گوناز تی وی:  به موازات خشکاندن دریاچه اورمیه، در دیگر نقاط آذربایجان نیز مواردی گسترده از تخریب محیط زیست و در معرض خطر قرار گرفتن سلامت شهروندان منتشر گردید. عمده این هشدارها در رابطه با بحران آب و یا آلایندگی های صنعتی بوده است. فعالیت های کارخانه مس ارمنستان که بدون رعایت استانداردهای لازم صورت می گیرد باعث آلایندگی شدید سواحل رود آراز به خصوص در سواحل جنوبی آن شده است. پیشتر مقامات رژیم اسلامی ایران و ارمنستان اشغالگر در این باب دیدار و با یکدیگر گفت و گو نموده بودند. دیدارهای مشابه فراوانی تاکنون بین مقامات دو کشور در این باره شکل گرفته، اما چون هیچ کدام از آنها به سلامت شهروندان آذربایجان جنوبی بهایی نمی دهند، طی سال های اخیر بر میزان آلودگی آراز افزوده شده است  به طوری که رئیس سازمان محیط زیست در سفر اخیر خود به تبریز از آلودگی آب آراز انتقاد کرده و مسئولیت آن را متوجه ارمنستان اشغالگر دانست.

به گزارش گوناز تی وی،  با استناد به آمار وزارت محيط زيست جمهوری آذربایجان سالانه 400 ميليون متر مکعب آب آلوده از اراضی ارمنستان و 370 ميليون متر مکعب از اراضی گرجستان به رود کور و آراز سرازير می‌شود. يکی از مشکلات عمده آلودگی رودهای آراز و کور کارخانه مس ارمنستان است که هم‌اکنون سالانه حدود 40 هزار تن توليد مس دارد.

گزارشی که «کميسيون اقتصادی سازمان ملل برای اروپا» دسامبر 2009 در سايت رسمی خود منتشر کرده نيز به موضوع آلايندگی کارخانه مس ارمنستان اشاره داشته و گفته است که اين کارخانه کهنه و فرسوده است و بايد استانداردهای محيط زيستی برای اجتناب از آلودگی بيشتر آراز توسط آن رعايت شود. با اين حال، اين گزارش به وابستگی مالی چشمگير ارمنستان به کارخانه مس نيز اشاره کرده است. خبرگزاری «پان آرمنينن» ارمنستان نيز طی گزارشی که اکتبر سال 2013 منتشر کرد، گفته است که اين کارخانه با پرداخت بيش از 23 ميليارد درام ارمنستان، بزرگترين منبع مالياتی دولت است. هر درام ارمنی معادل هفت و نيم ريال ايران است.

بر اساس بررسیهای انجام گرفته در سال 2009 رودخانه "کر" که رودخانه مرزی آذربایجان با ارمنستان و گرجستان میباشد، دچار آلودگی به مس و فلزات دیگر شده است. دلیل این آلودگی وارد شدن بیش از اندازه فاضلاب و ضایعات دیگر در کشورهای ارمنستان و گرجستان به رودخانه های "آراز" و "کر" است.

این آلودگی ها به حدی رسیده که معصومه ابتکار در سفر اخیر خود به تبریز از آلودگی آب آراز انتقاد کرده و مسئولیت آن را متوجه ارمنستان دانست و خواستار جدیت دولت آن کشور برای رفع این آلودگی شد.

سخنان خانم ابتکار، اشاره مستقیمی به آلودگی شیمیایی این رودخانه‌ پر آب است که سال‌هاست ادامه دارد و اگر مهار نشود منابع ملی مان را عملا نابود می‌کند و حیات جنگل‌های حفاظت شده قره داغ، کیامکی و آینالی که محل پرورش گوزن قرمز است را به طور جدی در مخاطره قرار می‌دهد. گرچه این مقام مسئول دقیقا به نوع آلودگی‌ها و میزان آن و وسعت پخش و توزیع و ماندگاری و عوارض کوتاه‌مدت، میان‌مدت و درازمدت آلودگی اشاره‌ای نکرد ولی مطالعات و نیز گزارش‌های منطقه‌ای حاکی از آن است که ارمنستان، به دلیل نیازهای مالی‌اش، مانع از فعالیت مجموعه‌ای از کارخانه‌‌ها و تاسیسات کهنه و قدیمی خود مانند نیروگاه اتمی نیست و از این راه بیشتر سعی در جذب یورو اروپا و یا مشارکت‌های بیشتر کشورهای همسایه در طرح‌های آبی بر روی ارس با هدف کاستن از بار مالی برای خود دارد.

پیشتر نیز حميد چيت‌چيان وزير نيروی ايران در ديدار با وزير محيط زيست ارمنستان موضوع آلودگی کارخانه مس اين کشور را مطرح کرده و گفته بود که مقام ارمنی بر  «حفظ سلامت» این رودخانه «ملزم» شده است. چيت‌چيان وزیر نیروی ایران بهمن ماه سال گذشته درباره  ديدار خود با وزیر محیط ارمنستان گفته بود: "اگرچه کارخانه مسی که در نزديکی رودخانه آراز وجود دارد در گذشته ملزم شده بود که تاسيسات بازچرخانی فاضلاب ايجاد کند، اما اين سامانه دايم فعال نبود و در اين نشست توافق شد تا با راه‌اندازی يک سامانه مانيتورينگ آنلاين، هر دو طرف ايرانی و ارمنی از سامانه بازچرخانی کارخانه اطمينان حاصل کنند و نگرانی‌ها در خصوص سلامت آراز از بين برود." در این زمینه می‌توان به پساب کارخانه‌های مس ارمنستان در آراز اشاره کرد که در این رودخانه تخلیه می‌شوند و یا صنایعی مانند مولیبدن و طلا و دیگر فلزات را مدنظر قرار داد و تخلیه زباله نیروگاه‌های برقی آن کشور در آراز را مطرح کرد که کاملا شیمیایی و خطرناک ارزیابی شده و حیات وحش و طبیعت ایران را در این منطقه تهدید می‌کند. ارمنستان برای تخلیه این زباله‌ها، چاه حفر کرده که کاملا به ضرر ایران بوده و از این طریق سفره‌های زیرزمینی را الوده و مواد آلوده را وارد آب آراز می‌کند به گونه‌ای که آثار مواد شیمیایی نیروگاه‌های ارمنستان در آراز، مورد تایید کارشناسان قرار گرفته است و در بحث مس نیز، ارمنستان برای صرفه‌جویی در مصارف برق خود، سیستم‌های مورد نیاز برای مقابله با آلودگی از طریق اعمال کنترل‌های لازم را قطع می‌کند.

 گوناز تی وی

R.C