قوشاچای آدی‌ میفیک گؤروشونده - کیومرث ایسلامی

۱۳۹۶-۱۲-۰۸ ۱۶:۲۲

أسکی تورک میفیک دونیا گؤروشونده اولان کولت‌لار (مدنی وارلیق) و اینانجلارلا باغلی یاشادیقلاری و مسکن سالدیقلاری مکانلارا و جوغرافی اؤزللیک‌لرینه باخاراق اویغون اولان آتا اینانج‌لاری ایله و اوردا باش وئرمیش بیر سیرا اولایلارلا باغلی آد سئچیرمیش‌لر. ائله‌جه بوگونه قدر ساخلانیلیب گلیب یئنی نسیللره چاتدیغینا راست گلینیر. بو مکانلاردان بیری گونئی آزربایجانین باتئ اوستانی‌نین گونئی دوزه‌نلیگینده یئرله‌شن قوشاچای‌دیر.

 

شهرین آدی تمیز تورکجه‌میزده اولان ایکی سؤزجوکدن یعنی «قوشا» و «چای»دان عیبارتدیر. آیدین اولدوغو کیمی و بیر سیرا تدقیقاتلارا أساسن، توپونیمیادا «قوشا» سای آنلامینی داشیاراق، «ایکی» دئمک‌دیر. اونون ایشلنمه‌سی جوغرافی سجییه‌سینی‌نین تصدیقینه خیدمت گؤسته‌ریر.

 

قوشا سؤزو بو بؤلگه‌دن باشقا دیگر یئر آدلاردا ایسه گؤزه چارپماقدادیر؛ زنجانین قئیدار شهرینه باغلی اولان «قوشا تپه»، موغاندا «قوشا قیشلاق»، قوزئیده توووز رایونوندا چاتاق یا قوشا کؤی و ب. یاشاییش مکانلاریدا آد آپارماق اولور. و بوگون یئنی ائولنن‌لره قوشا قاریماق ایفاده‌سی‌ده دیلیمیزده ایکیلی سای‌دان خبر وئریر.

 

ائله‌جه‌ده بو بؤلگه ایکی جیغاتئ و تاتائو چایلاری آراسیندا یئرلشدیگی اوچون «قوشاچای» و ایکی‌چای آراسی آدلانماقدادیر.

 

میفیک گؤروشه گلدیکده «سو» واریانتی یالنیز قوشاچای‌دا دئییل، ائله‌جه باشقا شهر و بؤلگه‌لریمیزده ایسه سو وارلیغی‌ایله ایلگیلی اولانلارا راست گلیریک؛ اورمو، موغان، چایپارا، بیله‌سووار (سوو، سوب)، گئرمی، قاراسو، سولار، بولاق، بولود، چای، چاییر (سو و چای چئوره‌سینده بیتن اوت و بیتکی)، چیمن، قارا چیمن، بولاق و باشقا سؤز و ایفاده‌لریمیزده راست گلیریک.

 

آنجاق قوشاچای‌دا «چای» سؤزو آد آپاردیغیمیز کیمی ندن خبر وئریر؛

 

