نگاهی حقوقی اجمالی به «موضوع شکنجه و قوانین مرتبط جاری» - نوشته ای از «ابراهیم نوری»

۱۳۹۹-۱۲-۱۲ ۱۹:۰۲

اصل ۳۸ قانون اساسی (اصل منع شکنجه بیان): هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار و یا کسب اطلاع ممنوع است. اجبار شخص به شهادت، اقرار یا سوگند، مجاز نیست و چنین شهادت و اقرار و سوگندی فاقد ارزش و اعتبار است.

Gunaz.tv Quote | Gunaz article

از آنجایی که ممنوعیت شکنجه بعنوان رفتاری ناقص حقوق بنیادین انسان تحت هیچ وضعیت یا حالت فوق العاده نمی تواند موجب تجویز آن شود، فلذا در قوانین بین المللی منجمله مواد ۴ و ۷ میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی و ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۲ اعلامیه اسلامی حقوق بشر و بالاخص در کنوانسیون منع شکنجه و سایر رفتارها یا مجازات های ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز که در دهم دسامبر ۱۹۸۴ با ۳۱ ماده مورد تصویب قرار گرفته، بدان اشاره مبسوط گریده است. که بر اساس ماده ۲۷ آن، از تاریخ ۲۶ ژوئن ۱۹۸۷ اجرایی شده و به تعریف شکنجه و سپس تعهدات کشورها پرداخته است. لیکن، دولت جمهوری اسلامی ایران تا کنون از الحاق به آن استنکاف نموده است.

 

«مسئله، راه چیزی باز شدن است. به محض اینکه این راه باز شد و خواستند کسی را که متهم به بزرگ‌ترین جرم‌ها باشد یک سیلی به او بزند، مطمئن باشید به داغ کردن همه افراد منتهی می‌شود. پس این راه را باید بست؛ یعنی اگر حتی ده نفر از افراد سرشناس ربوده شوند و این راه باز نشود جامعه سالم‌تر است» این جملات متعلق به شهید آیت‌الله دکتر بهشتی است که در پاسخ به آیت‌الله مشکینی در جریان مذاکرات مربوط به تصویب اصل ۳۸ قانون اساسی یا همان اصل منع شکنجه بیان شد. نهایتأ اصل مذکور که اشعار می دارد : «هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار و یا کسب اطلاع ممنوع است. اجبار شخص به شهادت، اقرار یا سوگند، مجاز نیست و چنین شهادت و اقرار و سوگندی فاقد ارزش و اعتبار است.»

 

متخلف از این اصل طبق قانون مجازات می‌شود.» مورد تصویب واقع گردید. معذالک در ارتباط با قسمت اخیر اصل فوق الاشاره یعنی مجازات قانونی متخلفین، ماده ۵۷۸ قانون مجازات اسلامی مبحث تعزیرات مقرر می دارد: «هر یک از مستخدمین و مامورین قضائی یا غیر قضائی دولتی برای اینکه متهمی را مجبور به اقرار کند او را اذیت و آزار بدنی نماید‌ علاوه بر قصاص یا پرداخت دیه حسب مورد به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم میگردد و چنانچه کسی در این خصوص دستور داده باشد فقط ‌دستور دهنده به مجازات حبس مذکور محکوم خواهد شد و اگر متهم به واسطه اذیت و آزار فوت کند مباشر مجازات قاتل و آمر مجازات آمر قتل را‌خواهد داشت.»

 

مع هذا، صرف نظر از اینکه بایستی تفاسیر جزایی نه بصورت مضیق بلکه موسع باشد. لیکن، در گردآوری تفسیر و تبیین نواقص ماده اخیر از نظر بسیاری از حقوقدانان نکات ذیل شایان توجه است؛

۱- مقررات این ماده صرفأ شکنجه متهم را مورد جرم انگاری قرار داده و در مورد شکنجه شاهد، مطلع یا خانواده متهم ساکت است. از طرفی دیگر مقررات این ماده شکنجه متهم را نیز در صورتی جرم دانسته که برای اخذ «اقرار» باشد بنابراین اگر متهمی برای ادای سوگند یا ارائه اطلاعات مورد شکنجه قرار گیرد از نظر این ماده، جرمی واقع نشده است،

 

۲- همچنین نقطه ضعف دیگر این ماده عدم جرم انگاری شکنجه روحی و روانی متهم است و در ماده مرقوم، صرفأ اذیت و آزار بدنی است که مورد جرم انگاری قرار گرفته است،

 

۳- صرفأ ناظر بر متهم است و شکنجه افرادی که پس از رسیدگی و صدور حکم، محکومیت کیفری حاصل کرده و از متهم به محکوم تبدیل شده اند، تحت پوشش جرم موضوع قرار نمی دهد.

 

همچنین پیرو امر، در راستای شکل دادرسی، فصل دوم قانون آیین دادرسی کیفری به وظایف و تکالیف ضابطان پرداخته و در ماده ۶۰ اعلام می دارد: «در بازجویی ها اجبار یا اکراه متهم، استفاده از کلمات موهن، طرح سوالات تلقینی یا اغفال کننده و سوالات خارج از موضوع اتهام ممنوع است و اظهارات متهم در پاسخ به چنین سوالاتی و همچنین اظهاراتی که ناشی از اجبار یا اکراه است، معتبر نیست. تاریخ، زمان و طول مدت بازجویی باید در اوراق صورتمجلس قید شود و به امضاء یا اثر انگشت متهم برسد.»

