دلایل کارشناسان در عدم انتقال آب رود ارس به دریاچه اورمیه

چند هفته ای است که حکومت ایران هیاهوی تبلیغاتی کودکانه ای را در راستای حفاظت از دریاچه اورمیه که خود قاتل واقعی آن است براه انداخته است.

گویا قصد دارند اب رود ارس را به دریاچه اورمیه منتقل کنند و تنها مشکل در قبال این خواست بزرگ ملی، جمهوری آذربایجان است. اما بیائید گفته های کارشناسان را در این خصوص مطالعه کنیم:

1- دکتر جمالی محقق موسسه تحقیقات اکولوژی و تنوع زیستی مدیترانه مارسی فرانسه، احداث سدها و استحصال آبهای زیر زمینی را از دلایل خشک شدن دریاچه ارومیه ذکر کرد و گفت: انتقال آب از سایر حوزه های آبی به منطقه ارومیه منجر به بروز مشکل زیست محیطی دیگر در سایر نقاط می شود.

انتقال آب دریای خزر به دریاچه ارومیه را غیر عملی دانست و گفت: در صورتی که آب  رود ارس به دریاچه ارومیه انتقال یاید آب ورودی به دریای خزر کاهش می یابد. از سوی دیگر سطح دریاچه ارومیه هزار و 200 متر بالاتر از دریای خزر است و انتقال آب از خزر به ارومیه نیروی عظیمی می طلبد.

وی با تاکید بر اینکه انتقال آب از سایر نقاط به ارومیه منجر به ایجاد بحرانهای زیست محیطی دیگر می شود اظهار داشت: این امر موجب برهم زدن اکوسیستم نقاط دیگر می شود از این رو در این زمینه باید اجازه داده شود که حق آبه دریاچه ارومیه در منطقه حفظ شود.

2- دکتر برهان ریاضی، عضو هیأت علمی و پژوهشگر تالاب، طرح انتقال آب از رودخانه ارس و پمپاژ آب از رودخانه سیلوه در پیرانشهر به دریاچه ارومیه را طرحی مغایر با معیارهای زیست‌محیطی عنوان کرد و گفت: انتقال آب از یک حوضه به حوضه دیگر ممکن است حل‌کننده مشکل حوضه مقصد باشد ولی در واقع جابه‌جاکردن مشکل است.این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: مسئله این است که ما در حوضه محدود بالادست دریاچه ارومیه روی تمام رودخانه‌های آب شیرین سد زده‌ایم. این سد‌سازی‌‌ها باعث شده از بعضی از این رودخانه‌ها حتی یک قطره آب هم به دریاچه راه پیدا نکند. به گفته وی، سدسازی و بستن دریچه سدها به روی دریاچه ارومیه مهم‌ترین دلیل کاهش سطح آب این دریاچه است. ریاضی در این باره گفت: از یک سو ما هر جا که رودخانه‌ای بوده روی آن سد ساخته‌ایم و از سوی دیگر، تمام اراضی منطقه را زیرکشت آبی و دیمی برده‌ایم.

3- دکتر اسماعیل کهرم معتقد است:"انتقال آب از ارس به اروميه از نظر تکنيکي که پول و تکنولوژي مي خواهد،شدني است اما از نظر علمي و زيست محيطي درست و اصولي نيست."

وي که با خبرنگار ايرنا گفت و گو مي کرد،ادامه داد:"کاهش آب رودخانه ارس،خالي شدن سفره هاي زير زميني آب در منطقه که حيات دشت مغان به آن وابسته است و نارضايتي کشورهاي همسايه سه ايراد بزرگ انتقال آب از ارس به اروميه است.آيا درست است که آب يک رودخانه کم شود تا آب درياچه اي تأمين گردد؟آيا درست است که هزاران نفر در دشت مغان از اين انتقال آسيب ببينند؟آيا درست است که کشورهاي همسايه نگران شوند؟مگر خودمان از بستن هيرمند توسط افغان ها که خشک شدن هامون را به همراه داشت،دلخور و ناراحت نشديم؟"

دکتر کهرم با اشاره به مصوبه يک سال و نيم پيش دولت درباره درياچه اروميه،خاطر نشان کرد:"آن زمان چهار راه حل پيش بيني شد که عبارت بودند از انتقال آب از ارس به اروميه،بارور کردن ابرها،بهبود سيستم آبياري و باز کردن سدها. آيا اقدامي شد؟"

