در پایگاه خبری جروزالم پست یادداشتی تحلیلی در این باره منتشر شده است.

در این مقاله آمده است که ایران جامعه‌ای بسیار متنوع و متشکل از گروه‌های قومی متعدد است. تورک های آذربایجانی‌های، کوردها، عرب‌ها (عرب‌های الاحواز)، بلوچ‌ها، تورکمن‌ها، لرها و تاجیک‌ها از جمله این گروه‌ها هستند. در این یادداشت تأکید شده است که «در واقع کمتر از ۴۰ درصد جمعیت ایران را فارس‌ها تشکیل می‌دهند.» این تحلیل بر این باور است که این جوامع می‌توانند در تحولات سیاسی آینده نقشی محوری ایفا کنند. همچنین اشاره شده است که برخی از این گروه‌ها «یا خواهان استقلال هستند یا از یک نظام فدرال حمایت می‌کنند که بتواند نقش و تأثیر بیشتری در روندهای سیاسی برای آنان فراهم کند.»

این مقاله همچنین به نابرابری‌های اقتصادی منطقه‌ای پرداخته و یادآور می‌شود که «۸۰ درصد نفت ایران و ۶۰ درصد ذخایر گاز طبیعی آن در خوزستان قرار دارد.» منطقه‌ای که عمدتاً محل سکونت عرب‌های اهواز است. به نوشته این مقاله، این وضعیت طی سال‌های گذشته نارضایتی‌ها درباره شیوه حکمرانی، اشتغال و توزیع منابع را تشدید کرده است.

در این مقاله تأکید شده که تنش‌ها تنها ماهیت قومی ندارند، بلکه ابعاد مذهبی نیز دارند. در این یادداشت آمده است که نظام قانون اساسی ایران، مسلمانان سنی‌مذهب را از دستیابی به مقام ریاست‌جمهوری یا رهبری جمهوری اسلامی ایران محروم می‌کند و دیگر اقلیت‌های مذهبی نیز با محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های گوناگون روبه‌رو هستند.

با اشاره به تحولات سیاسی سال‌های اخیر، در مقاله آمده است که «از زمان آغاز جنبش سبز در سال ۲۰۰۹، بسیاری از ایرانیان خواهان رهایی از حکومت روحانیون بوده‌اند.» همچنین افزوده شده است که موج‌های مختلف اعتراضات سراسری در سال‌های اخیر مناطق محل سکونت اقلیت‌های قومی را نیز دربر گرفته است.

این تحلیل همچنین نبود یک اپوزیسیون متحد را مورد انتقاد قرار داده و می‌نویسد که واشینگتن در یافتن یک چهره واحد که بتواند نماینده تمامی گروه‌ها باشد با دشواری مواجه است. در عین حال هشدار داده شده است که تکیه صرف بر یک شخصیت سیاسی می‌تواند «از نظر راهبردی اشتباه» باشد.

در مقابل، مقاله پیشنهاد می‌کند ائتلافی گسترده‌تر شامل آذربایجانی‌ها، کوردها، بلوچ‌ها، عرب‌های الاحواز، تورکمن‌ها و دیگر گروه‌ها می‌تواند جبهه سیاسی مؤثرتری ایجاد کند. همچنین تأکید می‌شود که آینده ایران ممکن است در قالب یک «نظام فدرال یا کنفدرال» با اختیارات گسترده برای مناطق و گروه‌های قومی شکل بگیرد.

این مقاله در پایان نتیجه‌گیری می‌کند که ایران «یک دولت ـ ملت یکدست و یکنواخت نیست، بلکه جامعه‌ای به‌شدت متنوع و مرکب است» و هرگونه آینده سیاسی پایدار باید تنوع قومی و مذهبی، کاهش تمرکز قدرت و خودگردانی منطقه‌ای را در نظر بگیرد.

۴ ژوئن ۲۰۲۶

نویسنده: احمد اوبالی؛ روزنامه‌نگار مخالف آذربایجانی جنوبی و رئیس شبکه تلویزیونی «گوناز تی‌وی» است؛ یک شبکه تلویزیونی به زبان آذربایجانی جنوبی که در شیکاگو مستقر است.

برای مطالعه مقاله از لینک اصلی:

https://www.jpost.com/opinion/article-897972