اما روز ۲۸ فوریه ۲۰۲۳، این ادعای جنجالی که همه‌گیری ممکن است از یک آزمایشگاه چینی نشأت گرفته باشد – که یک بار بسیاری آن را به عنوان یک نظریه توطئه حاشیه‌ای رد کرده بودند – بار دیگر در اظهار نظر کريستوفر ری مدیر اف بی آی پدیدار شد که گفته بود این سازمان معتقد است که «به احتمال فراوان» منشاء کووید-۱۹ در يک «آزمایشگاه تحت اداره دولت چین» بوده است.

 

این اولین باری است که ارزیابی محرمانه اف‌بی‌آی درباره چگونگی بروز همه‌گيری علناً تأیید می‌شود.

 

این نظریه مبتنی بر این گمان است که ویروس کرونا ممکن است تصادفاً يا به شکلی دیگر از آزمايشگاهی در شهر مرکزی ووهان که اولین بار ویروس در آن‌جا ثبت شده است، فرار کرده باشد.

 

مدافعان این نظریه به وجود تأسيسات پژوهشی بیولوژیکی مهمی در این شهر اشاره می‌کنند. مؤسسه ويروس‌شناسی ووهان بیش از ده سال است که ویروس‌های کرونا را در میان خفاش‌ها مطالعه می‌کند.

 

این مؤسسه ۴۰ دقیقه با ماشین از بازار غذاهای دریایی هوانان که اولین گروه از موارد ابتلا در ووهان در آن‌جا دیده شد، فاصله دارد.

 

مدافعان این نظریه می‌گویند که این ویروس از آزمايشگاه ویروس‌شناسی ووهان نشت کرده و به بازار غذاهای دریایی سرایت کرده است.

 

بسیاری ادعا می‌کنند که این ویروسی دست‌نخورده بوده است که از حیات وحش جمع‌آوری شده است نه این‌که مهندسی شده باشد.

 

این نظریه جنجالی نخستین بار در دوره همه‌گیری مطرح شد و دونالد ترامپ رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده نیز آن را ترویج کرد. عده‌ای حتی گفته‌اند که این ویروس ممکن است مهندسی شده باشد و یک سلاح بیولوژیک احتمالی باشد.

 

عده‌ بسیاری در رسانه‌ها و در حوزه سیاست آن موقع این‌ نظرها را به عنوان نظریه‌های توطئه رد کرده بودند و عده‌ای دیگر خواستار بررسی بیشتر احتمال آن شده بودند. با این وجود این فکر بعداً دوباره مطرح شد.

 

یک گزارش محرمانه اطلاعاتی آمریکا در سال ۲۰۲۱ در آمریکا پخش شد – که ادعا می‌کرد سه محقق آزمايشگاه ووهان در نوامبر سال ۲۰۱۹، درست پیش از آلوده شدن انسان‌ها به ویروس در این شهر، در بیمارستان تحت درمان قرار گرفته بودند.

 

اما گزارش شده بود که دولت بایدن یکی از تحقیق‌های وزارت خارجه آمریکا را که دونالد ترامپ درباره نظریه نشت آزمایشگاهی راه انداخته بود متوقف کرده بود.

 

آنتونی فاوچی مشاور پزشکی ارشد رئیس‌جمهور بایدن به کمیته سنا در ماه می ۲۰۲۱ گفت: «این احتمال بی‌شک وجود دارد و من کاملاً موافق تحقیق درباره این اتفاق هستم.»

 

رئیس‌جمهور بایدن حالا می‌گوید که پس از تصدی منصب‌اش در سال ۲۰۲۰ خواستار گزارشی درباره منشاء کووید-۱۹ شده است، «از جمله در خصوص این‌که آیا این ویروس حاصل تماس انسانی با حیوانی آلوده بوده است یا از یک حادثه آزمايشگاهی ناشی شده است.»

 

در ماه می ۲۰۲۱، آقای بایدن به مسئولان امنیتی دستور داد که تلاش‌های‌شان را در این زمینه «دو چندان» کنند.

 

قرار بود تحقیقی در سازمان بهداشت جهانی ریشه ماجرا را پیدا کند ولی بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند که این تحقیق بیشتر پرس‌های جدیدی را مطرح کرد تا اینکه منجر به پاسخی شده باشد.

 

تیمی از دانشمندان منصوب سازمان بهداشت جهانی اوایل سال ۲۰۲۱ در قالب هیئتی برای تحقیق درباره منشاء همه‌گیری به ووهان سفر کردند. پس از صرف ۱۲ روز در این شهر که شامل دیداری از این آزمایشگاه بود، این تیم به این نتیجه رسید که نظریه نشت آزمايشگاهی «به شدت نامحتمل» است.

 

ولی بسیاری از آن زمان تا کنون یافته‌های آن گروه را زیر سؤال برده‌اند.

 

گروهی از دانشمندان برجسته از گزارش سازمان بهداشت جهانی انتقاد کردند که نظریه نشت آزمايشگاهی را به قدر کافی جدی نگرفته بودند – این نظریه در چند صفحه از یک گزارش چند صد صفحه‌ای رد شده بود.

 

دانشمندان در مجله ساینس نوشتند:‌«ما باید هردوی فرضیه‌ها درباره انتشار طبیعی و نشت آزمايشگاهی را جدی بگیریم تا زمانی که داده‌های کافی در اختیارمان قرار بگیرد.»

 

اجماع فزاینده‌ای در میان صاحب‌نظران وجود دارد که نشت آزمایشگاهی را باید به دقت بیشتری بررسی کرد.

 

حتی دبیر کل سازمان جهانی بهداشت، دکتر تدروس آدهانوم گبریسوس خواستار تحقیقی تازه شد و گفت: «همه فرضیه‌ها مفتوح باقی می‌مانند و نیازمند مطالعه بیشتر هستند.»

 

و دکتر فاوچی در سال ۲۰۲۱ گفت که «متقاعد نشده» است که ویروس منشائی طبیعی داشته است. این موضع نسبت به سال قبل تغییر کرده بود. آن موقع او فکر می‌کرد که کووید به احتمال بسیار از حیوان به انسان منتقل شده است.

بی بی سی

 

گوناز تی وی

E