گوناز تی وی:تکم‌چی‌لر، کاروان استقبال از عید بهار با اجرای آئین های سنتی آذربایجان و برنامه های شاد، با حضور جمع کثیری از شهروندان در خیابان ها و بازار ساحلی آستارا به راه افتاد.

به گزارش گوناز تی وی به نقل از مطبوعات محلی آذربایجان،جمعی از اعضای سازمان های مردم نهاد، اصحاب فرهنگ و هنر آستارا روز شنبه با لباس های محلی آذربایجان و حمل سبزه‌های سفره عید،را به شهروندان و گردشگران نوید دادند.

حرکت از مقابل پارک شهرداری تا بازار ساحلی به همراه اسب های تزیین شده برای شهروندان و گردشگران جذابیت داشت و مردم با «تکم‌چی‌ها» و حاجی فیروز عکس یادگاری می گرفتند.

سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آستارا در حاشیه این برنامه گفت: تکم خوانی، نوروزخوانی، دستمال انداختن و تخم مرغ بازی از رسوم مردم آستارا در چهارشنبه سوری و نوروز بود و متاسفانه بسیاری از آنها غبار فراموشی گرفته است.

پردل امیری نژاد افزود: این برنامه نمادین با همکاری اداره های ورزش و جوانان و فرهنگ و ارشاد اسلامی آستارا برگزار شد و با برگزاری جشنواره ها و کاروان های فرهنگی، سنت های فراموش شده را احیا می کنیم.

وی اظهار کرد: جشنواره های گلیم و نوروزخوانی را در آستارا برگزار خواهیم کرد تا فرهنگ این شهرستان، در کنار ظرفیت های تجاری و اقتصادی آن برجسته شود.

لازم به توضیح است، تکم خوانی آیینی است که همواره در سرزمین آذربایجان به عنوان آیینی ماندگار و منحصر به فرد مورد توجه مردم بوده و با روش مخصوص توسط تکم گردانها به اجرا گذاشته می شده است.این آیین سالیان دراز با آداب و رسوم کهن مردم آذربایجان عجین بوده و همه ساله با فرا رسیدن عید، مردم به انتظار تکمچی می نشستند و انتظار داشتند که تکم چی، سمبل نشاط بهاری، آنها را برای استقبال از بهار آماده سازد.

تکم خوانی چند روز مانده به چهارشنبه سوری اجرا می شود. بر اساس رسمی دیرین در آذربایجان در اسفندماه هر هفته جشنی برای استقبال از بهار بر پا می شود و معمولا مردم این جشنها را از اولین چهارشنبه اسفند معروف به "چله چرشنبه" (چهارشنبه چله) شروع می کنند. دومین چهارشنبه به" سو چرشنبه"(چهارشنبه آب)معروف است ، سومین چهارشنبه نیز" اوت چرشنبه“ (چهارشنبه آتش) و چهارمین چهارشنبه نیز ”گول چرشنبه“ (چهارشنبه گل) گفته می شود.

تکمچی ها و تکم گردانان در بین دو چهارشنبه آخر یعنی اوت چرشنبه و گول چرشنبه می آیند و اشعارشان را خوانده و مژدگانی آمدن عید و فرا رسیدن بهار را می آورند.
واژه تکم TƏKƏMاز دو بخش "تکه " و "م" تشکیل شده که "تکه" در زبان ترکی به معنی بز نر قوی هیکل که همیشه در راس گله حرکت می کند و گله را به چراگاه و محلهای معین هدایت می کند و "م" ضمیر ملکی دوم شخص مفرد است و تکم در واقع به معنی "بز نر من" می باشد و به کسی که تکم را می رقصاند "تکمچی" می گویند که اشعار مخصوص تکم را با آهنگی خاص می خواند که این اشعار در چند آهنگ که خاص تکم بوده، خوانده می شود.

« تکم » عروسکی چوبی بوده به شکل حیوان (بز نر)چهار دست و از جنس تخته که روی آن را با مخمل یا پارچه هائی به رنگ قرمز می پوشاندند و بر سر چوب گردی سوار می شد و این چوب روی یک صفحه چهارگوش یا گرد که سوراخی در وسط داشت قرار می گرفت و به آسانی در آن سوراخ بالا و پایین می‌رفت.

تکمچی چوب را بدست می گرفت و تکم را روی صفحه چوبی به حرکت در می آورد و متناسب با حرکات آن اشعاری را به آواز می خواند. سر و صدای زنگوله و خوردن تکم بر صفحه چوبی نوعی ریتم و آهنگ برای آواز تکمچی بوجود می آورد.

تزئینات استفاده شده در تکم هر کدام علت و فلسفه ای داشته است، از جمله زنگوله و سکه که برای ایجاد سر و صدای بیشتر مورد استفاده قرار گرفته تا مردم را از داخل خانه ها به کوچه ها و دم در خانه ها بکشاند و از سوی دیگر یک ضرباهنگ برای حرکت تکم بوجود بیاورد ،نصب آئینه به دو طرف عروسک (طرفین شکم عروسک) به این دلیل بوده که تکم به همراه خبر فرا رسیدن سال نو، آئینه ای را به رسم روشنائی و صفا به همراه آورد.

گوناز تی وی
M.Y