فعالان سیاسی و مدنی، دانشگاهیان و روشنفکران ترک آذربایجان جنوبی ساکن خارج از کشور، با انتشار بیانیه‌ای مشترک، نگرانی عمیق خود را نسبت به وضعیت فعالان مدنی و سیاسی آذربایجانی در ایران ابراز کرده و خواستار رعایت کامل حقوق و آزادی‌های بنیادین این افراد شدند.

 

در این بیانیه که به امضای مجموعاً ۱۲۳ نفر ساکن ۱۵ کشور رسیده است، به افزایش بازداشت‌ها، احضارها و صدور احکام سنگین علیه فعالان ترک آذربایجانی در استان‌های مختلف ایران در دوره اخیر اشاره شده است. در این بیانیه آمده است که شمار زیادی از فعالان با اتهاماتی همچون «اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم علیه امنیت کشور» و «تبلیغ علیه نظام» تحت تعقیب، محاکمه یا محکوم شده‌اند.

 

در این بیانیه همچنین نگرانی‌های جدی درباره روند رسیدگی قضایی به پرونده‌ها مطرح شده است. محدودیت دسترسی به وکیل، عدم امکان بررسی کافی پرونده‌ها، محرومیت از امکان استفاده مؤثر از حق دفاع و ادعاهای مربوط به فشارهای امنیتی، از جمله مواردی عنوان شده‌اند که از منظر اصول دادرسی عادلانه موجب نگرانی هستند. همچنین با یادآوری اطلاعات منتشرشده درباره وضعیت جسمانی برخی فعالان زندانی، به مشکلات موجود در دسترسی آنان به خدمات درمانی در زندان‌ها اشاره شده است.

 

در این بیانیه مشترک تأکید شده است که فعالیت‌های مدنی و فرهنگی مسالمت‌آمیز نباید مشمول مجازات کیفری قرار گیرند و یادآوری شده است که ایران بر اساس معاهدات بین‌المللی که به آنها پیوسته، موظف به رعایت حقوق بنیادینی از جمله حق دادرسی عادلانه، آزادی بیان، آزادی تجمع و تشکل‌های مسالمت‌آمیز و حق برخورداری از خدمات درمانی است.

 

امضاکنندگان همچنین از دولت‌ها، گزارشگران ویژه سازمان ملل متحد، هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران، سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر و سایر سازوکارهای بین‌المللی ذی‌ربط خواسته‌اند وضعیت فعالان ترک آذربایجانی در ایران را از نزدیک دنبال کنند، روند رسیدگی به پرونده‌های آنان را زیر نظر داشته باشند و برای تضمین حقوق بنیادین آنان از ظرفیت‌های حقوقی و دیپلماتیک موجود استفاده کنند.

 

این بیانیه که به زبان‌های انگلیسی، ترکی و فارسی تهیه شده، از سوی فعالان سیاسی و مدنی، دانشگاهیان و روشنفکران ترک آذربایجان جنوبی ساکن ۱۵ کشور مختلف، از جمله ترکیه، آذربایجان، آلمان، سوئد، نروژ، دانمارک، فنلاند، اتریش، سوئیس، بریتانیا، فرانسه، کانادا، ایالات متحده آمریکا، استرالیا و بلژیک، به امضا رسیده است.

 

بیانیه درباره وضعیت فعالان مدنی و سیاسی آذربایجانی در ایران

تحولات سیاسی و امنیتی اخیر در ایران، به‌ویژه تحولات پس از درگیری نظامی میان ایالات متحده آمریکا، اسرائیل و ایران، به محدودیت‌های شدیدتری در عرصه مدنی و سیاسی کشور منجر شده است. گزارش‌های متعدد منتشرشده از سوی منابع مختلف نشان می‌دهد که در ماه‌های اخیر اقدامات امنیتی علیه شهروندان، فعالان جامعه مدنی، روزنامه‌نگاران، دانشگاهیان و فعالان سیاسی به میزان قابل توجهی افزایش یافته است؛ به‌گونه‌ای که شمار زیادی از افراد در مناطق مختلف کشور بازداشت شده، علیه آنها پرونده کیفری تشکیل شده یا تحت محاکمه قرار گرفته‌اند. همچنین گزارش شده است که برخی از این افراد با احکام طولانی‌مدت حبس و حتی در برخی پرونده‌ها با خطر اعدام مواجه هستند. این وضعیت نگرانی‌های جدی درباره رعایت اصول دادرسی عادلانه و تضمین‌های اساسی حقوق بشر ایجاد کرده است.

