گوناز تی وی: مرگ دریاچه اورمیه نه تنها باعث فجایع زیست محیطی در آذربایجان جنوبی می شود بلکه محیط زیست و حیات گیاهی و جانوری کشورهای اطراف را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. این امر همچنین همواره نگرانی کارشناسان بین المللی را نیز در پی داشته است. امروز نیز نماینده مقیم سازمان ملل متحد در ایران وضعیت دریاچه اورمیه را "فاجعه بار" خوانده و به انتقاد از وضعیت موجود در نجات این دریاچه پرداخت. دریاچه ای که زمانی رگ حیاتی آذربایجان و عامل رونق اقتصادی آن بود و اکنون تبدیل به بزرگترین عامل تهدید کننده حیات آن شده است.

به گزارش گوناز تی وی، گری لوئیس در نشست خبری که امروز در سازمان حفاظت محیط زیست تهران برگزار شد، گفت: هم‌اکنون در حوزه محیط زیست با مسائل مختلفی سر و کار داریم که اگر به صورت جدی با آنها برخورد نشود در آینده مشکلات جدی را به همراه خواهد داشت.

وی افزود: در طول ماه‌هایی که بنده در این پست حضور داشتم مسائل و مشکلات مختلفی را بررسی کردم و یکی از مکان‌هایی که برای بازدید به آنجا رفتم دریاچه ارومیه بود که شرایط فاجعه‌باری در آنجا در حال رخ دادن است و من پیشنهاداتی را برای تغییر این شرایط دادم.

گری لوئیس نماینده مقیم برنامه توسعه سازمان ملل متحد در ایران ظهر شنبه 13 مهر ماه سال جاری در بازدید از تالاب‌های اقماری دریاچه ارومیه  از سواحل شرقي و غربي درياچه اروميه و همچنين قسمت هاي وسيعي از جنوب اين درياچه بازديد كرده و روند خشك شدن اين پهنه آبي و بحران گريبانگير آن را مورد بررسي قرار داد. لوييس در اين بازديد با اظهار نگراني از وضعيت پيش آمده براي پارك ملي درياچه اروميه اعلام كرد: موضوع درياچه اروميه بايد در اولويت برنامه هاي سازمان حفاظت محيط زيست قرار گرفته و به روند پايداري بازگردد.

لوئیس دو هفته پس از این بازدید در مقاله ای با عنوان "مرگ قریب الوقوع دریاچه اورمیه" به ذکر چهار اقدام اساسی و عملی برای نجات این دریاچه پرداخت؛ ۱-مشارکت دادن همه گروه‌های ذینفع در برنامه ریزی تخصیص منابع برای آینده دریاچه ارومیه؛ چنین همکاری فراگیر جامعه و سازمان محیط زیست در برنامه ریزی منابع باید گرایش عمومی برنامه ریزی و اجرای توسعه از بالا به پایین را بیشتر به سمت تصمیم گیری مبتنی بر اجماع و الگوهای مدیریت آب تغییر دهد. ۲- توقف مصرف آب به عنوان منبعی رایگان و تعیین ارزش واقعی آن ۳- متوقف کردن برداشت غیرقانونی آب ۴-تجدیدنظر در اندیشه انتقال آب بین حوضه‌ای

اما این راهکارها هیچگاه عملی نشد و دولت روحانی نیز با پشت کردن به وعده های خود هیچ اقدام عملی برای نجات این دریاچه انجام نداد. همچنین رژیم اسلامی ایران با سدسازی های گسترده که علی رغم مشاهده وضعیت بحرانی دریاچه اورمیه انجام داده، عملا و تعمدا این رگ حیاتی آذربایجان را خشکانده است.

در این رابطه  مدیرعامل سابق شرکت آب منطقه ای آذربایجان غربی  روز شنبه 21 دی ماه اعتراف کرده بود که : " 14 سد در شش سال گذشته در این استان احداث شده است." وی اسامی این سدها را چنین برشمرده بود: " سدهای 9 دی و شهدای تازه شهر سلماس، آغ چای قره ضیاء الدین، قیقاج پلدشت، ارس2، ساروق تکاب، شهید قنبری و دانالوی ماکو، سنجاق مهاباد و جلدیان پیرانشهر"

این در حالی است که این سدها تاکنون هیچ تاثیر مثبتی بر اقتصاد کشاورزی منطقه نگذاشته و با خشکاندن دریاچه اورمیه و شور نمودن چاه های کشاورزی، باعث مهاجرت اجباری اهالی و خالی از سکنه شدن ده ها روستای آذرباجان جنوبی شده است.

از سوی دیگر دیروز دوشنبه 23 دی ماه نیز مديركل حفاظت محيط زيست آذربايجان شرقي احداث ميانگذر درياچه اورميه را یکی از عوامل مهم در خشکسالی آن دانست که از نظر كمي و كيفي بر درياچه اروميه تاثير داشته است. حمید قاسمی در حاشيه جلسه ارزيابي تاثيرات جاده ميانگذر و برداشت نمك بر اكوسيستم درياچه شاید نخستین مسئولی بود که صراحتا به مشکلات پل میانگذر دریاچه ارومیه اشاره کرد و در این خصوص اظهار داشت: "با توجه به ويژگي هاي فيزيكي ميانگذر درياچه اروميه از زمان احداث تاكنون، تاثير آن بر كيفيت و كميت آب درياچه اروميه مشهود است. وي در عین حال برای کاهش زیان های این پل و جبران اثرات منفی آن ايجاد 50 متر پل از سمت شهرستان اروميه عنوان کرد که توسط مشاور طرح و پيش بيني شده اما هنوز اجرایی نشده است."

 این پل 1709 متر طول دارد که 1276 متر آن در داخل دریاچه ارومیه اجرا شده و حدود 385 متر آن در دو طرف پل‌های اتصال است. مسیر اول این طرح در 27 آبان 1387 توسط محمود احمدی نژاد مورد بهره برداری قرار گرفت.

بسیاری از کارشناسان نیز این پل را از عوامل اصلی خشکاندن دریاچه اورمیه می دانند. بهزاد دهزا کارشناس اکولوژی آب‌های داخلی و استاد دانشگاه بهشتی تهران در این باره معتقد است: "تا زمانی که این جاده خاکی برقرار است مانع گردش آب شده و باعث گرمتر شدن و در نتیجه افزایش تبخیر آب می‌شود که در مقایسه با آب پشت سدها قابل مقایسه نیست.  تا زمانی که دریاچه مشکل یک پارچه خود را به دست نیاورد و گردش آب به مشکل طبیعی انجام نشود هر اقدامی از جمله انتقال آب بین حوضه‌ای بی‌فایده است و مسئولان باید حتی اگر نمی‌توانند کل پل را خراب کنند حداقل نیمی از آن را تخریب کنند."

اما دولت روحانی همچون دولت احمدی نژاد هیچ وقعی به این پیشنهادات نهاده و با مطرح کردن دوباره طرح های بلندپروازانه ای همچون انتقال آب از خزر عملا به خشکاندن کامل این دریاچه دامن می زند.

گوناز تی وی

R.C