احمدی نژاد و خامنه ای در برابر تله سوریه

سیاستهای خارجی متناقض تهران سوق می دهد که آنرا به یکی از عمده ترین چالش های امنیت منطقه ای و جهانی تبدیل می نماید.

یکی دیگر از دلایل تشدید بحران در شرف انفجار در منطقه، دخالت های آشکار رژیم در تحولات انقلابی در کشور همسایه سوریه است که روحانیت آنرا متفق خود قلمداد می کنند.

هفته جاری روزنامه لبنانی «الاکبر» گزارشی منتشر ساخت که بشار اسد رئیس جمهور سوریه گویا از اقدامات آنکارا که نسبت به انقلابیون سوری دلسوزی می نماید، به آیت الله خامنه ای گلایه کرده است. اسد نخست وزیر ترکیه را به فرصت طلبی و کمک به غرب در تلاش برای تغییر قدرت در دمشق متهم ساخت. به گزارش روزنامه، تهران نیز بنوبه خود به آنکارا هشدار داد که در صورت حمله نیروهای ناتو به سوریه، ایران پایگاه های پیمان اتلانتیک شمالی در ترکیه را مورد هدف قرار خواهد داد.

رژیم واکنش سریع از خود نشان داد. رامین مهمان پرست، سخنگوی وزارت امور خارجه با رد کامل اخبار رسانه های لبنانی اعلام کرد، همه اینها حاصل تخیل آنها است. وی افزود، ایران و ترکیه دو قدرت بزرگ و کلیدی منطقه هستند که مناسبات حسنه آنها را پیوند می دهد. با این حال، تازه ترین اخبار در مورد اینکه وزیر امور خارجه ترکیه طی روزهای آینده برای مذاکره تحولات منطقه ای به سوریه و ایران سفر می کند، به وضوح نشان دهنده این است که نشریه «الاکبر» قابل اعتماد است.

چند واقعیت مستقیماً دال بر صحت این موضوع است. اولاً، همه ما بخوبی می دانیم که منشأ جهانبینی سیاسی رژیم ایران عبارت از وسواس به ایده تکیه به نیروهای خود و همچنین عدم رعایت موازین بین الملل و نادیده گرفتن منافع ملی کشور برای دستیابی به اهداف رویایی است. دخالت در امور داخلی سوریه و حمایت آشکار از رژیم اسد با منافع ایران سازگارنیست، زیرا هم احساسات ضد ایرانی مردم کشور همسایه که تحت سرکوب های دیکتاتور له می شوند و هم جامعه جهانی را تحریک می نماید.

رژیم بطور حیاتی علاقمند به آن است که بشار اسد در مسند قدرت بماند، چرا که مایل به سقوط این کشور از بلوک شیعه نیست. علاوه بر این، سوریه کنترل بر لبنان را در اختیار رژیم قرار می دهد که در اینجا حزب الله نه تنها قدرت نظامی، بلکه سیاسی نیز بدست می آورد.

همه کاملاً آگاهند که تهران مشاوران و واحدهای ویژه سپاه پاسداران، همچنین اسلحه و تجهیزات ویژه جهت کشف کاربران مخالف رژیم از شبکه های اجتماعی معروف را به کشور همسایه اعزام می کند.

تهران علیرغم اراده سوری ها، در تلاش است رژیم اسد را بر روی سرنیزه خود نگه دارد تا ضربه مهلکی بر نقشه های آمریکا که در صدد شکستن محور دمشق- تهران که حامی حماس و حزب الله میباشد، است، وارد نماید.

لیکن در این مسئله کشور دیگری در منطقه که رقیب پیشین ایران میباشد- یعنی ترکیه - که هم اکنون 12000 پناهنده سوریه به آنجا پناه برده اند، وارد بازی شده است.

همانطور که میدانید روابط ترکیه- سوریه را نمیتواند روابط توسعه یافته نامید. این روابط بیشتر مانند یک صلح کوچک میباشد، البته این بهتر از دشمنی است.  بین سوریه و ترکیه در رابطه با ارضی کردنشین که دمشق آن را تصرف شده میداند، مناقشه وجود دارد. از یک سو، دلیل ایجاد درگیری بین سوریه و ایران که یکی از متحدان آن است، و از سوی دیگر ترکیه- می تواند تبدیل به یک مبارزه برای نفوذ در خاور میانه و مناقشه اراضی کرد نشین، شود. بنا بر گزارش رسانه های ترکیه، آنکارا به شدت از بشار اسد رئیس جمهور سوریه  ناراضیتی دارد، زیرا که وی دو بار وعده ایجاد اصلاحات را داده و لیکن به وعده خود عمل نکرده است.

مقامات ترکیه دو بار نمایندگان خود را به سوریه فرستاده اند و اسد قول داده است که به سربازان خود دستور عقب نشینی و مردم را سرکوب نخواهد کرد، اما به این وعده خود عمل نکرده است.  در حال حاضر دولت ترکیه برای ایجاد مکان امنیتی در سوریه طرحی را جهت حمله به این کشور، طراحی میکند. سال 1370 ( سال 1991 میلادی) در طی جنگ خلیج فارس، تعداد زیادی از کردهای عراق به ترکیه فرار کرده اند. در حال حاضر این وضعیت ممکن است به دلیل وضعیت در سوریه، تکرار شود. ترکیه نیز برای جلوگیری از این تهدید به سوریه چند نیرو ارسال خواهد کرد.

و بعیداست که ترکیه تصمیم خود در رابطه با اقدامات خود در سوریه را به دلیل نارضایتی های رژیم ایران که در حال حاضر با تحریم های بین المللی محاصره شده، تغییر دهد. همچنین شکی نیست که ترکیه به نیروهای ناتو اجازه ورود به سوریه از خاک خود را نخواهد داد. در ضمن، سال 1382 (سال 2003 میلادی) آنکارا حتی با وجود فشارهای سخت از سوی آمریکا و ناتو، اجازه حمله به عراق را از طریق خاک خود را نداد.

به احتمال زیاد آنکارا به طور فعال در امور داخلی سوریه دخالت نخواهد کرد و تنها از طریق راه های دیپلماتیک، دمشق را برای جلوگیری از خونریزی و عقب نشینی نیروهای نظامی خود از مرز با ترکیه، تشویق خواهد کرد.

ایران در چنین وضعیت چه کاری می تواند انجام دهد؟ هیچ چیز. ما نمیتوانیم اسد که کل کشور بر علیه آن است را نجات دهیم. همچنین ما نه امکان و نه تمایل ایجاد وخامت در روابط خود با ترکیه را داریم. و علاوه بر این خواستار بمباران کردن تأسیسات ناتو در قلمرو آن نیز، نیستیم. هم اکنون به نفع ایران نیست که با همسایه قدرتمند خود، درگیر شود. همچنین وضعیت سیاسی داخلی کشور اجازه دخالت فعالانه در سیاست خارجی را نمیدهد: احمدینژاد دارای موقعیت خوبی نیست- اعضای تیم وی دستگیر شده اند، خود وی با تهدید استیضاح روبرو است. شانس پیروزی وی در مناقشه با آیت الله خامنه ای بسیار ناچیز است. همچنین خود رهبر کاملا درک میکند که دخالت در امور داخلی سوریه، تهدید بزرگی برای رژیم آیت الله ها است. در این وضعیت آن ها کاری با اسدی که در حال سقوط است، ندارند.

محمد شمس

REALIRAN.net