ماتئو سالوینی، وزیر کشور جدید ایتالیا که رهبر حزب مهاجرستیز لیگ شمال است اخیرا پذیرش کشتی اکواریوس که 630 پناهجوی را حمل می کرد لغو کرد تا پناهجویان به همراه خدمه کشتی در دریای مدیترانه سرگردان شوند. شعار اصلی لیگ شمال، یکی از احزاب ایتالیا که در ائتلاف با جنبش پنج ستاره قدرت در ایتالیا را در دست گرفته است مبارزه با حضور پناهجویان غیرقانونی در دومین کشور صنعتی ایتالیا است.

در سوی دیگر آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان تحت شدیدترین فشارها از سوی احزاب مهاجرستیز در آلمان است. خصوصا راستهای افراطی آ اف د که در انتخابات اخیر آلمان برای اولین بار پس از جنگ دوم جهانی موفق شده اند ده ها کرسی در پارلمان آلمان، بوندستاگ، از آن خود کنند.

با قدرت گرفتن راست های افراطی در اروپا چالش مواجهه با پناهجویان بیشتر از همیشه بحث جنجالی و چالشی جوامع اروپایی است. هرچند تعداد مهاجران غیرقانونی در اروپا در سال گذشته میلادی کمتر از 50 هزار نفر بوده است و نسبت به جمعیت بیش از نیم میلیاردی اروپا نمی تواند و نباید آن چنان که هست بحث رسانه ها و احزاب سیاسی شود.

بسیاری در اروپا امروز معتقدند تنها راه مبارزه با بحران مهاجرت بستن مرزهاست. برای این کار اغلب رهبران اروپایی معتقدند که مهاجران در شمال آفریقا و ترکیه در اردوگاه های مخصوص مستقر شوند تا اقدام به عبور از مرز و حضور در اروپا را نکنند.

سازمان عفو بین الملل در بیانیه ای نسبت به اثرات مخرب پروژه اروپایی جداسازی پناهجویان اقتصادی و دیگر پناهجویان هشدار داد. سازمان عفو بین الملل در این بیانیه تاکید کرده است راه حل اروپا در شناسایی پناهجویان بیش از ورود به اروپا «غیرانسانی» و خلاف منشور حقوق بشر سازمان ملل است.

طبق طرح پیشنهادی امانوئل مکرون رئیس جمهوری فرانسه، اروپا در همکاری با کشورهای آفریقایی که آخرین مقصد پناهجویان پیش از ورود به اروپا هستند سعی خواهد کرد که پناهجویان را در اردوگاه های مخصوص قرارداده و آنها را شناسایی کند؛ طرحی که با واکنش سازمان‌های مدافع حقوق بشر و مدافع پناهجویان مواجه شده است.

ایورنا مک کرگور، رئیس سازمان عفو بین الملل در اروپا به خبرنگاران گفت: « با توجه به تجربیات ما و آنچه که در استرالیا در سال های اخیر شاهد بوده ایم، این طرح اروپایی جداسازی و شناسایی پناهجویان نگرانی های بیشتری برای پناهجویان ایجاد می کند. آیا باز همانگونه که دولت استرالیا اردوگاه های مرگبار برای پناهجویان درست کرده است اروپا هم می خواهد همان راه را برود؟»

سازمان عفو بین‌الملل از کشورهای اروپایی میزبان پناهجویان خواسته است برای احترام به حقوق و حرمت انسانی همچنان مهاجران را در اردوگاه های اروپایی میزبانی کنند تا کنترل بیشتری داشته باشند. برای این سازمان تفاوتی میان دلیل پناهجویی وجود ندارد و طبق منشور حقوق بشر انسان ها باید بتوانند آزادانه مهاجرت کنند چه برسد که تحت فشارهای مختلف انسانی باشند.

هشدارهای سازمان عفو بین الملل در حالی منتشر می شود که اروپا پیشاپیش با کشورهایی چون ترکیه و افغانستان پیمان هایی برای کنترل پناهجویان بسته است. دولت افغانستان به ازای میزبانی از هر شهروند افغان اخراجی از اروپا از سوی اتحادیه اروپا پاداش می گیرد. اروپا همچنان با برخی از کشورهای آفریقایی از جمله لیبی پیمان هایی برای کنترل خروج مهاجران دارد.

اتریش که توسط دولت ائتلافی محافظه کاران و راست های افراطی و مهاجرستیز اداره می شود ریاست موقت اتحادیه اروپا را برعهده خواهد گرفت. اتریش بتازگی با سربازان مخصوص ارتش استرالیا همکاری های را آغاز کرده است تا عملیات ویژه علیه پناهجویان غیرقانونی را انجام دهند. ورود پناهجویان به اتریش باز هم دشوارتر می شود. پارلمان این کشور در راستای مقابله با ورود پناهجویان به خاک این کشور روز چهارشنبه لایحه بحث برانگیزی را به تصویب رساند.

