بیست سالگی ارمنستان و چالش فساد

پژمان اکبرزاده - از چند شب پیش، میدان جمهوری در قلب ایروان غرق در نور و رقص فواره‌هاست. هم‌زمان اما گوشه و کنار پایتخت در خاموشی ناشی از کمبود برق فرو رفته است. جمهوری ارمنستان در حال جشن گرفتن بیستمین سال استقلال خود است اما دقیقا در آن‌سوی عمارت‌های باشکوه میدان جمهوری، کوچه‌هایی وجود دارند که حتا آسفالت نشده‌اند و ساکنان آن نیز در فقر مطلق زندگی می‌کنند.

روی آمبولانس‌های در حال حرکت در شهر، عبارت "اهدایی چین به ارمنستان" دیده می‌شود، با اینحال، روی آنها آگهی‌های موبایل جلب توجه می‌کند. در تالار بخش نوساز فرودگاه ایروان، لوح یادبود بزرگی قرار داده شده که حاکی از پشتیبانی کاتولیک‌های آمریکا برای ساخت فرودگاه است. جمهوری ارمنستان حتا برای ادامه حیات در سطحی معمولی، به شدت نیازمند کمک‌های جهانی است، نه‌تنها از کشورهای گوناگون بلکه از سازمان‌هایی چون بانک جهانی.

شکاف خیره‌کننده طبقاتی

اما ظاهرا بهره بردن از کمک‌های جهانی، قبضه گروه خاصی است. یک گردش چند دقیقه‌ای در ایروان کافی است تا به شکاف شوکه‌کننده در جامعه ارمنستان پی برد. ساختمان‌های مدرن و لوکس تنها چند متر با ساختمان‌هایی کثیف و فرسوده فاصله دارند. بناهایی که از دور، متروکه به نظر می‌رسند.

در سال‌های اخیر، بسیاری از نام‌های معروف در زمینه مُد، لباس و لوازم آرایش در ایروان شعبه‌ای دایر کرده‌اند، اما به نظر نمی‌رسد که به جز تعدادی از گردشگران و اقلیت ثروتمند ارمنستان مشتری دیگری داشته باشند. کافی است نگاهی به قیمت‌ها بیاندازیم. بهای بسیاری از اجناس با بازارهای اروپایی تفاوتی ندارد، دست‌کم بیست، سی یا چهل یورو. اما میزان یک حقوق متوسط در ارمنستان باور نکردنی است: حدود صد یورو (برابر با پنجاه هزار درام ارمنستان.)

یک دانشجوی کنسرواتوار موسیقی در ایروان می‌گوید: "استاد عالیرتبه من حقوقی در همین حد دریافت می‍کند و برای گذران زندگی‌اش ناگزیر است شب‌ها در کافه‌های ایروان نوازندگی کند. استادم موظف است که دو جلسه در هفته را به عنوان بخشی از برنامه درسی، خصوصی تدریس کند ولی برای هر جلسه جداگانه تقاضای پول می‌کند. در صورتیکه شهریه تحصیلی جداگانه پرداخت شده است."

جنگ و فساد مالی

ساختار اقتصادی جمهوری ارمنستان در جریان جنگ شش ساله در قره‌‌باغ آسیب فراوانی دیده است. اما، هفت سال پس از پایان جنگ بسیاری از مردم ارمنستان از وجود مافیای اقتصادی در کشورشان شکایت دارند. مافیایی که به باور آنها کمک‌های جهانی را بالا کشیده و از پخش عادلانه و برابر آن در جامعه جلوگیری می‌کند.

فساد در سیستم مالی ارمنستان تا آنجا پیش رفت که در سال ۲۰۰۴ کمیته حقیقت‌یاب پارلمان تایید کرد که به دلیل فساد گسترده در بین مقام‌های دولتی کمک سی میلیون دلاری بانک جهانی برای بهبود ساختار آبرسانی در پایتخت به نتیجه نرسیده است. تیگران سارگیسیان، نخست وزیر ارمنستان نیز در سال ۲۰۰۸ اعلام کرد که "فساد" مهمترین مشکل موجود بر سر اصلاحات در ارمنستان است.

اما ظاهرا هنور دولت ارمنستان نتوانسته گام موثری در این زمینه بردارد. به نظر می‌رسد که در بیستمین سالگرد ایجاد جمهوری ارمنستان، دولت این کشور بیشتر به فکر نمایش قدرت ارتشی است که مجهز به سلاح‌های روسی است.

آزادی‌های سیاسی و رسانه‌ای

از ارمنستان عموما به عنوان یک جمهوری مردمی و کشوری نیمه‌آزاد نام برده می‌شود ولی سازمان‌های جهانی، آزادی بیان در این کشور را "محدود" ارزیابی کرده‌اند. کمیته حفاظت از از روزنامه‌نگاران، در ژانویه ۲۰۰۱۱ از مقام‌های ارمنستان به دلیل آزار روزنامه‌نگاران ارمنی شدیداَ انتقاد کرد.

در سال ۲۰۰۸ نیز در جریان اعتراضات به نتیجه انتخابات، دولت شماری از روزنامه‌های مخالف را تعطیل کرد و از دسترسی مردم به بسیاری از تارنماهای خبری و شبکه‌های اجتماعی جلوگیری کرد. در برخورد با مخالفان پلیس با کاربرد سلاح‌های خودکار به شکل مستقیم، جمعیت را هدف قرار داد. دست‌کم هشت نفر کشته و بسیاری ناپدید شدند.

یک دانشجوی ارمنی در ایروان که از بیم مسایل امنیتی نام خود را ذکر نکرد به «رادیو زمانه» گفت: "بسیاری از جوانان در اندیشه ترک ارمنستان به دلیل شرایط موجود هستند." او همچنین افزود، خانواده‌اش و همچنین بسیاری از دیگر خانواده‌ها در ارمنستان، بدون کمک‌های بستگان خود از خارج، قادر به ادامه زندگی نیستند.

ایمیل تهیه‌کننده: [email protected]/* */

منبع : http://radiozamaneh.com/politics/2011/09/23/7150