 

عندالاقتضا شبهه یی باقی نیست که به علت مخاطرات هر گونه شکنجه، علاوه بر مغایرت با بنیادهای حقوق بشری، مرابحه با حقوق شهروندی نیز بوده و از آنرو در ماده ۶۲ منشور حقوق شهروندی رئیس جمهور و در مواد ۶ و ۷ و ۹ و ۱۱ و ۱۲ قانون احترام به آزادی های مشروع و حفظ حقوق شهروندی مصوب ۱۳۸۳/۲/۱۵ به حفظ حرمت انسان ها در قبال شکنجه مورد تقریر واقع گشته است.

 

عندالاقتضأ، در مورد خبرهای مبتنی بر شکنجه فیزیکی توأم با هتک حرمت آقای یاشار پیری به هنگام بازداشت در سوم اسفند ماه سال جاری گفتنی است؛ علاوه بر اینکه مطابق با اصل سی و چهارم قانون اساسی و ماده ۸ منشور جهانی حقوق بشر و بند ۴ ماده ۹ کنوانسیون بین المللی حقوق مدنی و سیاسی و دیگر قوانین مرتبط، حق دادخواهی در رجوع به مراجع صالح قضائی برای مشارالیه محفوظ است، انتظار می رود در التیام افکار عمومی، دستگاه قضائی و حراست نهاد مربوطه بازداشت کننده اقدامات لازم در همکاری با نامبرده و برخورد با خاطیان موضوع متنازع فیه را بنمایند.

 

ابراهیم نوری (۱۳۹۹/۱۲/۱۲)

 

گوناز تی وی

M
M.S

Post | Gunaz article thumb

به اشتراک بگذارید :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
gun az article

گوناز تی وی ۲۴ فروردین ۱۴۰۰ـ اؤزوموز: اسکی اویقارلیق‌لارین دیلی

۱۴۰۰-۰۱-۲۵

gun az article

گوناز تی وی ۲۴ فروردین ۱۴۰۰ـ گوندم ماساسی: ایران‌دا سس‌سیز "سئچکی" گئدیشی

۱۴۰۰-۰۱-۲۵

gun az article

نوروزی؛ رئیس اندرزگاه داخلی زندان اردبیل خطاب به «یوسف کاری»: «با پرونده سازی زندان را برای تو جهنم خواهم کرد»

۱۴۰۰-۰۱-۲۴

gun az article

ممنوعیت کلمه «آذربایجان» در تلویزیون حکومتی ایران

۱۴۰۰-۰۱-۲۴

gun az article

افزایش بیماران کرونا تا ۱۰۰۰ نفر در اردبیل/ کمبود تخت در بیمارستان خلخال

۱۴۰۰-۰۱-۲۴

gun az article

ثبت ۱۲۲۲ مورد ابتلای جدید به کرونا ویروس در آذربایجان غربی

۱۴۰۰-۰۱-۲۴

gun az article

بحران کرونا در آذربایجان‌شرقی؛ بستری شدن ۱۲۵۰ بیمار کرونایی در بیمارستان‌ها

۱۴۰۰-۰۱-۲۴

gun az article

آتش سوزی یک سردخانه سیب در مراغه - تصویر

۱۴۰۰-۰۱-۲۴

gun az article

فعال آذربایجانی؛ «زینال تنهایی» به اتهام نشر اکاذیب به جزای نقدی محکوم شد

۱۴۰۰-۰۱-۲۴

gun az article

گوناز تی وی ۲۲ فروردین ۱۴۰۰: بدون رفع تحریم قرارداد با چین ممکن نیست، اختلافات درون سپاه پاسداران درآستانه انتخابات

۱۴۰۰-۰۱-۲۴

gun az article

ويدئوـ گوناز تی وی ۲۳ فروردین ۱۴۰۰ـ پارلاق گله جک: ایقتیداردان دانیشان ایران رژیمی، اؤز نؤوه مرکزلرینی قورویا بیلمیر، گونئی آزربایجان‌دا ایقتصادی‌ـ‌ سیاسی باسغی داوام ائدیر

۱۴۰۰-۰۱-۲۴

gun az article

تصویر-گرافیتی‌ «علیرضا‌ فرشی»‌ در مکان‌های‌ فرهنگی و عمومی اردبیل

۱۴۰۰-۰۱-۲۳

gun az article

فعال ملی آذربایجان؛ «سجاد شهیری» از زندان به مرخصی کوتاه مدت آمد

۱۴۰۰-۰۱-۲۳

gun az article

تا چند روز آینده؛ تمامی شهرهای استان آذربایجان‌غربی در وضعیت قرمز قرار می‌گیرند

۱۴۰۰-۰۱-۲۳

gun az article

شهرداری تبریز نخجوان را جزو خاک ایران نشان داد + تصویر

۱۴۰۰-۰۱-۲۳

gun az article

فوری؛ «حمید منافی نادارلی» به بهداری زندان اوین منتقل شد

۱۴۰۰-۰۱-۲۳

gun az article

بازنشستگان تبریز در اداره کل تامین اجتماعی تحصن کردند + فیلم

۱۴۰۰-۰۱-۲۳

gun az article

افزایش ناگهانی جانباختگان کرونایی در وادی رحمت تبریز

۱۴۰۰-۰۱-۲۳

gun az article

اوج گیری کرونا در استان‌های زنجان و آذربایجان‌غربی

۱۴۰۰-۰۱-۲۲

gun az article

زنگ خطر کرونا در پارساآباد، مشکین‌شهر و خلخال

۱۴۰۰-۰۱-۲۲