفته به کردها داده بودند را یک به یک پس بگیرند وبین خودشان تقسیم کنند.البته این اتحاد می تواند موردی و کوتاه مدت باشد ولی همین هم برای سرکوبی همه کردهای شورشی درهریک ازاین کشورها که هستند کفایت می کند.

 

عراقی های غیرکردضمیمه شدن خاک عرب و ترکمان و ایزدی به اقلیم کردستان را قبول نداشتند و دولت عراق ازاشتباه بارزانی استفاده کرد تا اصل 140 قانون اساسی را که در باره رفراندوم درمناطق مورد مناقشه است وبدون دخالت عراقی ها دردوره پل برومرحاکم آمریکایی عراق نوشته شده درعمل غیرقابل اجرا بکند .

 

دولت مرکزی عراق با خارج کردن کرکوک ازدست پیشمرگه ها ،با یک ضربه سه پیروزی بدست آورده است یعنی پیروزی نظامی،پیروزی سیاسی وپیروزی اقتصادی .با آزاد شدن کرکوک ارتش عراق روحیه پیدا کرده درعوض پیشمرگه اعتبار و روحیه خودرا از دست داده است.دولت حیدرعبادی تقویت شده و پیروزی حزب او درانتخابات بهارآینده تضمین شده است . چاه های نفت کرکوک تحت کنترل دولت مرکزی قرارگرفته وروزانه درآمد ششصدهزاربشکه نفت به صندوق دولت مرکزی اضافه شده است.

 

ایران معماراتحاد سه جانبه ودومین برنده است زیرا ازدوسال پیش مصطفی هجری رییس یکی ازشاخه های حزب دموکرات کردستان ایران وارد یک جنگ نیابتی شده وبا استفاده ازامکانات کردستان عراق چندعمل مسلحانه درآذربایجان غربی انجام داده .مقامات جمهوری اسلامی بارها گفته بودند که به این عملیات پایان خواهند داد واشتباه بارزانی این فرصت طلایی را به جمهوری اسلامی داد.علی شمخانی سرپرست شورای امنیت ملی جمهوری اسلامی رسما اعلام کرد که از حالا به بعد رفتارایران نسبت به اقلیم عوض می شود.

 

به غیرازحزب دموکرات پنج حزب دیگرازکردهای ایرانی هم دراقلیم کردستان پشت جبهه برای خود ایجاد کرده ودرمرزهای غربی ایران فعال بودند .همه این احزاب به کمک بارزانی جبهه کردستانی درست کرده اند ویکصدا از رفراندوم بارزانی پشتیبانی کردند و اکنون با مستقرشدن حشدشعبی موردحمایت ایران دراقلیم کردستان میدان عمل احزاب کردی ایرانی ازبین می رود وهمچنین ازنفوذ اسرائیلی های مخالف جمهوری اسلامی درکردستان عراق جلوگیری می شود.

 

ترکیه طرف اصلی تجاری اقلیم ازخطای مسعود بارزانی استفاده سیاسی و نظامی می کند .طیب اردوغان یک اسلامگرای پراگماتیک است وی با مشاهده خطای سیاسی بارزانی موضع خود در باره اقلیم کردستان را 180 درجه تغییر داد.

 

اقلیم کردستان تحت عنوان همبستکی کردی دست پ کاکا را که در جنگ با دولت ترکیه است باز گذاشته بود ، ازاین به بعد بعید است که اقلیم کردستان توان آنرا داشته باشد که مخالفان دولت های ایران و ترکیه را در پناه خود بگیرد. ازطرف دیگرصنایع ترکیه به نفت شمال عراق نیاز دارد و همین مساله مانع بزرگی برای اقدامات عملی ترکیه است با این همه کوچک و ناتوان شدن اقلیم ازمحاصره شدن ترکیه توسط دولت های غیردوست جلوگیری خواهد کرد.

 

علیرغم رجزخوانیهای زیادی که درمورد قدرت پیشمرگه شده بود ، این نیروی عظیم نتوانست حتی یک ساعت درمقابل ارتش عراق مقاومت بکند باین دلیل ساده که پیشمرگه یک نیروی چیریکی نا منظم است و نه یک ارتش منظم که با قوانین جنگی امتحان شده عمل می کند.حالا که سه هفته بعد از رفراندوم خطا بودن آن سیاست ثابت شده و پیشمرگه به مرزهای سال 1991 عقب نشینی کرده است دنبال بهانه می گردند تا شکست استراتژیک رهبران اقلیم را توجیه بکنند.

 

- می گویند سپاه پاسداران ایران همراه با حشد شعبی وابسته به ایران کرکوک را اشغال کردند.

 

- جامعه جهانی (منظورآمریکاست)پشت کردها را خالی نمود وحمایت نکرد.

 

- یکی از احزاب کردی ( اتحادیه میهنی)خیانت کرد ومخفیانه با بغداد سازش کرد وبه پیشمرگه ها دستورعقب نشینی داد.

 

در مقابل این بهانه ها ، حزب گوران که رفراندوم را تحریم کرده بود اعلام کرده است که هردوحزب یعنی حزب دموکرات کردستان عراق و حزب اتحادیه میهنی با آغاز حمله ارتش چون دیدند که توان مقابله ندارند صبح روز یکشنبه با دولت عراق توافق کردند که پیشمرگه ها عقب نشینی بکنند وازخونریزی بیشترجلوگیری شود.

