به یاد زبان‌های سرکوب‌شده در ایران
تحصیل و کار به زبان مادری یک حق اساسی انسانی است که جامعه دروزی اسرائیل و سایر اقلیت‌های قومی در این کشور یهودی از آن برخوردارند.

دیدگاه/فرهنگ و جامعه

ایوب کارا (سیاستمدار دروزی اسرائیلی، نماینده سابق مجلس و وزیر سابق ارتباطات) 

نشریه JNS

17 فوریه 2026

من به عنوان یک رهبر سیاسی دروزی ساکن اسرائیل، افتخار می‌کنم که به زبان‌های عبری، عربی و انگلیسی مسلط هستم. بسیاری از شهروندان دروزی اسرائیل از دوران قیمومیت بریتانیا، زمانی که آموزش به زبان‌های عبری و انگلیسی در کنار زبان مادری‌مان، عربی، به طور گسترده تشویق می‌شد، به سه زبان مسلط بوده‌اند.
با اینکه من در مدارس یهودی رشد و نمو یافتم و همواره دیگر شهروندان دروزی اسرائیل را به تسلط بر زبان عبری تشویق کرده‌ام، لکن نسبت به این واقعیت که زبان مادری‌ام عربی است و عربی درکشور اسرائیل زبان رسمی است، افتخار می‌کنم. زبان عربی همچنان بخش مهمی از زندگی من است، زیرا زبان مادری من و زبان ملت دروز است. اما به هر ملتی همچون ملت دروز در اسرائیل حق صحبت کردن، یادگیری و کار به زبان مادری خود داده نمی‌شود.

در ۲۱ فوریه، جامعه بین‌المللی روز جهانی زبان مادری را گرامی می‌دارد، روزی که بر اهمیت آموزش به زبان مادری و حفظ زبان‌های در معرض خطر تأکید دارد. برای اقلیت‌های قومی در ایران، این روز مهم است زیرا آذربایجانی‌های جنوبی [تورک‌های آذربایجان جنوبی]، کوردها، بلوچ‌ها، اعراب اهوازی و تورکمن‌ها از حق کار و تحصیل به زبان مادری خود محروم هستند.
تورک‌های آذربایجان جنوبی، کوردها، بلوچ‌ها، عرب‌های اهوازی و تورکمن‌ها در ایران به دلیل استفاده، آموزش و ترویج زبان مادری خود که از سوی مقامات ایران به عنوان یک تهدید امنیتی و یک اقدام جدایی‌طلبانه تلقی می‌شود، با سرکوب سیستماتیک روبرو هستند. علیرغم مفاد قانون اساسی که از لحاظ تئوری آموزش زبان‌های منطقه‌ای را مجاز می‌داند، رژیم ایران به منظور حفظ سیطره هویت مرکزگرای فرهنگی و سیاسی فارسی، با جدیت تمام استفاده از زبان‌های اتنیکی را با محدودیت مواجه می‌سازد.

در سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶، در پی اعتراضات اخیر در ایران، رژیم ایران به طور سیستماتیک اقلیت‌های اتنیکی در ایران را هدف قرار داد. در این دوره بسیاری از مردم آذربایجان جنوبی قتل عام شدند. صدها نفر از مردم آذربایجان جنوبی دستگیر، شکنجه و بازداشت شدند و دستگیری‌ها همچنان ادامه دارد. یکی از دلایل اصلی هدف قرار گرفتن تورک‌های آذربایجان جنوبی، تمایل آنها به ترویج آموزش و کار به زبان مادری خود، همگام با اصلاحات اقتصادی و سیاسی است.

عباس لسانی، فعال آذربایجان جنوبی، به دلیل تلاش برای احقاق حق مردمش برای برخورداری از حق کار و تحصیل به زبان مادری خود، همچنان در زندان است. علی رضا فرشی، شهروند و فعال مدنی آذربایجان جنوبی، در حال گذراندن دوران محکومیت طولانی مدت خود در شهر مرند آذربایجان جنوبی در جمهوری اسلامی ایران است. او به دلیل توزیع کتاب‌های کودکان به زبان تورکی آذربایجانی دستگیر شد. محمدرضا فقیهی، وکیل مشهور آذربایجان جنوبی، نیز به دلیل تلاش برای کمک به زندانیان آذربایجان جنوبی دستگیر گردید.

با این حال، تورک‌های آذربایجان جنوبی تنها گروه اتنیکی در ایران نیستند که در دوران اخیر با سرکوب روبرو شده‌اند. در پی اعتراضات بازار، نیروهای امنیتی ایران فشار بر فرهنگیان کورد را افزایش دادند و چندین معلم و فعال را به دلیل ترویج زبان کوردی دستگیر کردند و اغلب آنها را به تهدید علیه امنیت ملی یا مشارکت در «تبلیغ علیه نظام» متهم کردند. چندین نفر، از جمله سجاد حائری و سروه پورمحمدی، به زندان محکوم شدند.

ماه‌ها پیش از اعتراضات اخیر بازار، در فوریه ۲۰۲۵، چندین مؤسسه آموزشی در بلوچستان تعطیل شدند و معلمان به دلیل فعالیت‌های مرتبط با ترویج زبان و فرهنگ بلوچی بازداشت شدند. در پی سرکوب اخیر اعتراضات ایران، فعالان حقوق فرهنگی و زبانی بلوچ نیز احساس خطر می‌کنند.

من به عنوان شهروند کشور اسرائیل و وزیر سابق ارتباطات، از این واقعیت که جمهوری اسلامی ایران، تورک‌های آذربایجان جنوبی، کوردها، بلوچ‌ها، اعراب اهوازی و تورکمن‌ها را از حق تحصیل و کار به زبان مادری‌شان محروم می‌کند، کاملاً مبهوت هستم. تحصیل و کار به زبان مادری یک حق اساسی انسانی است که جامعه دروزی اسرائیل و سایر اقلیت‌های اتنیکی در این کشور یهودی از آن برخوردارند.
و با این حال، جمهوری اسلامی ایران این جسارت را دارد که اسرائیل را «شیطان کوچک» بنامد.
شیطان واقعی کشوری است که در حال ارتکاب نسل‌کشی فرهنگی علیه اکثریت ساکنان خود است، همانطور که وزیر سابق آموزش و پرورش ایران اشاره کرد که تا ۷۰ درصد کودکان ایرانی در خانواده‌هایی بزرگ شده‌اند که زبانی غیر از فارسی در آنها صحبت می‌شود.

مترجم محمد رحمانی فر

گوناز تی وی

E. Y