توضیحاتی بسیار ارزنده درباره «حق والدین در نام‌گذاری کودکانشان» به نوشته «ابراهیم نوری»

۱۳۹۹-۰۶-۱۵ ۲۱:۴۸

ابراهیم نوری: حق والدین در نام‌گذاری برای کودکانشان؛ (آییل دختر دو ماهه بدون نام به قید تحریر این نوشته)

Gunaz.tv Quote | Gunaz article

تصویر: «سجاد جولانی و فرزند تازه متولد شده ایشان؛ آییل»

 

نام کودک چشم‌اندازهای گوناگونی از نظام حق‌های اساسی و حقوق بشری را به هم پیوند می‌زند. والدینی که سرمایه عمر خویش را به‌پای کودکانشان می‌گذارند، پس جفا در حقشان است که نتوانند نام دلخواه خویش را بر کودکشان بگذارند. لیکن فرا از موضوعیت اجتماعی و انسانی، به علت نتایج و آثار حقوقی نام‌گذاری، این نوشته مختصراً فارغ از سیر تاریخی قانون‌گذاری در خصوص نام‌گذاری، به بررسی ابعاد حقوقی سه‌گانه در این مسئله می‌پردازد.

 

در آغاز سخن گفتنی است رویدادهای چهارگانه ولادت، ازدواج، طلاق و فوت در قالب احوال شخصیه (به معنی عام) شناسایی شده است. که در واقع به‌عنوان هویت اشخاص حقیقی، ثبت آن‌ها نیز اجباری گردیده است. که در صورت عدم اعلام به‌موقع، ضمانت اجرای کیفری را به همراه دارد.

 

اما در مورد بحث، اهمیت موضوع حق نام‌گذاری به‌اندازه‌ای است که در متون اسلامی فصل جداگانه‌ای به نام «باب‌الاسماء و اکنی؛ باب اسم‌ها و کنیه‌ها» و یا «باب‌التمسیه؛ باب نام‌گذاری» وجود دارد. حقی که در بند ۲ ماده ۲۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی بدین‌گونه مورد اشعار واقع گردیده است: «هر كودكی بايد بلافاصله‌ پس‌ از ولادت‌ به‌ ثبت‌ برسد و دارای نامی‌ بشود.» و در بندهای ۱ و ۲ ماده ۷ و نیز بندهای ۱ و ۲ ماده ۸ کنوانسیون حقوق کودک (مصوب‌ نوامبر ۱۹۸۹) که دولت جمهوری اسلامی ایران نیز در تاریخ ۱۳۷۲/۱۲/۱ بدان ملحق شده است، به‌مراتب ذیل مقرر می‌دارند:

 

«ماده‌ ۷

۱. تولد كودك‌ بلافاصله‌ پس‌ از به‌ دنيا آمدن‌ ثبت‌ می‌‌شود و از حقوقی‌ مانند حق‌ داشتن‌ نام‌، كسب‌ تابعيت‌ و در صورت‌ امكان‌، شناسايی‌ والدين‌ و قرار گرفتن‌ تحت‌ سرپرستی‌ آن‌ها برخوردار می‌‌باشد.

 

۲. كشورهايی طرف‌ كنوانسيون‌ اين‌ حقوق‌ را مطابق‌ با قوانين‌ ملی و تعهدات‌ خود طبق‌ اسناد بين‌المللی مربوطه‌ در اين‌ زمينه‌، خصوصاً در مواردی كه‌ كودك‌ در صورت‌ عدم‌ اجرای‌ آن‌ها آواره‌ محسوب‌ گردد، لازم‌الاجرا تلقی خواهند كرد.

 

 ماده‌ ۸

۱. كشورهای‌ طرف‌ كنوانسيون‌ حق‌ كودك‌ برای‌ حفظ‌ هويت‌ خود، من‌‌جمله‌ مليت‌، نام‌ و روابط‌ خانوادگی‌ را طبق‌ قانون‌ و بدون‌ مداخله‌ تضمين‌ خواهند كرد.

 

۲. در مواردی كه‌ كودك‌ به‌طور غيرقانونی‌ از تمام‌ يا برخی از حقوق‌ مربوط‌ به‌ هويت‌ خود محروم‌ شود، كشورهای‌ عضو حمايت‌ و مساعدتهای‌ لازم‌ را برای‌ استيفای‌ سريع‌ حقوق‌ فوق‌ به‌ عمل‌ خواهند آورد.»

