من در يکي از مقاله هايم، ايران را به گلستاني تشبيه کرده ام که انواع گل هاي رنگارنگ در آن مي رويند. اين گل ها در واقع همان قوميت هاي متنوع اين کشور هستند که اگر به درستي از آنها مواظبت شود مي توانند سرمايه معنوي و فرهنگي بزرگي براي ميهن مان باشند. اصولاً ايران از ديرباز يک کشور کثيرالمله بوده است. طبق تحقيقاتي که تاريخ نگار معاصر ايراني سعيد نفيسي انجام داده و آنها را در حاشيه کتاب «تاريخ بيهقي» آورده اين سرزمين از دوران قبل از اسلام همواره مسکن و ماواي قوميت هاي مختلف بوده است و البته بعد از اسلام، بر اين تنوع و گونه گوني افزوده شده است. در دوران شکوفايي تمدن اسلامي، قوميت ها، نژادها و اقليت هاي ديني گوناگوني در امپراتوري بزرگ اسلامي مي زيستند که اين همزيستي غالباً با تسامح و تساهل همراه بوده است. در آن دوران، مسيحيان و يهوديان و ديگر فرقه هاي ديني و مذهبي در کنار مسلمانان زندگي مي کردند و در اندلس و شهرهاي بزرگي همچون اصفهان، بغداد و قاهره به کارهاي پزشکي و علمي و فلسفي و به ويژه ترجمه متون فلسفي يوناني به زبان عربي مشغول بودند. ما در اين دوره از تاريخ مسلمانان بر خلاف تاريخ اروپا که سرشار از جنگ ها و کشتارهاي مذهبي است به ندرت شاهد چنان پديده هاي هولناک هستيم. اگر در عراق «جغرافيا» نقش مهمي در پيدايش و استمرار مردمان عراق داشته، در ايران «تاريخ» اين نقش را بر عهده داشته است. در حقيقت مردمان سرزمين ايران همانند آلياژي هستند که در طول تاريخ سفت و سخت شده است. اگر هم گاهي زنگاري بر اين فلز نشسته اين زنگار پايدار نبوده است. انقلاب مشروطيت که اساساً يک انقلاب ضد استبدادي و ضد استعماري بود به دلايلي که از حوصله اين بحث خارج است به ديکتاتوري رضاخان پهلوي انجاميد. دوران حکومت وي و پسرش محمدرضا پهلوي عارضه شومي براي تنوع قومي ايران بود زيرا آنان با تغيير ممالک محروسه دوره قاجار به کشور شاهنشاهي ايران سعي کردند به زور ايران چند قومي را به يک ملت با يک نژاد و يک زبان تبديل کنند؛ امري که با ماهيت تاريخي و فرهنگي ملت ايران هماهنگي نداشت. پس از انقلاب اوضاع دگرگون شد و قانون اساسي جديد جانشين قانون اساسي دوره مشروطيت شد. در اين قانون سه اصل 15 ، 19 و 48 به حقوق قوميت ها اختصاص يافت.طي سه دهه گذشته ما شاهد پستي و بلندي هايي در برخورد با مساله قوميت هاي ايراني بوديم. کشورمان در اين مدت شاهد حوادثي بود که نشان مي دهد تجزيه طلبان، نيروي موثري درميان قوميت ها نبوده اند. اين امر در مورد عرب هاي خوزستان نيز صدق مي کند. جنگ هشت ساله عراق عليه ايران دوره مناسبي بود تا مردم عرب خوزستان ميهن دوستي و تعلق خاطر خود را به کشورشان ايران به اثبات رسانند. آنان به رغم شعارهاي ملي گرايانه صدام حسين از زادبوم و ميهن خويش دفاع کردند و بيشترين زيان هاي مالي و جاني را متحمل شدند. طبق آمار منتشر شده از سوي بنياد شهيد استان خوزستان از ميان 16 هزار شهيد آن جنگ بيش از 12 هزار تن عرب بودند. قوميت هاي ايراني حقوقي دارند که بايد طبق قوانين داخلي و بين المللي- که دولت ايران نيز آنها را پذيرفته- رعايت شود. اين امر براي تحکيم وحدت ملي و يکپارچگي کشور لازم و ضروري است. در زمينه حقوق قوميت ها مي توان مسائل بسياري را مطرح کرد اما اصول 15 ، 19 و 48 قانون اساسي مي توانند محوري حداقلي براي تحقق اين حقوق باشند. به نظر مي رسد قانون اساسي در اين زمينه ظرفيت هايي دارد که متاسفانه مغفول مانده است. به باور نويسنده براي صيانت کشور از هرگونه گزندي بايد با محوريت اصول يادشده و توسعه اختيارات شوراها و برگزاري انتخابات آزاد، سالم و دوري از هر نوع تنگ نظري اين کار محقق شود. لذا براي رعايت حقوق قوميت هاي ايراني، ضمن مخالفت با هرگونه جدايي خواهي و تجزيه طلبي و کاربرد خشونت از سوي هر حزب و گروهي بايد بر اجراي هرچه زودتر اين اصول تاکيد ورزيم زيرا تاخير در اين امر مي تواند به راديکاليزه شدن خواسته هاي قومي بينجامد. اعتماد