ﮔﺆﺭﻭﻧﺪﻭﮔﻮ ﮐﯿﻤﯽ قوشاچای‌دا سو ﺳﺆﺯﻭ چای واریانتیندا ایشلک‌دیر. ﻣﯿﻔﯿﮏ یئر-سوب روحلاری و ﺍﯾﻨﺎﻧﺠﯽﺍﯾﻠﻪ ﺳﯿﺦ ایلگیده‌دیر. ﺑﺌﻠﻪﮐﯽ ﺃﺳﮑﯽ ﺗﻮﺭﮐﻠﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﯾﻨﺪﯾﺪﻩ ﺑﯿﺮ ﺳﯿﺮﺍ ﺗﻮﺭﮎ ﺑﻮﯼﻻﺭﯾﻨﺪﺍ ‏« ﺳﻮ ‏» ﺳﺆﺯﻭ ﺑﻮ، ﻣﻮ، ﻣﯽ ﺍﻭﻻﺭﺍﻕ ﮐﺌﭽﻤﮑﺪﻩﺩﯾﺮ . ﻗﯿﭙﭽﺎﻕ ﺗﻮﺭﮐﻠﺮﯾﻨﺪﻩ ﺍﯾﺴﻪ ﺟﻮ، ﭼﻮ، ﺟﻮﯼ ﻭ ﭼﻮﯼ ﺷﮑﯿﻠﻠﺮﯾﻨﺪﻩ ﺍﯾﺸﻠﮑﺪﯾﺮ . ﺑﻮﮔﻮﻥ ﻗﯿﺮﻗﯿﺰﯾﺴﺘﺎﻧﺪﺍ ﻭ ﻗﺎﺯﺍﻗﯿﺴﺘﺎﻧﯿﻦ ﮔﻮﻧﺌﯿﯿﻨﺪﻩ ‏«ﭼﻮﯼ ‏» ﺁﺩﻟﯽ ﭼﺎﯼ ﺁﺩﯼ ﻭﺍﺭﺩﯾﺮ ﮐﯽ ﺍﻭﻧﻮﻥ ﺃﻃﺮﺍﻓﯽ ‏«ﭼﻮﯼ‏» ﻭﺍﺩﯼﺳﯽ ﺁﺩﻻﻧﯿﺮ. و بوگون قوشاچای یاخینلیغیندا یئرله‌شن «چوغانلی» کؤیو ایسه سو و چای‌لا یاد ائدیلیر. ﺣﺘﺘﺎ ﺩﯾﻠﯿﻤﯿﺰﺩﻩ ﺍﯾﺸﻠﮏ ﺍﻭﻻﻥ ‏«ﭼﺎﯼ‏» ﺳﺆﺯﻭ ﺍﯾﺴﻪ ﻫﻤﻦ ﺳﻮ ﺩﺋﻤﮏﺩﯾﺮ . ﺍﺋﻠﻪﺟﻪﺩﻩ ﭼﺎﯾﯿﺮ، ﭼﯿﻤﻦ ﺳﺆﺯﻟﺮﯼ ﻭ ﺟﻮﯼ، ﺟﻮﭖ، ﺟﻮﯾﺒﺎﺭ ﻭ ﺩﯾﻠﯿﻤﯿﺰﺩﻩ ﺍﯾﻔﺎﺩﻩ ﺍﺋﺘﺪﯾﮕﯿﻤﯿﺰ «ﺟﻮﻡ ﺟﻮﻟﻮﻕ ﺳﻮ ﺍﻭﻟﻤﺎﻕ» ﺍﯾﺴﻪ ﺑﻮ ﻗﻮﻧﻮﯾﺎ ﻋﺎﯾﺪﺩﯾﺮ.

 

تورک میفولوگیاسیندا یئر-سوب روحلاری ندن خبر وئردیگینی فیلولوق بختیار تونجایین یازیسیندا اوخویاق:

 

«سو آذربایجان خالقی‌نین میفولوژی دونیا گؤروشون‌دکی یئری و رولونون میفولوژی یازی‌لاردا هر طرفلی عکسی‌نی تاپدیغی‌نی بیلدیرن آ. بابک یازیر کی، خالقی‌میزین أن أسکی‌لردن سویا هانسی دیه‌ر وئردیگی، اونا اولاغان‌-اوستو بیر نسنه کیمی باخاراق اونو قوتسال‌لاشدیرماسی، سویون ماجیک اؤزللیک‌لریندن نئجه ایستیفاده ائتمه‌سی بو ایناج‌لاردا آیری-آیری شکیل‌لرده گؤرونور: «اونلاری اؤیرنمک‌له طبیعت‌سئور تورکون دونیایا اومانیست موناسیبتی نین درینلیک‌لرینه وارماق، چاغداش معنویاتی‌میزین کؤکلری‌نی آیدینلیغا قووشدورماق مومکون دور» (بابک، 2010، س. 30).

 

بو اینانجا گؤره یئر-سو روحلاری توپراق آنا اؤتوگئنه باغلی اولان دوغا روحلاریدیر. بعضن بیر آغاجین،قایانین، داغین،گؤلون و حتتا بیر اؤلکه‌نین روحو حساب اولونورلار. یئر-سولارا حؤرمت أساس‌دیر. بیر مئشه‌یه گیرنده دیققتله حرکت ائدیلیر، اوجا سسله دانیشماق اولماز، بوداقلار قیریلماز. اگر اینسان طبیعت‌دن بیر شئی آلدیسا، بو طبیعت روحلاری نین ایجازه‌سیله اولمالی دیر. بو سبب دن اینسانلار یئر- سولارا شوکور ائدرلر.

 

«أسکی تورک میفولوگیاسیندا یئر- سولارارین اؤزل رولو واردیر. «کؤچ» داستانیندا یئر-سولارین«کؤؤچ» دئیه سسلری ائشیدیلیر. بونونلا همین روحلار تورک‌لری جزالاندیریرلار. تورکلر یئر-سو روحلارین آتالاری‌نین اونودولموش روحلاری اولدوغونا، اونلارین آدلارینی سالدیقدا آییله لرینی قورودوغونا، دستکله دیگینه اینام بسله ییردیلر.