 

گفتنی است در این راستا والدین، دولت و کودکان را می‌توان سه عنصر حقوقی دانست که در شکل‌دهی نظام حقوقی نام‌گذاری نقش دارند. در مورد اخیر لازم به اشاره کوتاه است که مطابق نظر جامعه‌شناسان و روانشناسان، نام‌گذاری نامناسب یا نامتعارف در فرآیند رشد و جامعه‌پذیری کودکان تأثیرات منفی بر جا می‌گذارد. بنابراین علمای حقوق با درک این موضوع «حق بر تغییر نام» را به رسمیت شناخته‌اند.

 

اما چالش اصلی در میان والدین به‌عنوان اشخاص دارای حق و دولت به‌عنوان طرف حق و موجد قیود و تحدید است.

 

که معمولاً حق و تکلیف نام‌گذاری از بدو تولد کودک به والدین سپرده شده و عمدتاً صلاحیت کنترل و تأیید نام نیز برای دولت به رسمیت شناخته شده است. در واقع دخالت دولت در تنظیم و اطمینان از مقدمات حسن تربیت و جامعه‌پذیری کودک به‌عنوان یک امر در حوزه نظم عمومی است. که این مورد در ماده ۲۰ قانون ثبت احوال بر اساس قاعده تناسب (تناسب نام با جنس، تناسب نام با موقعیت اجتماعی، تناسب نام با عرف و تناسب نام بافرهنگ محلی) و قاعده کرامت ذاتی (ممنوعیت اسامی زننده و مستهجن) و قاعده ابتنای بر شرع (ممنوعیت اسامی مغایر با مذهب و موجب هتک حیثیت مذهبی) از سوی شارع به رشته تحریر در آمده است.

 

مع‌الأسف در رویه اداری بر اساس دستورالعمل نامه مصوب ۱۳۹۰ توسط سازمان ثبت احوال، بجای آنکه نام‌های ممنوع در مجموعه‌ای گردآوری شده و انتخاب آن ممنوع اعلام شود، نام‌های مجاز جمع‌آوری شده است؛ رویه‌ای قابل انتقاد و غیرقابل دفاع که سبب تحدید آزادی‌های اشخاص در انتخاب نام دلخواه می‌شود و افزون بر این مغایر تبصره ۲ ماده ۲۰ قانون ثبت احوال (الحاقی ۱۳۶۳/۱۰/۱۸) که مقرر می‌دارد «تشخیص نامهای ممنوع با شورای عالی ثبت احوال می‌باشد و این شورا نمونه‌های آن را تعیین و به سازمان اعلام می‌کند.» نیز هست. چرا که به موجب این تبصره شورای عالی ثبت احوال مقرر بود نمونه نام‌های ممنوع را اعلام کند نه نام‌های مجاز را.

 

این رویه ناموجه و غیر حقوقی چندین سال است که مشکلات عدیده‌ای را به بار آورده که هر از گاهی از طریق رسانه‌های جمعی، خبرهایی مبنی بر تلاش‌های بی‌وقفه والدین آذربایجانی برای نام‌گذاری تورکی فرزندانشان و در نقطه مقابل مخالفت اداره ثبت احوال و نتیجتاً بی‌نامی چندین ماهه و چندین ساله کودکان به سمع و نظر می‌رسد. که در مورد اخیر بی‌نامی دختر ۲ ماهه آقای سجاد جولانی به نام «آییل» در شهرستان اردبیل می‌باشد. فارغ از اینکه در این موارد، در مضیق‌ترین تفسیر در مقابل تفسیر موسع، حق بر آزادی بیان اشخاص، ناظر بر آزادی های باور و اعتقاد، سیاسی، رفتارهای مذهبی و مشارکت فرهنگی می‌باشد. و از طرف دیگر باید اصل حریم خصوصی را در نظر داشت که دولت اصولأ منفعت و توجیه مشروعی برای دخالت در این حریم خصوصی زوجین ندارد.

 

مع هذا از نظر راقم بروز مشکلات همانند مورد اخیر فوق‌الاشاره (آییل) از آنجا ناشی می‌شود که با توجه به اصل اباحه، اشخاص به انجام هر اقدامی مجازاند و این فعل ممنوع است که نیاز به ذکر در نصوص دارد.

 

بنابراین، در مورد تعیین نام نیز باید معتقد بود که افراد مجاز به گزینش هر نامی هستند مگر نام‌هایی که ممنوعیت گزینش آن‌ها در قانون تصریح شده باشد. فلذا اگر قانونگذار هر چند که تاکنون هم دیرتر شده است، قدمی شایسته در حل این مورد برندارد (رویه فعلی تشخیص نامهای ممنوع با شورای عالی ثبت احوال با متد فوق‌الاشاره)، بروز مشکلات متشابه، همانند مثل «روز از نو، روزی از نو» خواهد بود.

