به گزارش اکسیوس به نقل از مقامات آمریکایی و اسرائیلی، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به‌زودی مواد هسته‌ای نگهداری‌شده در یک تاسیسات مخفی در سوریه را خارج خواهد کرد. این اقدام در پی ماه‌ها تلاش دیپلماتیک پشت‌پرده دولت ترامپ و دستیابی به تفاهم‌هایی با سوریه و اسرائیل انجام می‌شود.

مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی گفته‌اند این توافق با هدف ایمن‌سازی مواد هسته‌ای و جلوگیری از تشدید تنش میان اسرائیل، سوریه و احتمالا ترکیه بر سر این سایت حساس شکل گرفته است.

حکومت بشار اسد یک برنامه هسته‌ای مخفی را با محوریت رآکتور مخفی «الکبر» در سوریه توسعه داده بود. به گزارش آکسیوس، پس از آنکه اسرائیل در سال ۲۰۰۷ این رآکتور را بمباران کرد، بخش عمده برنامه هسته‌ای سوریه نابود شد اما چند مرکز مرتبط با این برنامه باقی ماند که به‌طور عمده فعال نبودند.

پس از سقوط حکومت بشار اسد که متحد حکومت ایران بود، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با دولت جدید سوریه توافقی امضا کرد که به آژانس اجازه می‌داد از رآکتور الکبر و چند سایت دیگر مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای گذشته سوریه بازدید کند.

اما سایت مخفی برنامه هسته‌‌ای سوریه که با نام «سایت ۹۹» شناخته می‌شود، طی دو سال گذشته از نزدیک تحت نظارت اسرائیل بوده است. دو مقام اسرائیلی به آکسیوس گفتند که حکومت بشار اسد مواد هسته‌ای مرتبط با پروژه رآکتور مخفی الکبر را در این محل نگهداری می‌کرد.

به نوشته آکسیوس،‌ مواد موجود در این سایت را نمی‌توان برای ساخت سلاح هسته‌ای استفاده کرد اما می‌توان از آنها در یک «بمب کثیف» استفاده کرد. «بمب کثیف» یعنی یک وسیله انفجاری متعارف که مواد رادیواکتیو را برای آلوده کردن یک منطقه پراکنده می‌کند، نه اینکه انفجار هسته‌ای ایجاد کند. مقام‌های اسرائیلی گفتند نیروهای ارتش اسرائیل اندکی پس از سقوط حکومت بشار اسد، ورودی‌های سایت را بمباران کردند تا مانع دسترسی به آن شوند.

به گفته یک مقام اسرائیلی، اسرائیل به دولت ترامپ اعلام کرده بود که باقی ماندن مواد هسته‌ای در این محل را تحمل نخواهد کرد و حتی در صورت خارج نشدن مواد یا مشاهده نشانه‌هایی از تلاش سوریه برای دسترسی به آنها، احتمال بمباران مجدد سایت را مطرح کرده بود. با این حال، یک مقام آمریکایی گفت اسرائیل هیچ‌گاه در آستانه بمباران مجدد این محل قرار نگرفته بود.

در نهایت، آمریکا و اسرائیل به این نتیجه رسیدند که بهترین راه، جلب موافقت دولت جدید سوریه برای خارج کردن مواد هسته‌ای است. هنگامی که دولت ترامپ این موضوع را با مقام‌های سوری مطرح کرد، آنها گفتند از وجود مواد هسته‌ای در این سایت اطلاعی نداشته‌اند.

یک مقام آمریکایی گفت تنها شمار بسیار محدودی از افراد در آمریکا، اسرائیل و سوریه از وجود این مواد اطلاع داشتند.

با این حال، چند هفته پیش اسرائیلی‌هایی که سایت را زیر نظر داشتند، متوجه تحرکاتی در اطراف آن شدند که باعث شد گمان کنند دولت جدید سوریه از تفاهم‌های قبلی عقب‌نشینی کرده و در تلاش برای دسترسی به مواد هسته‌ای است.

دولت ترامپ از اسرائیل خواست اقدامی انجام ندهد و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را وارد روند کرد. سرانجام، به گفته آکسیوس، سه هفته پیش توافقی میان آژانس و دولت سوریه برای خارج کردن مواد هسته‌ای از این سایت امضا شد.

مقام‌های آمریکایی می‌گویند عملیات مربوط به «سایت ۹۹» همچنان ادامه دارد و مواد هسته‌ای هنوز از محل خارج نشده است. یک مقام آمریکایی ابراز امیدواری کرده است که روند خروج مواد به‌زودی آغاز شود و پیش از پایان سال جاری میلادی به پایان برسد.

گونازتی‌وی

SH.A