 

أسکی تورک‌لرده سو یارادیلیش و حایاتین باشلانغیجی اولاراق قوتسال ساییلیب و آغ‌آنا (آنا ایلاهه) ایله بیرگه اولدوغونا اینانیرمیش‌لار» (بختیار تونجای، 2016).

 

گؤروندوگو کیمی آزربایجانین میفیک تفککورونون ائتکیسی أسکی‌دن بری توپونیم و اورونیمینده (داغ و دره) بو گونه قدر قورونوب ساخلانماقدادیر.

 

قایناق:

 

1- میرعلی سییداوو؛ آزربایجان میفیک تفککورون قایناقلاری، 1983.

 

2- بختیار تونجای؛ آغ‌آنانین اؤولادلاری، أن أسکی تورکلر، 2016.

 

3- عاریف آجال‌اوغلو؛ أساطیرلر، أفسانه و روایت‌لر، 2005.

 

کیومرث ایسلامی

 

Post | Gunaz article thumb

به اشتراک بگذارید :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
دیدگاه‌ها
نوشتن دیدگاه
gun az article

گوناز تی وی ۲ آبان ۱۳۹۹ـ آزادلیق سسی: قاراباغ‌‌دا سون دوروم و گونئی‌ده حبس ادیلن میللی‌ـ‌مدنی فعاللار

۱۳۹۹-۰۸-۰۳

gun az article

گوناز تی وی۲ آبان ۱۳۹۹: قاراباغ‌ موحاریبسینده مغلوب ارمنستانین سون دورومو، آذربایجانین ظفری و قاراباغ‌ین گلجیی

۱۳۹۹-۰۸-۰۳

gun az article

گوناز تی وی ۲ آبان ۱۳۹۹: برندا شیفر: تهران نگران پیشروی آذربایجان و کاهش مرز مشترک ایران ـ ارمنستان است

۱۳۹۹-۰۸-۰۲

gun az article

فعال ملی آذربایجان «عبدالله صدوقی» به زندان تبریز منتقل شد

۱۳۹۹-۰۸-۰۲

gun az article

بی‌بی‌سی فارسی؛ منویات ایدئولوژیک در جامه‌ی اصول حرفه‌ای – ایواز طاها

۱۳۹۹-۰۸-۰۲

gun az article

دیدار فعالین ملی آذربایجان با «زینال تنهایی» پس از آزادی موقت وی

۱۳۹۹-۰۸-۰۲

gun az article

گوناز تی وی ۱ آبان ۱۳۹۹ـ سؤزوموز: قاراباغ ساواشی و میللی اویانیش

۱۳۹۹-۰۸-۰۲

gun az article

گوناز تی وی ۱ آبان ۱۳۹۹ـ دوشونمه یه چاغیریش: تورکیستاندان قاراباغا

۱۳۹۹-۰۸-۰۲

gun az article

فعالین زن آذربایجانی موقتا از زندان آزاد شدند

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

گوناز تی وی ۱ آبان ۱۳۹۹: مسیحیان آذربایجان: درگیری با ارامنه جنگ مذهبی نیست

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

کارگران پتروشیمی اردبیل «هفت ماه» حقوق نگرفته‌اند

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

گفتگوی احمد اوبالی با رادیوی آمریکا درباره حمایت آذربایجان جنوبی از ارتش آذربایجان

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

اسامی ۶۶ تن از بازداشت‌شدگان معترض به حمایت‌های ایران از ارمنستان اشغالگر

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

اسامی زنان آذربایجانی بازداشت شده معترض به حمایت های ایران از ارمنستان

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

فعالین ملی آذربایجان در زندان تبریز دست به اعتصاب غذا زدند

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

دیدار جمعی از فعالین ملی با «سجاد جولانی» پس از آزادی موقت وی از زندان اردبیل

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

خانم «حکیمه احمدی» با وجود تودیع وثیقه صدمیلیونی از دادگاه به زندان تبریز منتقل شد

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

جلسه دادگاه رسیدگی به اتهام فعال ملی آذربایجان «علی عزیزی» برگزار شد

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

گوناز تی وی ۳۰ مهر ۱۳۹۹: قاراباغ داواسی دونیا مئدیاسین‌دا، ایرانچیلار نه‌دن ارمنی‌لره دستک وئریرلر

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

گوناز تی وی ۳۰ مهر ۱۳۹۹: مصاحبه اختصاصی تلویزیون گوناز تی وی با دکتر پاتریک والش درباره جنگ قاراباغ

۱۳۹۹-۰۷-۳۰