گوناز تی وی: به نظر می رسد با ادامه روند فعلی در تخریب آثار تاریخی و باستانی آذربایجان جنوبی دیگر در وطنمان طی دو دهه آتی هیچ اثر در خود شانی باقی نماند! رژیم اسلامی که با بی توجهی عمدی و نیز دادن جواز ساخت و ساز به سرمایه داران عملا کمر همت به نابودی آثار تاریخی مان بسته است؛ از سوی دیگر در کتاب های تاریخی که توسط رژیم اسلامی ایران منتشر می شود هر روز بر میزان جعلیات و تحریفات تاریخی بر علیه فرهنگ و تمدنمان توسط نژادپرستان فارس افزوده می شود.

به گزارش گوناز تی وی، مجموعه تاریخی ربع رشیدی بیگمان یکی از برجسته ترین آثار تاریخی آذربایجان جنوبی به شمار می آید که اکنون در معرض تخریب و نابودی قرار گرفته است.

چیزی حدود هفت‌صدسال پیش در شهر تبریز دانشگاهی به نام رشیدالدین فضل‌الله همدانی بنا شد. رشیدالدین فضل‌الله رجل سیاسی و تاریخ‌نگار و پزشک ایرانی قرن هفتم (۶۴۵- ۷۱۸ ه.ق) بود. او نویسنده کتاب جامع‌التواریخ یا تاریخ رشیدیه از آثار ارزشمند و کهن تاریخی است که این کتاب درباره تاریخ و اسطوره‌ها و باورها و فرهنگ قبایل تورک و مغول و هم‌چنین تاریخ ادیان است. رشیدالدین همینطور وزیر غازان‌خان از حکمرانان وقت آن دیار بود. در آن دوره این دانشگاه شامل چهار دانشکده بود که در چهار طرف آن قرار گرفته بود و از همین رو اربع یا چهار عربی را به خود اختصاص داده بود.

ربع رشیدی شهر کوچکی بود شامل کتاب‌خانه‌، مدرسه، حمام، مهمان‌سرا، دارالایتام و مدارس عالی و کارگاه‌های صنعتی و آن‌طور که گفته می‌شود فضل‌الله همدانی برای تامین هزینه‌های این مرکز علمی، املاک فراوانی را در نقاط مختلف از عراق و افغانستان و گرجستان و آدربایجان و سوریه و … وقف این مرکز کرده بود.این مجموعه در دامنه کوه سرخاب قرا گرفته که جایی بسیار زیبا است.

ربع رشیدی در انتهای محله ششگلان، منتهی به محله باغمیشه و ولیانکوه (بیلان‌کوه) قرار گرفته است و از هر طرف توسط باغ‌های زیبا و درختان انبوده احاطه شده است.

 این بنا مانند بیش‌تر بناهای قدیم دارای حصار و برج و بارو است؛ این بنا کتاب‌خانه‌ای ‌داشته که در دوره‌ی خود بزرگ‌ترین کتاب‌خانه به شمار می‌رفته است. از مفاد نامه‌ای که فضل‌الله همدانی به دو پسر خود نوشته و تاریخ‌نگاران به آن استناد می‌کنند چنین برمی‌آید که این مدرسه مرکز ِ بزرگ تحصیل دانش‌پژوهان بوده است که از هر علمی شعبه‌ای در آن تاسیس شده و شش هزار دانش‌جو در آن به کسب علوم زمانه مباردت می‌ورزیده‌اند. از هر نقطه مدرسان بزرگ به این مدرسه می‌آمدند و برای تدریس حقوق مناسبی هم دریافت می‌کرده‌اند.

ایلیا پائولوویچ پطروشفسکی پروفسور تاریخ خاور نزدیک و خاور میانه دانش‌گاه لنینگراد در مورد این شهر می‌نویسد:

«از همه کشورها انواع درختان میوه، گل‌ها و حبوبات که در تبریز وجود نداشته و کسی آنها را ندیده بود، نهال آوردند و پیوند زدند. [خواجه رشیدالدین] به تمام ولایت هند و ختای و غیره ایلچیانی روانه گردانید تا بذر و تخم ویژه آنجا را بیاورند».

 رویگونزالسکلاویخو نویسنده و جهان‌گرد اسپانیایی که فرستاده مخصوص هانریسوم پادشاه اسپانیا به نزد تیمورگورکانی بود در شرح مسافرت‌های خود درباره ربع رشیدی به عنوان بزرگ‌ترین وعظیم‌ترین بنای زمان نام می‌برد.

ربع رشیدی مانند بسیاری از بناهای تاریخی دیگر آذربایجان جنوبی به دلیل عدم توجه در نگهداری توسط نهادهای مسئول رو به ویرانی نهاده است. خبرگزاری حکومتی مهر در گزارشی در این رابطه که در دی‌ماه ۱۳۹۲ انتشار یافته می‌نویسد:

 “آثار باقی‌مانده از بزرگترین و قدیمی‌ترین مجتمع علمی دانش‌گاهی کشور این روزها و بعد از بی‌توجهی‌های زیاد مسئولان برای احیای آن در حال فرسایش است و رفته‌رفته در خاک دفن می‌شود… این‌روزها دیگر از ربع رشیدی فقط چهار پایه عمارت و پشته‌های خاک و سمگ باقی مانده است و آن دانش‌گاه و مجتمع علمی که شاید در دنیا می‌شد جز‌ء اولین‌ها قرار بگیرد، به خاطر مهری‌ها هر روز وضعیتش بدتر از دیروز می‌شود. بازیابی و احیای ربع رشیدی به عنوان یکی از بی‌نظیرترین مظاهر تعامل تمدن ایرانی و فرهنگ اسلامی، می‌تواند باعث نشر . گسترش علوم و فنون مختلف نظری و کاربردی و در نتیجه باعث پیشرفت علمی کشور شود.”

اسماعیل جبارزاده استاندار آذربایجان شرقی از ساخت‌سازها در ربع رشیدی گله‌مند است:

“علی رغم حضور ۳ وزیر و روسای بنیاد «ایرانشناسی»، «فرهنگستان علوم» و «فرهنگستان هنر» و نیز «استاندار» دولت قبلی در هیئت امنای ربع رشیدی، طرح احیای این مجموعه عظیم تاریخی به مدت ۸ سال تعطیل بود و بودجه ملی آن نیز پس از یک یا دو سال در گذشته قطع شده و با وضع کنونی کشور، احیای ردیف بودجه ملی آن بعید به نظر می رسد.

شاه عباس کبیر دستور به تعمیر و آبادانی آن داد و در طول زمان مورد توجه قرار گرفت. ولی بعد از تصاحب اقتدار و به روی کار آمدن پهلوی ها و آغاز سیاست ضد آذربایجانی این بنا هم مانند دیگر بناهای ارزشمند آذربایجان جنوبی مورد بی مهری و بی توجهی قرار گرفت.

وضعیتی که برای این مجموعه ارزشمند رقم خوده و در اثر زلزله خسارات جدی به آن وارد شد، با بی توجهی مسئولان حکومت ایران سوال برانگیزتر میشود. 

گوناز تی وی

R.C