 

نتیجتاً، اولاً؛ اسم دخترانه تورکی «آییل» به معنای «بیدارشو» در زبان فارسی هیچ مغایرتی بانظم عمومی و اخلاق حسنه نداشته و باقاعده تناسب، کرامت ذاتی و اعتنای بر شرع نیز تناقضی ندارد. ثانیاً؛ در صورت عدم حصول انتفاع قصد والدین از طریق اداره ثبت احوال شهرستان اردبیل و سازمان ثبت احوال در مقر شهرستان تهران، حق والدین، مطابق با ماده ۴ قانون ثبت احوال در مراجعه به مراجع عمومی دادگستری .محل اقامت خواهان، در جهت رسیدگی و حل و فصل اختلاف فی مابین آنان و اداره ثبت محفوظ می‌باشد‌.

 

ابراهیم نوری - ۱۳۹۹/۶/۱۵

 

گوناز تی وی

M.S

Post | Gunaz article thumb

به اشتراک بگذارید :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
gun az article

گفتگوی احمد اوبالی با رادیوی آمریکا درباره حمایت آذربایجان جنوبی از ارتش آذربایجان

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

اسامی ۶۶ تن از بازداشت‌شدگان معترض به حمایت‌های ایران از ارمنستان اشغالگر

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

اسامی زنان آذربایجانی بازداشت شده معترض به حمایت های ایران از ارمنستان

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

فعالین ملی آذربایجان در زندان تبریز دست به اعتصاب غذا زدند

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

دیدار جمعی از فعالین ملی با «سجاد جولانی» پس از آزادی موقت وی از زندان اردبیل

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

خانم «حکیمه احمدی» با وجود تودیع وثیقه صدمیلیونی از دادگاه به زندان تبریز منتقل شد

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

جلسه دادگاه رسیدگی به اتهام فعال ملی آذربایجان «علی عزیزی» برگزار شد

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

گوناز تی وی ۳۰ مهر ۱۳۹۹: قاراباغ داواسی دونیا مئدیاسین‌دا، ایرانچیلار نه‌دن ارمنی‌لره دستک وئریرلر

۱۳۹۹-۰۸-۰۱

gun az article

گوناز تی وی ۳۰ مهر ۱۳۹۹: مصاحبه اختصاصی تلویزیون گوناز تی وی با دکتر پاتریک والش درباره جنگ قاراباغ

۱۳۹۹-۰۷-۳۰

gun az article

آزادی موقت فعال ملی آذربایجان «کریم حقیقی» با تودیع سنگین ۵۰۰ میلیون تومانی

۱۳۹۹-۰۷-۳۰

gun az article

تشکیل پرونده برای سه فعال آذربایجانی به جرم حمایت از آزادسازی قاراباغ اشغالی

۱۳۹۹-۰۷-۳۰

gun az article

سفیر آذربایجان در ژاپن: شواهدی دال بر استخدام تروریست‌های خارجی توسط ارمنستان در اختیار داریم

۱۳۹۹-۰۷-۳۰

gun az article

حامیان آزادسازی قاراباغ در رشت با تودیع وثیقه آزاد شدند

۱۳۹۹-۰۷-۳۰

gun az article

احضار فعال ملی آذربایجان «سجاد اسماعیل زاده» به دلیل حمایت از آزادسازی قاراباغ

۱۳۹۹-۰۷-۳۰

gun az article

بازداشت سه فعال ملی آذربایجان در تهران به دلیل اعتراض به حمایت ایران از ارمنستان اشغالگر

۱۳۹۹-۰۷-۳۰

gun az article

«هنر دختر آزادی است»؛ به بهانه بازداشت ۳ تن از هنرمندان آذربایجانی

۱۳۹۹-۰۷-۳۰

gun az article

بازداشت فعال ملی آذربایجان؛ «وحید بیگ زاده» در رشت

۱۳۹۹-۰۷-۳۰

gun az article

گوناز تی وی ۲۹ مهر ۱۳۹۹ـ اوزوموز: احمدشاه دؤنمی

۱۳۹۹-۰۷-۳۰

gun az article

گوناز تی وی ۲۹ مهر ۱۳۹۹ـ گوندم ماساسی: آذربایجانا قارشی ایران و ارمنستان‌ین دوشمنچیلییی

۱۳۹۹-۰۷-۳۰

gun az article

احضار 13 فعال ملی مدنی آذربایجانی به دادگاه انقلاب تبریز

۱۳۹۹-۰۷-۲۹