به موجب این قانون تازه که از سختگیرانه ترین آن در اروپا محسوب می شود اعطای حق پناهندگی به پناهجویان به سه سال کاهش می یابد. این قانون همچنین در شرایط بحرانی مهاجرت، دست دولت را باز می گذارد تا با اعلام وضعیت اضطراری از ورود پناهجویان در مرزها جلوگیری کند و درخواست های پناهجویی بیشتری را رد کند.

کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد این اقدام اتریش را محکوم کرده است. اتریش در سال گذشته میلادی پذیرای نزدیک به 9000 پناهجو بوده است.

مقام های امنیتی اتریش همچنین گفته اند که به منظور جلوگیری از ورود پناهجویان از ایتالیا به خاک این کشور، قصد دارند در گذرگاه مرزی «برنر» حصاری به طول 400 متر ایجاد کنند.

اروپا نتوانسته است سیاست واحد و منسجمی را در زمینه مهاجرت به اجرا در بیاورد. نمونه‌اش گذرگاه مرزی بین ایتالیا و فرانسه و پناهجویان است از گذرگاهی مرزی در این ناحیه می گذرند و گاهی جان خود را در مسیرهای باریک کوهستانی به خطر می اندازند تا از ایتالیا به فرانسه بیایند.

اما در شهر ها و مناطق مرزی در فرانسه هم محلی برای رسیدگی به وضعیت پناهجویان وجود ندارد. باید مجموعه ای از دستورالعمل های مربوط به اصلاحات توافق دوبلین ارائه شود. اما در حال حاضر با بن بست روبرو هستیم که دلیلش این است که بین کشورهایی که خواهان همبستگی بیشتر برای مسئله مهاجرت هستند، و کشورهایی که از همبستگی بیشتر امتناع می کنند، اتفاق نظر وجود ندارد.

در حالیکه مبنای «توافق دوبلین»‌ همین همبستگی است:‌ چگونه می توان به کشورهای اروپایی مثل یونان و ایتالیا که درگاه ورود پناهجویان به اتحادیه اروپا هستند، کمک کرد تا سیستم پناهندگی خود را بهبود ببخشند؟ اما در همین زمینه هم بین کشورهای عضو اتحادیه اختلاف نظر عمیق وجود دارد.

اسپانیا، مالت و خصوصا یونان و ایتالیا میزبان اصلی مهاجران غیرقانونی در سال های اخیر بوده اند. پس از گذشت 3 سال از آغاز بحران پناهجویان،‌ اتحادیه اروپا هنوز موفق نشده است که سیاست واحد و منسجمی را در این زمینه اجرا کند. اختلافات سیاسی و موانع بوروکراتیک، اجرای سیاستی منسجم در زمینه مهاجرت را ناممکن کرده است. اروپا باید در این زمینه به حسن نیت و یا عدم حسن نیت کشورهای عضو متکی باشد.

از سال 2015 که تعداد پناهجویان به اوج رسید، تا کنون آلمان بخش عمده پناهجویان را به کشور راه داده است در حالیکه لهستان و مجارستان حتی حاضر نشده اند سهمیه ای را که اتحادیه اروپا برای آنها تعیین کرده بپذیرند.

ایتالیا و یونان شکایت می‌کنند که این دو کشور به خاطر موقعیت جغرافیایی‌شان درگاه ورود پناهجویانی شده‌اند که به دنبال آینده ای بهتر می خواهند به اروپا بیایند. کشورهای دیگری مثل فرانسه در یافتن جایی برای پناهجویانی که از ایتالیا و یونان می آیند کمتر از انتظار، عمل کرده است.

از سوی دیگر بحث مفصلی هم در باره تفاوت بین پناهجوی سیاسی و پناهجوی اقتصادی در جریان است،‌ و اروپا باید برای مواجهه با پدیده جدیدی به نام «مهاجران اقلیمی»‌ نیز خود را آماده کند.

در سال 2015 زمانی که روزانه هزاران پناهجو وارد مرز های خارجی اروپا می شدند، سایر کشورهای اتحادیه اروپآعلام همکاری کردند. این کشورها موظف شدند ۱۶۰ هزار مهاجر را از کشورهای یونان و ایتالیا بپذیرند که البته هنوز به جز 25 هزار نفر بقیه همچنان در اردوگاه های پناهندگان در اروپا و یونان در شرایط سخت زندگی می کنند.