کاظم خان قوشچی نماد مقاومت غرب آذربایجان در برابر متجاوزان روس، ارمنی و کُرد می باشد و شهروندان قوشچی همه ساله در روز ۵ آذر یاد و خاطره وی را گرامی می دارند.

کاظم خان قوشچی در سال ۱۸۶۷ میلادی در روستای «قوشچی» از محال انزل اورمیه در خانواده‌ای کشاورز متولد شد. وی با زبان ساز آشنا بود و به علت علاقه‌ای که به شکار داشت تیراندازی ماهر و چابک سواری بی‌همتا بود. او مردی وطن‌خواه و ساده زیست بوده که در قصبه قوشچی قهوه خانه کوچکی داشت و از این طریق امرار معاش می‌نمود.

در اوایل قرن بیستم و بحبوحه جنگ جهانی اول بر اثر ضعف دولت قاجار و ورود ارتش روسیه به آذربایجان و اشغال این خطه، کاظم خان به مساعدت و یاری عده‌ای از جوانان روستاهای محال انزل (قوشچی، قره باغ، قالقاچی، بویداش، گورچین قالا و باری و..) گروه مبارزین را تشکیل داده و توانست در مقابل اشغالگری روسیه از خود مقاومت نشان دهد و چند پارچه آبادی‌های پیرامون کاظم داشی را حفظ کند.

اولین درگیری کاظم خان و یارانش با ارتش روسیه به سال ۱۹۰۹ میلادی بود که طی آن مبارزین تسلیم نشده و قصبه قوشچی به توپ بسته شد و کاظم خان و افرادش به قلعه «قیرخلار» که بعدها به اسم این سردار تغییر نام یافت پناه بردند و در طی سال‌ها مبارزه بارها ضربات جدی به ارتش اشغالگر وارد کردند.

پس از عقب نشینی ارتش روسیه در سال ۱۹۱۷ میلادی به علت بروز انقلاب در این کشور و پس‌روی اردوی عثمانی، جیلوها و ارمنی‌ها به رهبری مارشیمون و کُردها به رهبری اسماعیل سیمیتقو (معروف به قصاب اورمیه) غرب آذربایجان را مورد تاخت و تاز قرار دادند و با کمک و راهنمایی روس ها و انگلیسی ها در اورمیه، سلماس، خوی و آبادی‌های اطراف آنها، هزاران هزار از ساکنان آذربایجان را قتل عام می‌کردند و جان کسی در امان نبود.

اما با این اوضاع کاظم خان دژ مستحکم خود را تا پایان ماجرا از دست نداد و به مدت شش سال در مقابل اشرار و اشغالگران مقاومت کرد و توانست از جان و مال مردم ستمدیده محافظت کند.

ظهور رضا پهلوی عدم تسلیم کاظم خان

در سال ۱۹۲۰ میلادی با ورود ارتش قاجار به آذربایجان و حمایت از کاظم خان طولی نکشید که این حمایت به مناقشه میان کاظم خان و رضا خان (پهلوی) تبدیل شد. چرا که کاظم خان به تحت الحمایگی رضا خان از سوی انگلیس و براندازی دولت قاجار و تشکیل دولت پهلوی پی برده بود، تا آنجایی که در پی این جریان کنسول انگلیسی مقیم تبریز رسما به کاظم خان مکتوبی به عنوان این که تسلیم اسماعیل سیمیتقو شود و پایگاه خود را تخلیه کند، نوشت. وی اعتنایی به این مکتوب نکرده و فرستاده کنسول را این گونه پاسخ داد: کوتاه سخن!

پس از ساقط شدن حکومت تورک های قاجار در ایران و به سلطنت نشاندن رضاخان قزاق، تحمل وجود کاظم خان و ادامه مقاومت دستجات مسلح و رزمنده وی به هیچ وجه برای رضاخان ممکن نبود. ارتش رضا پهلوی با حداکثر امکانات نظامی خود همراه با بیشترین خدعه، شانتاژها و عملیات ضد تبلیغات، حلقه محاصره نیروهای کاظم خان را تنگ و تنگ‌تر کردند اما کاظم خان  کسی است که با یک پناهگاه دریایی با سیاست استعماری انگلستان به مقابله پرداخت و پیروز گردید.
 

کاظم خان بعد از ایجاد آرامش و امنیت نیز پایگاه خود را ترک نکرد، حتی عده‌ای از مردم به عنوان تشکر برای او مبلغی جمع کرده و از وی خواستند که با ایجاد امنیت در منطقه توسط رضا پهلوی از قلعه پایین آمده و خلع سلاح شود، ولی او در پاسخ گفت: شما احمدشاه را بیاورید من تسلیم خواهم شد.

با این اوصاف کاظم خان تا لحظه مرگ تسلیم سیاست‌های انگلیس نشد و سرانجام با کشته شدن اتفاقی کاظم خان با بمب دست ساز خود حماسه‌ای مقدس پایان یافت.

گوناز تی وی

SH.A