گوناز تی وی: درپی بارش‌های اخیر و رها کردن بخشی از آب سدهای «شهرچای» و «سویوق بولاق»(مهاباد)، وضعیت بحرانی دریاچه اورمیه اندکی بهبود یافت. با این حال، رسانه‌های فارس زبان، این رویداد را با عناوین «دریاچه اورمیه احیا شد»، «تصاویری از احیا شدن دریاچه اورمیه»، «دریاچه اورمیه دوباره جان گرفت»، «افزایش تراز دریاچه اورمیه»، «دریاچه اورمیه دوباره آب‌گیری شد» و ... پوشش دادند.

در شبکه های مجازی فارس زبان نیز تصاویری از قسمت دارای آب دریاچه اورمیه (شمال شرقی دریاچه) دست به دست شد. پوشش این خبر در رسانه‌های محلی مناطق مرکزی ایران از جمله سمنان و اصفهان نیز بسیار قائل تامل است.

بر اساس اعلام شرکت آب منطقه‌ای استان آذربایجان غربی، در حال حاضر حجم آب موجود در دریاچه اورمیه ( چهارشنبه 2 اسفند 1396) 1.42 میلیارد مترمکعب است. در حالی که ظرفیت کل حوزه آبریز دریاچه اورمیه 31 میلیارد مترمکعب و ظرفیت اکولوژیکی دریاچه نیز 14 میلیارد متر مکعب است.

به عبارتی، حجم آب دریاچه اورمیه در مقایسه با سال گذشته و میانگین دراز مدت، به ترتیب 16 و 92 درصد کاهش داشته است. همچنین، عمیق ترین مکان دریاچه اورمیه حدود یک متر عمق دارد، اما رسانه‌های حکومتی بر طبل احیاء شدن دریاچه اورمیه می‌کوبند.

اگر نگاهی هر چند سطحی به گذشته و وضعیت کنونی دریاچه ارومیه داشته باشیم، به وضوح مشخص است که دریاچه نه تنها احیا نشده بلکه وضعت آن وخیم تر نیز شده است. آمارهای قرار گرفته بر روی وبسایت رسمی ستاد احیاء و شرکت آب منطقه ای آذربایجان غربی، مستقیما بیانگر این موضوع است.

وضعیت موجود دریاچه اورمیه به هیچ عنوان موید تغییر بنیادین در رویکردها و عواملی نیست که منجر به خشکیدن دریاچه شده‌اند. عواملی که مهم‌ترین آن‌ها، ایجاد پل میانگذر و عدم اختصاص حقابه دریاچه ارومیه است. در واقع، عواملی که وضعیت این دریاچه را به حالت فعلی درآورده هم اکنون نیز وجود دارند.

این موضع مسبوق به سابقه است. پس از روی کار آمدن حسن روحانی با وعده احیای دریاچه اورمیه، همه ساله بارش‌های فصلی در رسانه های حکومتی به عنوان دستاورد دولت ایران و ستاد احیاء معرفی می‌شوند. اما، این‌گونه نیست و این عناوین و شرح‌ها صحت ندارند. یعنی با نزدیک شدن به فصل تابستان کابوس بحرانی دریاچه اورمیه از سر گرفته می‌شود.

شرایط فعلی دریاچه اورمیه بسیار شبیه به شرایط سال گذشته است. بارندگی‌های مناسب در پاییز 1395 موجب بهبود نسبی دریاچه اورمیه شد. در نهایت با فرا رسیدن تابستان شرایط به کلی تغییر کرد. دریاچه اورمیه در تابستان گذشته، یکی از وخیم‌ترین اوضاع تمام دوران‌های خودش را تجربه نمود.

به عبارت دیگر هر سال با آمدن فصل تابستان مشخص می‌شود که احیای دریاچه اورمیه صحت نداشته و این موضوع بیشتر جنبه تبلیغاتی و سیاسی دارد. امسال بحث فاینانس خارجی (وام) نیز می‌تواند به نوعی در این امر دخیل باشد. در نتیجه نگرانی جامعه بین المللی از وضعیت دریاچه اورمیه، موضوع 3 میلیارد دلار وام برای احیای دریاچه مطرح شده است. در این میان، نمایندگان اصفهان نیز به دنبال سهم گرفتن از این فاینانس هستند.

به همین ترتیب در شرایط فعلی نیز که سطح آب این دریاچه اندکی بالا آمده است، نمی‌توان ادعای احیای دریاچه اورمیه را مطرح کرد. چرا که چرخش‌های فصلی و کم و زیاد شدن آب دریاچه در اثر بارندگی همواره وجود داشته و به هیچ‌وجه نشان‌دهنده تغییر اساسی در علل اصلی خشکیدن این دریاچه نیست.

دولت ایران هیچ علاقه ای به احیای دریاچه اورمیه ندارد. حتی رهاسازی آب از سد سویوق بولاق هم به دلیل پیش بینی سرریز شدن آب این سد در فصل بهار بود. به اذعان مدیریت شرکت منابع آب ایران، اگر سالی میزان بارندگی در حوزه آبریز دریاچه اورمیه کم باشد، وضعیت دریاچه از چیزی که هم‌اکنون هست نیز بدتر خواهد شد.

گوناز تی وی

الچین یوسفی

E.Y