 

در این روند، فعالان آذربایجانی که عمدتاً با هدف دفاع از حقوق ترک‌های آذربایجان فعالیت می‌کنند نیز از این اقدامات در امان نمانده‌اند. طی یک سال گذشته، شمار زیادی از فعالان آذربایجانی در استان‌های مختلف، به‌ویژه آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، تهران، البرز، اردبیل، زنجان، قزوین و همدان، بازداشت و به زندان منتقل شده‌اند؛ برخی دیگر از فعالان نیز با پرونده‌های کیفری، احضارهای مکرر، محدودیت‌های امنیتی یا اقدامات نظارت قضایی مواجه شده‌اند. فعالانی که هم‌اکنون در زندان به سر می‌برند با احکام طولانی‌مدت حبس مواجه هستند. این افراد عمدتاً با اتهاماتی همچون «تشکیل یا عضویت در گروه‌های غیرقانونی با هدف برهم زدن امنیت»، «اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم علیه امنیت کشور» و «تبلیغ علیه نظام» محاکمه و محکوم شده‌اند. این وضعیت نه تنها آزادی شخصی آنان، بلکه امکان فعالیت مدنی و فرهنگی مسالمت‌آمیز ترک‌های آذربایجان را نیز تحت تأثیر منفی قرار داده است.

 

بر اساس اطلاعات و گزارش‌های موجود، روندهای قضایی مربوط به این فعالان در بسیاری از موارد به دور از الزامات اصول دادرسی عادلانه انجام شده است. طبق گزارش‌ها، برخی متهمان در زمان مناسب و به شکل مؤثر به وکیل منتخب خود دسترسی نداشته‌اند، جلسات دادگاه در مدت‌زمان بسیار کوتاهی برگزار شده و آنان از امکان بررسی کافی پرونده و آماده‌سازی دفاع مؤثر محروم مانده‌اند. همچنین در برخی موارد ادعاهایی درباره فشار امنیتی، بازجویی‌های طولانی‌مدت و تلاش برای گرفتن اعتراف از طریق فشار، بدرفتاری و تهدید مطرح شده است. چنین اقداماتی با اصول اساسی دادرسی عادلانه و تعهدات قانونی دولت ایران سازگار نیست.

 

همچنین نگرانی‌های جدی درباره نحوه ارزیابی ادله در این پرونده‌ها وجود دارد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، محکومیت فعالان آذربایجانی در بسیاری از موارد عمدتاً بر گزارش‌های نهادهای امنیتی استوار بوده و فعالیت‌های مسالمت‌آمیز مرتبط با هویت فرهنگی، زبانی و اجتماعی به عنوان مبنای پیگرد کیفری مورد استفاده قرار گرفته است. این در حالی است که آزادی بیان، آزادی برگزاری تجمعات مسالمت‌آمیز، آزادی تشکل‌یابی، حق مشارکت در امور عمومی و حق حفظ هویت فرهنگی و زبانی، هم در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و هم در اسناد بین‌المللی حقوق بشر به عنوان حقوق بنیادین تضمین شده‌اند.

 

جمهوری اسلامی ایران به عنوان دولتی که به میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی پیوسته است، موظف به احترام به حقوق و آزادی‌های مندرج در این اسناد است. این تعهدات شامل آزادی بیان، آزادی تجمعات مسالمت‌آمیز، آزادی تشکل‌یابی، حق دادرسی عادلانه، اصل برائت، حق دسترسی به وکیل، ممنوعیت اجبار به اعتراف، ممنوعیت رفتار ظالمانه یا غیرانسانی و حق برخورداری از بالاترین سطح قابل دستیابی سلامت است. به‌ویژه در پرونده‌های مربوط به فعالان مدنی و سیاسی، اجرای مؤثر این تعهدات از الزامات اساسی حاکمیت قانون و احترام به حقوق بشر است.

 

ما بر این باوریم که حفظ امنیت عمومی نباید بهانه‌ای برای محدود کردن حقوق و آزادی‌های بنیادین شهروندان، تضعیف حق دادرسی عادلانه یا مجازات فعالیت‌های مدنی مسالمت‌آمیز قرار گیرد. احترام به حقوق بشر، تضمین استقلال قضایی، استفاده متناسب از ابزارهای حقوق کیفری و حفظ حقوق دفاعی متهمان، از مهم‌ترین شاخص‌های یک نظام قضایی عادلانه و مبتنی بر حاکمیت قانون است.

