گوناز تی وی: آذربایجان جنوبی آغازگر مرحله صنعتی  شدن در جغرافیای ایران به شمار می آید. صنعتگران تورک آذربایجان در 150 سال گذشته پایه گذار نخستین صنایع مدرن در جغرافیای ایران بوده اند. از جمله نخستین صنایع جدیدی که در آذربایجان جنوبی شروع به کار نمود، صنعت کبریت سازی بود که به همت خانواده خوییلر و توکلی احداث گردید. این صنعت که طی یک صد سال گذشته در آذربایجان جنوبی رشد چشمگیری داشته، اکنون رو به افول نهاده و از 7 کارخانه موجود در آذربایجان جنوبی تنها سه کارخانه آن هم با مشکلات فراوان به فعالیت های خود ادامه می دهند. مشکلاتی که عمده ترین دلایل آن تحریم های اخیر بر علیه برنامه اتمی و انحصاری بودن واردات مواد اولیه به چندتن از رانت خواران ویژه سپاه پاسداران است.

به گزارش گوناز تی وی، کبریت ممتاز تبریز، ستاره ممتاز، ممتاز آذربایجان، تبریز، توکلی و کبریت مشکین از جمله مهمترین کارخانه های کبریت سازی آذربایجان جنوبی در سال های اخیر بوده اند که اکنون فقط کارخانه های کبریت توکلی، ممتاز و مشکین به فعالیت خود ادامه می دهند و بقیه تعطیل شده و هزاران کارگر (مستقیم و غیر مستقیم) آن ها نیز به خیل بیکاران پیوسته اند.

مدیرعامل کارخانه کبریت ستاره ممتاز طی مصاحبه ای با یکی از خبرگزاری های حکومتی با بیان اینکه از 9 واحد تولیدی کبریت در ایران فقط 3 واحد در حال فعالیت هستند، گفت: "اجرای بدون برنامه هدفمندسازی یارانه‌ها و حذف یارانه واحدهای تولیدی و صنعتی، هزینه‌های سرسام آور حامل‌های انرژی، مشکلات نقدینگی و سیاست‌های غلط دولت قبلی برای عدم حمایت از واحدهای تولیدی باعث ورشکستگی و تعطیلی این واحدها و بیکاری کارگران شده است."

محمد کبیرنجات با بیان اینکه این مشکلات باعث شد که ما نتوانیم چندین ماه از حقوق کارگران را پرداخت کنیم، گفت: "ما با توکل به خدا و حمایت هیئت مدیره و مدیرکارخانه توانستیم معوقات حقوق کارگران را پرداخت کنیم که در این حین صبر و تحمل کارگران در این مورد و درک موقعیت قرار گرفته از سوی آنان قابل تقدیر است."

وی مشکل عمده کارخانه‌های کبریت سازی را گشایش اعتبار برای تامین مواد اولیه اعلام کرد و گفت: " 60 درصد مواد اولیه کبریت از خارج وارد می‌شود و برای تامین این مواد گشایش اعتبار نیاز به نقدینگی زیادی است که از توان کارخانه‌ها خارج است."

مدیرعامل کارخانه کبریت ممتاز با بیان اینکه از 9 کارخانه تولید کبریت در ایران فقط سه کارخانه کبریت ممتاز، توکلی و مشکین‌شهر فعالیت می‌کنند، گفت: "متاسفانه صاحبان 6 واحد تولید کبریت در کشور اقدام به فروش دستگاه‌های خود به خارج از کشور از جمله هندوستان کرده‌اند و در حال حاضر می‌توان گفت روزانه حدود 6 میلیون قوطی مورد نیاز کبریت کشور در آذربایجان تولید می‌شود."

سال گذشته فیروز صدقیانی، مدیر عامل کارخانه کبریت تبریز پیش از تعطیلی کامل این کارخانه در مورد مشکلات این صنعت کهن گفته بود: "سال گذشته (90) یک میلیون و 350 هزار کارتن فندک غیر استاندار (معادل 1.5 سال مصرف کبریت ایران) با قیمت بسیار پایین وارد ایران شده است، ولی هیچ یک از مسئولین اداره استاندارد در این مورد کاری نکرده اند. " صدقیانی ادامه داده بود: "به تازگی کبریت های غیر استاندارد و قاچاق چینی با آرم کارخانجات ایرانی تولید و به بازار ایران وارد شده است. " وی در مورد تامین مواد اولیه کبریت با اشاره به انحصار واردات مواد اولیه به رانت خواران ویژه گفته بود: "عمده ترین مواد لازم برای تهیه کبریت در انحصار یک شرکت است و به همین دلیل اجازه واردات این محصول از خارج را نمی دهند و همین امر باعث شده این مواد چندین برابر قیمت نمونه مشابه خارجی تمام شود و در مقابل همین مواد 30 درصد زیر قیمت بازار ایران به کشور پاکستان صادر می شود. صدقیانی می افزاید قیمت موادی که در انحصار این شرکت است از آغاز سال تا کنون 6 برابر افزایش یافته است. " وی افزوده بود: " اگر اجازه بدهند این مواد (کلرات و فسفر) رااز کشور های دیگر 50 درصد زیر قیمت بازار ایران وارد می کنیم. "

محمد علی عسگری سرپرست صنایع و معادن استان آذربایجان شرقی در سال 91 در این رابطه گفته بود: "در سال های گذشته هزاران تن در این صنعت (به طور مستقیم و غیرمستقیم) اشتغال داشتند که در حال حاضر این رقم به 600 نفر کاهش یافته است. " تهیه مواد اولیه از قبیل کلرات و فسفر که حدود 80 درصد مواد اولیه این واحد ها بوده با قیمت بالا تهیه می شود و توان رقابت و برابری با کبریت های خارجی غیر استاندارد را ندارند.  عسگری با بیان این جملات افزوده بود: "عدم نقدینگی و نبود وام های کم بهره، ورود کبریت های غیر استاندارد و قاچاق از طریق مرز های پاکستان، چین و عراق، ورود انواع فندک های وارداتی و غیر استاندارد و فروش کبریت برابر با قیمت تمام شده کبریت از جمله مشکلات دیگر این واحد های صنعتی است. " عسگری جلوگیری از قاچاق کبریت از مرزهای ورودی، کاهش تعرفه های گمرکی و عوارض سود بازرگانی برای صادرات محصولات تولیدی، افزایش تعرفه های گمرکی برای کالا های وارداتی، ایجاد امنیت در داد و ستد برای تجار، کاهش ضریب مالیاتی به منظور حمایت از تولید کنندگان و افزایش سرمایه گذاری و همکاری سیستم بانکی در خصوص اعطای تسهیلات برای بازسازی و نوسازی این صنعت را از راه کارهای نجات این صنعت از بحران عنوان کرده بود. 

گوناز تی وی

R.C