بازار سریال ها یا درامه های تلویزیونی ترکیه در افغانستان بسیار گرم شده و به سرعت درامه هاى هندى را پشت سر میزند. از نظر درآمد هر سریال شبانه بیش از یک میلیون افغانی را نصیب هر تلویزیون خصوصی در افغانستان می‌کند.   تلویزیون های افغانستان در برابر پخش یک دقیقه پیام بازرگانی در وقفه‌های این درامه ها یک هزار دلار آمریکایی دریافت می‌کنند. شب ها هزاران خانواده در شهرهای مختلف افغانستان پای تلویزیون ها نشسته و سریال های ترکی را که از چند تلویزیون همزمان پخش می‌شوند دنبال می‌کنند.   عبدالله ۳۶ساله که در کنار خانواده اش در غرب کابل یکی از این سریال ها را تماشا می‌کرد گفت" این سریال ها داستان های جالب داشته و مسایل اسلامی و فرهنگی در آن رعایت شده است."   در افغانستان تجربه تماشای سریال‌های غربی و کشورهای سوسیالیستی در گذشته مروج بود ولی در اوایل دهه گذشته این سریال‌های هندی بود که جایگاه ویژه ای داشت.   اما حالا سریال‌های ترکی از پرطرفدارترین سریال‌ها هستند. به باور مسئولان برخی از تلویزیون های افغانستان، ترکیه در تولید سریال ها مخاطبان بین‌المللی را در نظر می‌گیرد در حالی‌که هند به مخاطبان هندی سریال تولید می کرد.   اما در ساعت هشت شب که ساعت پر بیننده و یا ساعت طلائی هست، سریال "زمان" با داستان خانوادگی از تلویزیون طلوع پخش می‌شود و در عین وقت تلویزیون ۱سریال ترکی "عصر پرشکوه" را با نام "حرم سلطان" پخش می‌کند که به زندگی سلیمان اول، سلطان عثمانی می‌پردازد.   این دو سریال نسبت به سایر سریال‌های ترکی در افغانستان پرهزینه و پردرآمد بوده و طرفداران زیادی دارد. مسعود سنجر، رئیس نشرات تلویزیون طلوع، به بی‌بی‌سی گفت: "هیچ سریالی در منطقه به کیفیت سریال‌های ترکی تولید نمی‌شود و به کشوری مثل افغانستان این سریال‌ها خیلی خوب است چون جنبه آموزشی نیز دارد."   از سویی هم شرکت‌های تولید کننده سریال در ترکیه، سریال‌های ترکی را به قیمت پائین‌تر نسبت به کشورهای دیگر به افغانستان می‌فروشند.   حیات یعقوبی، رئیس نشرات تلویزیون ۱، می‌گوید آنها هر قسمت سریال "حرم سلطان" را حدود ۴هزار دلار آمریکایی خریداری کرده اند. او گفت"این درحالیست که شرکت‌های تولید کننده سریال در ترکیه هر قسمت این سریال را به تلویزیون های عربی و سایر کشورها تا ۲۰هزار دلار به فروش می رساند."   به گفته آقای یعقوبی فروشنده های سریال گفته اند آنها با درنظرداشت اقتصاد افغانستان و بازار تلویزیون‌ها در این کشور، سریال را ارزان‌تر می‌فروشند.   ترکیه سریال های مختلفی تولید می‌کند اما سریال‌هایی که از سوی تلویزیون‌های افغانستان انتخاب می‌شوند دارای چه مشخصاتی اند که این‌گونه پر بیننده شده اند؟   مسعود سنجر و مختار تیموریان مسئولان تلویزیونهای طلوع و ۱،که در انتخاب سریال‌ها برای مخاطبان شان نقش دارند عناصری مثل"کرکتر های جذاب، داستان پر حادثه و کیفیت تولید" را از جمله معیارهای انتخاب می‌داند.   سانسور با آنکه تلویزیون‌های افغانستان سریال‌هایی را انتخاب می‌کنند که در تضاد با دین و فرهنگ این کشور نباشد اما بازهم بخش‌ها و صحنه‌هایی از این سریال ها سانسور می‌شوند.   صحنه‌هایی مثل (بوسیدن، درآغوش گرفتن، تجاوز بر کرکترها، تولد طفل، صحنه‌های برهنه و نیمه عریان) از سریال ها کاملا حذف می‌شوند.   اما فراتر از این گاهی هم داستان سریال سبب شده تا نشر یک سریال متوقف شود. "عشق ممنوع" از سریال‌های پر بیننده ترکی در افغانستان بود که سال گذشته به دلیل اعتراض شورای علمای افغانستان پخش آن ممنوع شد.   این سریال داستان خانم جوانی را به تصویر می‌کشید که با برادرزاده شوهرش رابطه عاشقانه داشت. صداپیشگان (دوبلورها) این سریال‌ها نیز در مواردی با دوبله صحنه‌هایی از سریال و انتخاب کرکتر ها مشکلاتی دارند.   رویا معدومی، یکی از دوبلوران سریال های ترکی در افغانستان به بی‌بی‌سی گفت"با وجودیکه خیلی از صحنه‌ها سانسور می‌شوند اما باز هم مواردی هستند که دوبله آن به ما دخترها مشکل است و چون مجبور هستیم کار کنیم آن را دوبله می‌کنیم."   اما با این همه افزایش سریال‌‌های ترکی سبب شده تا تعداد دوبلوران در تلویزیون های خصوصی افغانستان نیز افزایش یابد، در واقع بیشترین تعداد کارمندان را در تلویزیون های خصوصی افغانستان کارمندان بخش دوبلاژ تشکیل می‌دهد.   مخاطبان سرگردانبرای بسیاری‌ها این سوال بی پاسخ باقی مانده که چرا سریال های ترکی در افغانستان اینگونه پر بیننده شده اند؟ مریم میترا، نویسنده و روزنامه‌‌نگار افغان، در مورد دلائل گیرایش مخاطبان افغان به سریال‌‌‌های ترکی مطالعاتی انجام داده است.   او گفت"مسائلی که در این سریال ها نمایش داده می‌شود عملا در جامعه ما وجود ندارد و مخاطب خود را در یک فضای غیر واقعی و کاذبی تصور می‌کند که عملا در زندگی تجربه نمی کند."   به باور مریم "نمایش یک زندگی بسیار مجلل در یک جامعه‌‌‌ فقیر لذت بخش است."   این نویسنده افغان مخاطبان سریال‌ها را به سه گروه دسته بندی می‌کند:   "مخاطبان هدفمند که نیازهای خود را در یک فضای خیالی رفع می‌سازد. مخاطبان منفعل از روی عادت تلویزیون تماشا می‌کنند و مخاطبان سرگردان که بین موافقت و مخالفت با سریال ها قرار دارند."   تاثیر سینما و نقشی که این سریال‌ها در معرفی فرهنگ کشورهای دیگر دارد برجسته است، بنابر این شماری با دید محافظه کارانه از پخش سریال های خارجی در افغانستان بیم دارند که مبادا بر فرهنگ و آداب و رسوم افغان‌ها تاثیر سوء بگذارد، به ویژه که افغانستان خود در این زمینه محصول کار قابل ملاحظه‌ای ندارد.   ملیار صادق آزاد بی‌بی‌سی  B.O