طرح کارخانه تولید کنسانتره مس کاتدی و سد باطله زنگان واقع در محور زنگان–تبریز که حاشیه‌های زیست‌محیطی دارد در حالی به پیشرفت فیزیکی ۹۰ درصدی رسیده که ادعاها بابت نبود تائیدیه ارزیابی زیست‌محیطی و فشارها برای صدور مجوز، از سوی فعالان محیط زیستی و برخی منابع دولتی قوت گرفته است!

 

اخیرا حمید جلالوندی، مدیرکل دفتر ارزیابی اثرات زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست با ارسال نامه‌ای (که در اختیار صدای زنگان قرار گرفته است)، خطاب به «حسین آبسالان»؛ مدیرکل حفاظت محیط زیست استان زنگان با اشاره به نامه ارسالی ۲۰ اسفندماه ۹۹ در خصوص طرح‌های کارخانه تولید کنستانتره مس کاتدی و سد باطله آن واقع در محور زنگان–تبریز صراحتا اعلام کرده که «با توجه به پیشرفت فیزیکی قابل ملاحظه طرح، امکان صدور مجوز ارزیابی برای طرح مذکور وجود نداشته و همان گونه که در نامه پیوستی تاکید شده در این سطح بررسی صرفا مباحث نظارت و پایش پروژه قابل امکان است».

 

معنای دیگر این نامه این است که ظاهرا محیط‌زیست استان زنگان موضوع ارزیابی را تا جایی نادیده گرفته دیگر امکان آن وجود ندارد و از این بعد تنها باید به فکر نظارت بر عملکرد این واحد بود تا یک سرب و روی یا راشاکاسپین دیگر این بار در محور زنگان به تبریز ایجاد نشود! که البته محیط زیست زنگان آن را رد می‌کند.

 

تائیدیه ارزیابی‌ زیست محیطی کجاست؟

در نامه ارسالی دیگر سازمان حفاظت محیط زیست در اسفندماه سال ۹۹ با امضای مسعود تجریشی، معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست با موضوع «صورتجلسه طرح کارخانه تولید کنستانتره مس کاتدی زنگان و سد باطله آن» اشاره شده که پیرو جلسه ۹ اسفندماه سال ۹۹ کمیته ارزیابی به استناد بند «غ» ماده ۳۸  قانون برنامه ششم مربوط به طرح‌های عمرانی دولتی و طرح‌های اقتصادی سرمایه‌گذاران، گزارش ارزیابی زیست محیطی طرح کارخانه مذکور در کمیته جهت ابلاغ به مجری به شرح زیر اعلام می‌شود:

 

«با توجه به سوابق شکل‌گیری احداث کارخانه در چارچوب اقدامات مسئولان ارشد استانی و با رویکرد جذب سرمایه‌گذاران خارجی در محل فعلی ایجاد شده و در حال حاضر دارای پیشرفت فیزیکی حدود ۹۰ درصد و در مرحله راه‌اندازی است و ضمنا محل پسماند با سد باطله واحد نیز در کارگروه پسماند استان انتخاب و جانمایی شده است.»

 

گفتنی است سازمان محیط زیست در نامه‌ای مکتوب به اداره کل حفاظت محیط زیست استان تاکید کرده که در این سطح بررسی صرفا مباحث نظارت و پایش پروژه قابل امکان بوده در نتیجه با رویکرد کمیته ارزیابی جهت پایش و نظارت اداره کل به شرح ذیل اعلام و مورد تاکید است؛

 

۱- استفاده از تکنولوژی تانک لیچ به جای هیپ لیچ

۲- خنثی‌سازی پسماند اسیدی حاصل از عملیات بعد از تیکنر در کارخانه فرآوری

۳- طراحی مهندسی محل دفن (اندفیل) متناسب با نیاز حداقل ۱۰ سال فعالیت واحد

۴- تا قبل از طراحی مناسب و آماده‌سازی محل لندفیل و جاده‌های دسترسی از صدور مجوز توسط اداره کل جهت فعالیت واحد اجتناب شود.

۵- اخذ نظر دفتر برنامه‌ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو در خصوص اعلام ضوابط و الزامات اجرایی

۶- با توجه به اظهارات نمایندگان سازمان انرژی اتمی مبنی بر امکان وجود اورانیوم در کانسار زوم طارم و همچنین انتقال و استفاده از کانی‌های معادن همجوار منطقه و با توجه به تولیت این سازمان (ماده ۸ قانون حفاظت در برابر اشعه) مراتب به واحد نظارت پرتویی سازمان انرژی اتمی منعکس می‌شود.»

