خانم شیرین عبادی در آخرین گزارش خود (دی ماه 1391) در باره وضعیت حقوق بشر در ایران، نسبت به گذشته، گامی به جلو آمده و اشاره ای به ضایع شدن حقوق "اقلیت های قومی" کرد ولی این گام خیلی کوچک و ناکافی است. گر چه خانم عبادی در این گزارش جسارتی اندک به خرج داده و گفته است "اقلیت های قومی در ایران سال ها مورد بی  مهری حکومت جمهوری اسلامی ایران بوده اند و فعالان مدنی و سیاسی آن ها به بهانه های واهی دستگیر و در معرض شدیدترین مجازات ها قرار می گیرند." اما هنوز تا شجاعت برای دفاع از انسان هایی که حقوق فردی،  اجتماعی و اولیه یشان ضایع می شود، آمادگی کافی ندارد. چرا خانم عبادی "جنایت های" جمهوری اسلامی بر علیه این ملت ها را "بی مهری" می نامد؟   اصلاح طلبان و روشنفکران فارسگرا و ایران محور با ذکر واژه "اقلیت قومی" از اذعان به حقوق غارت شده این ملل طفره می روند و در کنار جمهوری اسلامی و پهلوی ها در قلع و قمع  ملل ساکن در ایران ایستاده اند ولی خانم عبادی قدمی هر چند کوچک اما گام خوبی را برداشته و در گزارش خود به اعدام 6 تن از عرب ها و زندانی شدن تعدادی از ملت ها اشاره کرده و آن ها را هم جزو کسانی دانسته که از حقوق انسانیشان محروم هستند.   این در حالی هست که  او هم نمی خواهد از تورک های آذربایجان، عرب ها، بلوچ ها، ترکمن ها و کردها به عنوان "ملت" یاد کند. اگر از ملتی به عنوان "اقلیت" و "قوم" یاد شود، این تصور را در میان عموم ایرانگرایان که به حقوق بشر اعتقاد ندارند، ایجاد می کند که چون آن ها در اقلیت و کم هستند، نباید از حقوق  انسانی برخوردار باشند. از طرف دیگر، خانم عبادی اقلیت ها را "سنی" و "مرز نشین" می نامد. گر چه بخشی از "تورکان آدربایجان جنوبی"  مرز نشین هستند اما سنی نیستند. با این وجود، تورکان چند ده میلیون نفری، از همه حقوق داده شده به اقلیت های بسیار کوچکی مانند ارامنه در تبریز و دیگر شهرها (حقوقی مانند آموزش زبان ارمنی در مدارس و دانشگاه های ایران، داشتن روزنامه به زبان خود و ... ) بی بهره هستند و از شمار  میلیونی و فراوان و سرزمین گسترده و حاصلخیزشان، جز تحقیر، عقب ماندگی، و تلاش برای مسخ فرهنگی شان، چیزی عایدشان نشده است. چرا خانم عبادی بیش از سی میلیون تورک آذربایجانی را که تعدادشان خیلی بیشتر از تعداد عرب ها، کردها، بلوچ ها و دیگر سنی ها است، نادیده گرفته و در گروه قربانیان حکومت دسته بندی نمی کند؟    خانم شیرین عبادی در بخشی از همین گزارش با استناد به اصل پانزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، زبان فارسی را "اصل" می داند  که دیگر زبان ها باید در کنار و در سایه آن، در مدارس آموزش داده شوند و به این ترتیب، به برتری زبانی، فرهنگی، تاریخی و آموزشی فارس زبانان بر دیگر فرهنگ ها ، تمدن ها، زبان ها و ملت ها مهر تایید می گذارد. او در مقدمه این گزارش که به حقوق اقلیت ها در ایران پرداخته است، تنها یک بار از واژه "ترک" استفاده می کند و آن هم زمانی است که یاد آور می شود که "کشور ایران فقط متعلق به شیعیان فارس زبان نیست بلکه به تمامی ایرانیان اعم از کرد، ترک، عرب، بلوچ، فارس و لر تعلق دارد" .  آذربایجانیان، در اعتراض به نادیده گرفتن تورکان و چشم پوشیش بر ظلم هایی که بر ملت تورک در ایران روا می رود، به طور مکرر و به خصوص در اروپا، به خانم عبادی مراجعه کرده و خواهان دفاع وی از حقوق مردم و مبارزان آذربایجان شده اند. تورکان آذربایجانی، در مبارزات خود دموکراتیک ترین اعتراض های ممکن و بدور از خشونت را انتخاب کرده اند و خواهان اجرای همه  بخش "حقوق ملت" در قانون اساسی ایران هستند اما ده ها تن از آنان به خاطر همین تقاضا به زندان افتاده اند. از میان آنان می توان به سعید متین پور اشاره کرد که تنها به خاطر حق آموزش طلبی به زبان مادریش، به هشت سال زندان به دور از وطن خود (در تبعید) در اوین تهران محکوم شده است تا خانواده او نتوانند به راحتی با وی ملاقات کرده و از وضعیت جسمی و روحی او با خبر شوند.  در این گزارش نیز دغدغه خانم عبادی بیش از آن که حقوق بشری "اقلیت ها" باشد، "نجات ایران" از "تجزیه" است. عبادی فکر می کند: "غالب اقلیت های قومی در ایران، سنی هستند. بنا براین ادامه این وضعیت می تواند در شرایطی که به اختلافات بین شیعه و سنی در منطقه خاورمیانه دامن زده شود، مورد سوء استفاده های سیاسی قرار گیرد. از همین رو با اعلام خطر نسبت به رشد جوانه های جدایی طلبی که خود می تواند باعث بروز تنش های شدید اجتماعی و سیاسی شود، توجه مقامات مسئول جمهوری اسلامی ایران را به حفظ  و رعایت همه جانبه حقوق اقلیت های قومی جلب می کنم." خانم عبادی در قالب این گزارش، به ایران و پان ایرانیست ها هشدار می دهد که "اقلیت ها" ممکن است برای تجزیه ایران مورد سوء استفاده قرار گیرند و بدین گونه، خود وی نیز همگام با حکومت اسلامی و ایرانگرایان، "اقلیت ها" را متهم می کند که "ممکن است باعث تنش های شدید اجتماعی شوند." گر چه این گزارش مثبت ارزیابی می شود اما می توان دید که او بیش از آن که نگران ضایع شدن حقوق بشر ملت های ساکن ایران باشد، نگران تنش هایی است که سیاست های ایرانگرایان، متوجه آینده ایران کرده است. سوال نهایی این است که آیا خانم شیرین عبادی مدافع حقوق بشر در ایران است یا مدافع تمامیت ارضی ایران؟