 

از سوی دیگر، اطلاعات نگران‌کننده‌ای درباره وضعیت سلامت برخی زندانیان آذربایجانی نیز منتشر شده است. بر اساس این گزارش‌ها، برخی زندانیان از بیماری‌های مختلف رنج می‌برند و با وجود نیاز به مراقبت‌های تخصصی پزشکی، در دسترسی به خدمات درمانی، انتقال به مراکز درمانی خارج از زندان یا تأمین داروهای ضروری با محدودیت و تأخیر مواجه هستند. محروم کردن زندانیان از خدمات درمانی مناسب، علاوه بر مغایرت با مقررات داخلی مانند آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها، با تعهدات دولت‌ها در زمینه حق سلامت و همچنین قواعد حداقل استاندارد سازمان ملل درباره رفتار با زندانیان (قواعد نلسون ماندلا) نیز به‌طور آشکار مغایرت دارد.

 

فعالان آذربایجانی که هم‌اکنون در زندان هستند:

عباس لسانی، عسگر اکبرزاده، سیامک میرزایی، یوسف کاری، آراز آمان، آیاز سیف‌خواه، آیت مهرعلی‌بیگلو (یوروش)، باقر حاجی‌زاده، امین تقی‌زاده، رضا سلیمی، سالار طاهر افشار، صمد حیدری، طاهر نقوی، علی بابایی، علی واثقی، فاطمه آتشی خیاوی، کرم مردانه، محمد ملکی، محمود اوجاقلی، مرتضی پروین و ودود اسدی.

 

همچنین بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی رسانه‌ها و سازمان‌های حقوق بشری، ده‌ها فعال آذربایجانی دیگر که در حال حاضر به قید وثیقه به‌طور موقت آزاد هستند، همچنان با روند قضایی مواجه‌اند یا احکام محکومیت آنها قطعی شده و در مرحله اجرای حکم قرار دارند. برخی از آنها عبارتند از:

آراز ابراهیم‌نژاد، آرش کهپور، ابراهیم عیوض زاده، ابوالفضل رنج‌بری، امیر ابراهیم‌لو، امیرحسین آقایی، ایوب شیری، بهرام علی‌لو، بهزاد دشتی، جلال قدیرلو، جواد سودبر، حامد یگان‌پور، حسین آزادی، حسین جوادزاده، داوود شیری، رامین اسلامی، رضا پهلوانیان، سعید مینایی، سهیل دیگر، عباس علی‌لو، علی خیرجو، مرتضی نورمحمدی، مهرداد قدیری، ناصر رزمجو، یوسف سلحشور و یونس مرامی، ابراهیم آسمانی، کریم اسماعیل‌زاده و میلاد بالاسینی.

 

ما، به عنوان امضاکنندگان این بیانیه، نگرانی عمیق خود را نسبت به وضعیت فعالان مدنی و سیاسی آذربایجانی ابراز می‌کنیم و خواستار رعایت کامل حقوق بنیادین این افراد در چارچوب تعهدات قانونی و بین‌المللی ایران هستیم. همچنین از دولت‌ها و تمامی سازوکارهای بین‌المللی حقوق بشر، به‌ویژه گزارشگران ویژه سازمان ملل متحد، هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران، سازمان‌های بین‌المللی و مدافعان حقوق بشر، درخواست می‌کنیم وضعیت این زندانیان را از نزدیک دنبال کنند، روند رسیدگی قضایی به پرونده‌های آنان را زیر نظر داشته باشند و برای اجرای استانداردهای دادرسی عادلانه، حفظ سلامت و کرامت انسانی آنان و جلوگیری از هرگونه نقض حقوق بشر، از تمامی امکانات حقوقی و دیپلماتیک موجود استفاده کنند.

امضاکنندگان (به ترتیب الفبایی):

