نادر فلاحی گفت: «براساس کاوش‌های باستان‌شناسی صورت گرفته در این محوطه تا به امروز چندین ترانشه در مرکز و دیگر جبهه‌های این تپه زده شده که آثار تاریخی فرهنگی و لایه‌های باستان شناختی متعددی را در جای جای آن نمایان ساخته است.»

 

نادر فلاحی ساختارهای معماری با دیوارهای خشتی و سنگی در کنار تدفین انسانی متعلق به عصر آهن را از جمله مهمترین یافته‌های فرهنگی در محوطه تاریخی قره‌ حسنلو برشمرد و گفت: «آثار تاریخی بدست آمده تعلق این آثار را به ادوار عصر آهن اثبات می‌کند. امید است با ادامه مطالعات و کاوش‌های باستان‌شناختی بتوان توالی فرهنگی در این تپه و همچنین ارتباطات فرهنگی آن با سایر محوطه‌های دیگر را مطالعه و شناسایی کرد.»

 

به گفته وی، با توجه به ساخت مجتمع تولید آهن اسفنجی و فولاد شرکت ایرتیک در زمینی بالغ بر ۱۰۰ هکتار واقع در این محوطه، برای رفع موانع موجود در مسیر ساخت این مجتمع، به کاوش باستان‌شناسی با هدف آزادسازی محوطه اقدام شده است.

 

روح اله محمدی معاون میراث‌فرهنگی استان اردبیل نیز مطالعات باستان‌شناسی در این حوزه را به دلیل واقع شدن دشت اردبیل در حد فاصل کریدور ارتباطی باستانی قیزیل اوزن از یک سو و دشت موغان از سوی دیگر در تبیین ارتباطات فرهنگی در هزاره‌های سوم تا اول قبل از میلاد بسیار مثمر ثمر دانست.

 

سرپرست هیت کاوش نجات‌بخشی محوطه تاریخی قره حسنلو نیز اعلام کرد عملیات کاوش‌های نجات‌بخشی این محوطه تاریخی آزربایجان، با اخذ مجوزهای لازم از پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری از ششم بهمن ماه جاری آغار شده و تا بیستم اسفندماه سال جاری ادامه دارد.

 

فریبرز طهماسبی با بیان اینکه تابه امروز شواهدی از ساختار معماری اوليه محوطه به دو شيوه ساختار خشتی و سنگی شناسايی شده، گفت: ««ساختارهای خشتی به شکل ديوارهای عريض بوده که با ملاط گل بهم چسبيده شده‌اند. اين ديوارهای خشتی به نظر می‌رسد قسمتی از ساختار معماری فضاهایی باشد که بخش‌هایی از آن در این کاوش به دست آمده است.»

 

او گفت: «کشف شواهدی از یک تدفین انسانی در این کاوش باستان‌شناختی محوطه، این تدفین انسانی به شیوه طاق باز و گور چاله‌ای بوده و به نظر می‌رسد متعلق به دوران تاریخی و مردی در حدود سنی ۳۰ تا ۳۵ سال باشد.»

 

طهماسبی گاه‌نگاری محوطه را براساس یافته‌های سفالی متعلق به عصر آهن ۱ و ۲ عنوان کرد و گفت: «با تداوم کاوش‌های باستان‌شناختی در این محوطه، انتظار می‌رود وضعیت ساختار‌های معماری و کاربری فضا‌ها و گاه‌نگاری نسبی آن روشن‌تر شود.»

 

محوطه قره حسنلو به وسعت تقریبی دو هکتار در محدوده حریم شهرستان نمین بر سر راه ارتباطی اردبیل به شهر آبی بیگلو در فاصله یک کیلومتری از جاده، در مرکز دشت اردبیل قرار دارد.

 

مسئولان میراث فرهنگی ایران، همواره سعی می کنند هخامنشیان فارس تبار را آغاز تاریخ ایران قلمداد کنند و نامی از تمدن های پیش از هخامنشیان نمی برند در حالیکه پیش از هخامنشیان تمدن های زیادی در آزربایجان وجود داشته که «ساکاها»، «مانناها»، «گوتی ها»، «لولوبی ها» و «اورارتوها» جزو آنها می باشد که آثار زیادی از آنها در آزربایجان جنوبی بدست آمده است.

 

در فروردین‌ماه ۹۸ جام نقره ای ۳ هزار ساله خلخال به همراه ۴۰۰ قلم شیء تاریخی دیگر در یک گور باستانی در شهر خلخال آذربایجان کشف شد و در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۸ «نادر فلاحی» مدیرکل میراث‌فرهنگی استان اردبیل از رونمایی این جام سه هزار ساله تورکان ماننایی در روز جهانی موزه‌ها (۲۸ اردیبهشت‌ماه) در اردبیل خبر داد و گفت: «مانناییان دولتی تورکی بودند که از حدود هزار تا ۷۰۰ سال پیش از میلاد در شمال غربی ایران حکومت می کردند. این تمدن میراث دار تمدن‌های «توروککی»، «لولوبی» و «قوتی» است و شهرستان خلخال نیز بخشی از آن بوده است.»

 

این اظهارات نادر فلاحی، خشم پان فارس ها و پان ایرانیست‌های تورک ستیز را برانگیخت و این افراد نژادپرست، فلاحی را به دلیل تورک خطاب کردن دولت ماننا، مورد هتاکی قرار دادند.

 

شدت هتاکی ها و هجمه ها تا حدی گسترش یافت که تحت فشار نیروهای امنیتی ایران، اکثر خبرگزاری‌های رسمی کشور یا این خبر را به کلی از خروجی خود حذف کردند و یا  عبارت مربوط به «تورک بودن ماننایی ها» را از محتوی خبر سانسور کردند. از نمایش این جام در موزه اردبیل نیز جلوگیری شد. از سرنوشت این جام ۳ هزار تورکان آذربایجان نیر خبری در دست نیست.

 

 

 

 

گوناز تی وی

SH.A