 

در نامه سازمان حفاظت محیط زیست خطاب به مدیرکل محیط زیست استان زنگان صراحتا اعلام شده که «صورتجلسه طرح کارخانه تولید کنسانتره مس کاتدی زنگان و سد باطله آن به عنوان مجوز زیست محیطی فاقد اعتبار بوده و مجوز نهایی پس از اخذ تعهدات لازم از مجری جهت رعایت ۶ شرط اعلامی صادر می‌شود.»

 

صمت، بدون مجوز محیط زیست خودسرانه کاری نمی‌کند!

علی کلانتری، معاون امور صنایع رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان زنگان در گفت‌وگو با صدای زنگان ضمن تشریح مراحل صدور مجوز تاسیس و استقرار صنایع می‌گوید: «هر جواز تاسیس که صادر می‌شود صرفا یک جواز است و جوازی که دارای طرح است باید برای استعلام به محیط زیست و هر ارگان متولی ارائه شود، پس از مجوز و تائید ارگان مربوطه مجوز استقرار صادر می‌شود. تاکید می‌کنیم تا وقتی که این مراحل انجام نشود به هیچ عنوان نمی‌توان اقدامی برای شروع کار و استقرار کرد!»

 

کلانتری در پاسخ به این سؤال که پس پیشرفت فیزیکی قابل توجه کارخانه تولید کنسانتره مس کاتدی زنگان با مجوز محیط زیست بوده است، می‌گوید: «حدود ۵ سالی است که مباحث مربوط به صنایع معدنی به معاونت معدنی سازمان صمت واگذار شده است و بهتر است در این رابطه مسئولان مربوطه اظهارنظر کنند اما تاکید می‌کنم که در مراحل استقرار واحدها و صنایع به هیچ عنوان کار خودسرانه انجام نمی‌شود و قطعا با استعلام و مجوز ارگان مربوطه این فرآیند طی می‌شود!»

 

رضا درگاهی، رئیس اداره صنایع معدنی سازمان صنعت، معدن و تجارت استان زنگان نیز با بیان اینکه ما متولی صنعت هستیم و اگر مشکلی در رابطه با محیط زیست وجود دارد باید مسئولان مربوطه پاسخگو باشند نه ما، در رابطه با مجوزهای صادره از جمله مجوز استقرار که پس از ارزیابی‌های زیست محیطی باید صادر شود تنها به این جمله اکتفا می‌کند که «به واحد مذکور فعلا پروانه بهره‌برداری داده نشده است و اگر هم مراحل ساخت در پیشرفت فیزیکی بالایی قرار دارد با اطلاع و مجوز اولیه محیط زیست بوده است.»

 

اما یک منبع آگاه در واکنش به این اظهارات با تاکید بر اینکه برای استقرار طرح‌های مشمول ارزیابی چیزی به اسم مجوز اولیه و ثانویه و نهایی وجود ندارد، عنوان می‌کند: «قبل از صدور مجوز استقرار، مطالعات ارزیابی‌های زیست محیطی انجام می‌شود! تائیدیه ارزیابی محیط زیست کجاست؟ مگر می‌شود بدون این تائیدیه، مجوز استقرار داد؟»

 

مهدی حیدری؛ فعال محیط زیست در واکنش به بی‌توجهی مسئولان اداره کل حفاظت محیط زیست استان زنگان نسبت به مسائل زیست محیطی به صدای زنگان می‌گوید: «الان دیگر کار از کار گذشته است و طرح کارخانه در مرحله ارزیابی هم نیست تا اظهارنظر کنم! شرکت‌های معدنی دوست دارند با هزینه کمتری، تولید داشته باشند، این محیط زیست است که باید در بررسی طرح توجیهی ارائه شده، نهایت دقت و حساسیت را به خرج دهد اما در رابطه با کارخانه مس کاتدی زنگان می‌بینیم که طرح ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و آقایان تازه به دنبال ارزیابی زیست محیطی هستند!»

 

زنگان با بحران آبی مواجه است، آب مصرفی کارخانه از کجا تامین می‌شود؟

حیدری در بخش دیگری از اظهارات خود به چالش آب در استان زنگان اشاره کرده و می‌گوید: «استان در حوزه آب‌های سطحی و زیرزمینی وضعیت مطلوبی ندارد، جدای از آن آلودگی، مشکلات زیست محیطی و نحوه مدیریت پسماند که استان از آن تجربه تلخی دارد، واقعا آب مورد نیاز این کارخانه از کجا تامین می‌شود؟ میزان مصرف سالانه آن چقدر است؟»

 

گوناز تی وی
M.S