Abdullah Emir Haşimi (سوئد)، Adil Ferecullahi (ترکیه)، Afşar Abbasi (آلمان)، Ahed Vekili (کانادا)، Ahmed Obalı (آمریکا)، Ali Hamzezade (ترکیه)، Ali Eşgi (آذربایجان)، Ali İbrahimi (بلژیک)، Ali İntişari (آمریکا)، Ali Rızayi (سوئد)، Ali Süleymani (آمریکا)، Alirıza Erdebili (سوئد)، Araz Karaağaçlı (اتریش)، Araz Mustafazade (ترکیه)، Arslan Kamerani (فنلاند)، Areş İffeti (ترکیه)، Areş Mokaridust (ترکیه)، Atilla Erfai (ترکیه)، Atilla Mustafazade (ترکیه)، Ayaz İbadi (آلمان)، Azer Ferruhi (سوئد)، Babek Bahtaver (بریتانیا)، Babek Çelebi (آمریکا)، Babek Sultani (سوئد)، Behreng Beşiri (ترکیه)، Behruz Ferruhi (آمریکا)، Behzad Ağdamlı (دانمارک)، Behzad Veziri (آمریکا)، Bermek Beşiri (ترکیه)، Cafer Peştu (ترکیه)، Cebrail Şükri (ترکیه)، Cemşid Zarei (ترکیه)، Cevad Rencber (کانادا)، Cevad Sadıki Daşkesen (آلمان)، Cevad Sudber (ترکیه)، Dilber Hasanbeyli (آذربایجان)، Duman Radmehr (سوئد)، Efsane Afşar (سوئد)، Ekber Debbağ Dilmegani (سوئیس)، Ekber Enveri (ترکیه)، Eldar Hıyavi (انگلستان)، Eldar Karadağlı (سوئد)، Emir Mehdipur (کانادا)، Esed Takizade (کانادا)، Feramerz Asgerzade (آمریکا)، Ferhad Mecidzade (آلمان)، Gulamrıza Purbagır (ترکیه)، Habib Kanberpur (ترکیه)، Habib Sasanian (آذربایجان)، Hacer İbrahimi Dinaver (ترکیه)، Hadi Karaçay (نروژ)، Hamed Melikoğlu (ترکیه)، Hasan Afraz (نروژ)، Hecer Sultani (ترکیه)، Hüseyin Alimuhammedi (ترکیه)، Hüseyin Karamelikli (ترکیه)، İbrahim Mededzade (سوئد)، İbrahim Ramazani (ترکیه)، İlgar Ulusoy (ترکیه)، İlham Verşoçi (استرالیا)، İmad Hazretinejad (ترکیه)، İsa Türkoğlu (بریتانیا)، İskender Ali Mirzayi (کانادا)، İsmail Cevadi (ترکیه)، Jale Rezmi (فرانسه)، Kasım Bodi Benab (کانادا)، Kerim Asgeri (آمریکا)، Lale Cevanşir (کانادا)، Mahmud Alizade Ağderak Cedid (ترکیه)، Maşaallah Rezmi (فرانسه)، Mecid Cevadi Araz (ترکیه)، Mehdi Naimi (ترکیه)، Mehdi Nuri (ترکیه)، Mehmet Rıza Heyet (ترکیه)، Mesud Haray (ترکیه)، Muhammed Hasan Gulami Hamed (ترکیه)، Muhammed Rıza Avazpur (سوئیس)، Muhammed Rıza Heşti (آمریکا)، Muhammed Rıza Kerimpur (ترکیه)، Muhammed Rıza Goçi (ترکیه)، Muhammed Rıza Rahmanifer (ترکیه)، Muharrem Kamrani (ترکیه)، Murtaza Muradpur (بریتانیا)، Musa Berzin (ترکیه)، Mücteba Necefi (ترکیه)، Münire Ekber Puran (کانادا)، Nağme Novdost (انگلستان)، Naki Mahmudi (آلمان)، Nevvab Kerimi (بریتانیا)، Nusret Behnud (کانادا)، Puya Pur Hemmeti (سوئیس)، Ramin Cebbarlı (آمریکا)، Rıza Debbağinejad Şateri (ترکیه)، Rıza Kuleyni (کانادا)، Rıza Talibi (آلمان)، Said Azizi (سوئد)، Said Daveri Niku (کانادا)، Salih Kamrani (سوئد)، Samed Pur Musevi (کانادا)، Sara Tampu (کانادا)، Seher Hac Ganizade (ترکیه)، Selim Ahmediyan (سوئد)، Settar Sevigin (سوئد)، Sevil Defçi (کانادا)، Simin Sabri (نروژ)، Sina Yusufi (آلمان)، Siyavuş Parsiyan (ترکیه)، Süheyla Karager (ترکیه)، Şahin Hilali Hıyavi (نروژ)، Şehram Şevki (ترکیه)، Taha Kermani (فرانسه)، Taki Selahşur (ترکیه)، Umay Radmehr (آلمان)، Dr. Ural Hatemi (آلمان)، Vahid Bahaduri (آمریکا)، Vahid Ferhad (ترکیه)، Valeh Alizade (ترکیه)، Yaşar Baştürk (آمریکا)، Yaşar Ferzin No (فرانسه)، Yunus Sultanzade (آلمان)، Yunus Şameli (سوئد)، Yusuf Musevi (ترکیه)، Ziya Sadruleşrafi (کانادا).

 

Gunaz.TV