 

بعضی ازافراد وگروههای اوپوزیسیون جمهوری اسلامی اکثرا بخاطر عدم شناخت درست ازسیاستهای رایج دراقلیم وتحلیل نادرست ازاوضاع منطقه از رفراندوم حمایت کردندو بعضی حتی پارا فراتر گذاشتند وادعا کردند که درصورت استقلال کردستان عراق ،این کشورجدید به کانون دموکراسی درخاورمیانه تبدیل می شوداما باید درنظر گرفت که تجربه 26 سال گذشته عکس این پیشگویی را ثابت می کند . هم اکنون حکومت ملوک الطوابفی درکردستان عراق وجود دارد وطایفه بارزانی درشمال و طایفه طالبانی در جنوب اقلیم حکومت می کنند ودرگذشته نیزچنین بوده است .فرهنگ عشیره ای درآنجا حاکم است، لباس ، فولکلور و پیشمرگه مصداق های بارزاین فرهنگ عشیره ای هستند. جامعه مدنی هنوز شکل نگرفته ومبارزه مدنی وجود ندارد. کسانی که از دموکراسی دراقلیم کردستان عراق حرف می زنند شاید فکرمی کنند که دموکراسی با اراده  خوانین ، روسای عشایروفئودال ها ایجاد می شود. دموکراسی حاصل  توافق شهروندان آزاد در شرایط توازن قوای اجتماعی است وچنین شرایطی در اقلیم و جود ندارد.

 

درسال 2011 هنگامی که مردم دراعتراض به فساد موجود دراداره اقلیم به تظاهرات مسالمت آمیز دست زده بودند ، مسعود بارزانی به پیشمرگه هایش دستور داد بروی مردم آتش بگشایند و 26 نفر را بکشند وصد ها نفر را زخمی و زندانی بکنند او وزرای دومین حزب اقلیم یعنی جنبش گوران را از دولت اقلیم اخراج کرد . خود سرانه درب پارلمان رابست و روزنامه نگاران منتقد را شکنجه و سربه نیست کرد. دوران ریاست قانونی اودرسال 2013 پایان یافته است ولی اوهنوزحاکم مطلق اقلیم است و پیشمرگه ارتش خصوصی اوست.روشنفکران کرد صدایشان بریده شده است کسانی چون ارس فتاح سرمقاله نویس روزنامه آونه در سلیمانیه  ومریوان خانی استاد علوم سیاسی درهلند صد برابراین گفته ها را تعریف می کنند.

 

کسانی که علیرغم نتایج فاجعه باررفراندوم برای ملت کرد هنوزازآن دفاع می کنند اغلب به دموکراتیک بودن انتخابات ورای 92 درصدی رای به استقلال را مثال می زنند اما نمی گویند درنظام ملوک الطوایفی انتخابات چگونه می تواند دموکراتیک باشد . خبرنگار روزنامه لوموند در روزهای قبل ازانتخابات با نمایندگان عرب ها و ترکمان ها که انتخابات را تحریم کرده بودند درکرکوک مصاحبه کرده است نماینده عرب ها می گوید که جرعت بیرون آمدن ازخانه را نداریم ، پزشکی راکه مخالف رفراندوم بود با انفجاراوتوموبیلش کشتند . به عرب های سنی اتهام داعشی بودن می زنند و صدایشان را می برند. نماینده ترکمان ها نیز ازاختناق حرف می زند ومی گوید کرکوک یک شهرترکمان نشین است ولی نمیگذارند ترکمان ها درمخالفت با رفراندوم صحبت بکنند.

 

طبق نتایج آراء درسلیمانیه فقط 50 درصد واجدین شرایط رای داده اند که البته همه آنها هم رای موافق نداده اند. ازاردوگاههای پناهندگان جنگ که بیش ازیک میلیون نفرهستند رای آری برای استقلال گرفته انددرحالیکه همه آنها روزشماری می کنند تا اوضاع آرام شود وآنان اقلیم را ترک بکنند وبه خانه های خود درخارج ازاقلیم برگردند . درسنجار 92 درصد رای آری برای استقلال گرفته بودند ولی دیدیم که بلافاصله بعد از آزاد شدن کرکوک ایزدی های سنجار بزوراسلحه پیشمرگه هارا از شهر بیرون کردند .

 

مسعود بارزانی وعده انتخابات پارلمانی وریاستی اقلیم را برای روز اول نوامبر داده بود اما انتخابات را معلق کرده درعوض یک شورابرای دنبال کردن مذاکره با بغداد ازاطرافیان خود درست کرده است. اعضا شورا منتخب نیستند وهیچ زمانی برای ماموریت این شورا تعیین نشده و قراراست بزودی مسعودبارزانی یک نفر از خانواده خود راجانشین خودش بکند. اودیگرازانتخابات حرف نمی زند زیرا خوب می داد که بعد ازضربه تاریخی که به منافع ملت کرد زده است درهرانتخاباتی بازنده خواهد بود. بازی تازه شروع شده است ویک بحران جدید وطولانی درخاورمیانه کلید خورده است.

 

ماشااله رزمی

 

21 اکتبر 2017 - پاریس

 

 


بیشتر بخوانید

بیشتر بخوانید