وي با اعلام اينکه درياچه اروميه 167 کيلومتر طول،53 تا 55 کيلومتر عرض و 13 متر ارتفاع دارد ،گفت:" با يک محاسبه ساده مي توان متوجه شد که نياز آبي اين درياچه خيلي خيلي بيشتر از 1/3 ميليارد متر مکعب آب است.من نمي دانم دوستان و آقايان اين عدد را از کجا اورده اند. در سال 1373 اين درياچه که مساحتش به اندازه يک کشور اروپايي است،37 ميليارد مکعب آب داشته است."

اين استاد دانشگاه و کارشناس محيط زيست افزود:" طبق مقررات بين المللي ،ايران تنها يک سال ديگر فرصت دارد که عمليات سدسازي يا حفر تونل را روي رودخانه هاي ارس يا زاب انجام دهد.چرا که طبق قوانين چنين عملياتي روي اين رودها که بين دو حوضه هستند و چند کشور در آن ذينفع اند،از سپتامبر سال آينده ميلادي ممنوع خواهد شد."

4- پرفسور پرویز کردوانی استاد دانشگاه می گوید:" انتقال آب از ارس به دریاچه ارومیه خیانت است، ارس امروز ارس پر آب دیروز نیست و براثر اجرای طرحهای مختلف حجم آب آن کم شده است."

5- علی محجوبی، مدیر دفتر کلاودیا روت، رئیس حزب سبزهای آلمان، درباره‌ی زمینه‌ی قانونی اظهارات مقام‌ آذری چنین توضیح می‌دهد: «اظهارنظر وزیر محیط زیست و منابع طبیعی جمهوری آذربایجان زمینه‌ی قانونی دارد. چون در خصوص رودخانه‌هایی که مرز مشترک کشورهای دوطرف رودخانه هستند و یا خود رودخانه به عنوان رگ حیاتی چند کشور مثل نیل و مکونگ در آسیای جنوب شرقی، با همکاری سازمان ملل متحد همیشه رژیم آبی مشترکی مد‌نظر بوده و باهمکاری و توافق دوطرف آب رودخانه تقسیم یا از آن استفاده بهینه می‌شود».

آقای محجوبی که در حزب سبزهای آلمان در خصوص مسائل قفقازجنوبی هم فعالت می‌کند و با وضعیت جمهوری آذربایجان آشنایی دارد به دویچه‌وله چنین می‌گوید: «غیر از اهمیت آب ارس برای زمین‌های زرارعی در آذربایجان این رودخانه اهمیت فراوانی در حوزه‌ی آبریز دریای خزر دارد و برای اکوسیستم جمهوری آذربایجان و دشت مغان ایران اهمیت حیاتی دارد. دشت مغان وابسته به رژیم آبی و اکوسیستمی است که رودخانه‌ی ارس عامل تعیین کننده‌ی این رژیم است، بنابراین جمهوری آذربایجان این حق را دارد که اگر حکومت ایران قصد انتقال آب ارس را دارد به موقع مطلع شود و ایران با طرف جمهوری آذربایجان دراین‌باره صحبت بکند».

علی محجوبی همچنین می‌گوید: «ایده‌ی استفاده از آب رود ارس برای پر کردن دریاچه‌ی ارومیه کاملا غلط و بی‌اساس است، چون‌ که رودخانه‌ی ارس چندین متر پائین‌تر از دریاچه‌ی ارومیه قرار دارد. ما در آنجا به پمپاژ بسیار پرخرج و گرانی نیاز داریم و در کشوری مثل ایران که با سوء مدیریت در عرصه‌های فنی و صنعتی مشکلاتی وجود دارد، این‌همه مصرف انرژی و سرمایه‌گذاری پایه‌ی معقول و اقتصادی نخواهد داشت.»

بنظر این کارشناس بهترین راه حل مشکل خشکی دریاچه‌ی ارومیه گشودن سدها و بندهایی است که بر روی رودخانه‌های منتهی به دریاچه‌ی ارومیه احداث شده است. وی این اقدام را در قیاس با انتقال آب ارس به دریاچه ارومیه به مراتب کم هزینه‌تر و طبیعی‌‌تر می‌داند.

راستی چرا دریچه سدها را باز نمی کنند؟!