مرکز اطلاع‌رسانی جبهه دمکراتیک مردمی احواز
۲۷ اکتبر ۲۰۲۶

در هفته‌های اخیر، مقامات رژیم اشغالگر ایران بار دیگر با موضع‌گیری درباره محدودیت‌های مربوط به پوشش در مدارس جمهوری آذربایجان، ادعای دفاع از «حقوق مذهبی» و «حق تحصیل دختران محجبه» را مطرح کرده‌اند. این در حالی است که همان رژیم، در سرزمین اشغالی احواز، به شکل سیستماتیک تجمعات و فعالیت‌های مذهبی شهروندان عرب اهل سنت را سرکوب می‌کند و موجی از بازداشت‌های مکرر علیه آن‌ها به راه انداخته است. این تناقض، نه یک موضع‌گیری تصادفی، بلکه بخشی از سیاست ابزاری رژیم در استفاده از مذهب برای اهداف سیاسی و امنیتی است؛ سیاستی که ریشه در دهه‌ها سرکوب فرهنگی و هویتی ملت‌های غیرفارس دارد.

موضع‌گیری رژیم اشغالگر در قبال آذربایجان

پس از اصلاح مقررات لباس مدارس دولتی جمهوری آذربایجان در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ و گزارش‌هایی مبنی بر ممانعت از ورود برخی دانش‌آموزان و معلمان محجبه به کلاس‌های درس، مقامات رژیم اشغالگر وارد میدان شدند. وزیر علوم حسین سیمایی‌صراف در پیامی ویدیویی اعلام کرد که درهای دانشگاه‌های ایران به روی دختران آذربایجانی که به گفته او ناچار به کنار گذاشتن حجاب شرعی خود می‌شوند، باز است. دیگر مقامات نیز از «حق تحصیل» و احترام به باورهای مذهبی سخن گفتند و انتقادهایی نسبت به سیاست‌های باکو مطرح کردند. آذربایجان این موضع‌گیری‌ها را دخالت در امور داخلی خود دانست و تأکید کرد که مقررات آموزشی کشور مستقل است.
رسانه‌های نزدیک به حکومت نیز این موضوع را به مسئله «دفاع از مذهب» مرتبط کردند. این موضع‌گیری در حالی مطرح شد که رژیم خود حجاب را اجباری کرده و مخالفان آن را تحت تعقیب و بازداشت قرار می‌دهد.

واقعیت در احواز اشغالی: سرکوب اهل سنت و شیعیان مستقل

در همان دوره‌ای که رژیم اشغالگر مدعی دفاع از حقوق مذهبی در خارج از مرزها است، در احواز اشغالی وضعیت کاملاً متفاوتی حاکم است. گزارش‌های سازمان‌های حقوق بشری از ادامه موج بازداشت شهروندان عرب احوازی اهل سنت خبر می‌دهند. در سپتامبر ۲۰۲۶، دست‌کم ۱۷ نفر در دو عملیات جداگانه بازداشت شدند: یورش نیروهای اطلاعات سپاه به روستای عبوده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ که شامل بازداشت رضا سواری، خالد غرباوی، جعفر چلداوی، لقمان بترانی، کمال بترانی و دیگران بود؛ و یورش اداره اطلاعات به کوی مشعلی در ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ که راضی حیدری، حسین حیدری، عبدالهادی عساکره، مجید شریفی و فرزند نوجوانش ارکان شریفی (۱۷ ساله) و شماری دیگر را هدف قرار داد.

این افراد اغلب در جریان تجمعات خصوصی یا نشست‌های مذهبی مسالمت‌آمیز در منازل بازداشت شده‌اند. یورش‌ها معمولاً بدون ارائه حکم قضایی، همراه با ضرب‌وشتم، تفتیش منزل و مصادره وسایل شخصی انجام شده و بازداشت‌شدگان به مکان‌های نامعلوم یا زندان شیبان منتقل شده‌اند. بسیاری همچنان در وضعیت بلاتکلیف قرار دارند. موج‌های مشابه در ماه‌های قبل در کوت‌عبدالله، کوی مندلی، عبادان و معشور نیز گزارش شده است. منابع محلی تأکید کرده‌اند که بسیاری از این بازداشت‌ها ماهیت عقیدتی دارد و صرفاً به دلیل پیروی از مذهب اهل سنت صورت گرفته است.
اما سرکوب مذهبی و هویتی محدود به اهل سنت نیست. رژیم اشغالگر حتی شیعیان عرب احوازی را که تابع ولایت فقیه نیستند، به بهانه‌های مختلف حبس، شکنجه، اعدام یا مسموم می‌کند. هرگونه استقلال فکری یا مخالفت با ساختار ولایت فقیه، صرف‌نظر از مذهب رسمی فرد، بهانه‌ای برای تعقیب و سرکوب شده است. این نشان می‌دهد که معیار اصلی رژیم، نه مذهب، بلکه تسلیم کامل در برابر ساختار سیاسی و ایدئولوژیک آن است.

سیاست مستمر منع زبان مادری: از پهلوی اشغالگر تا رژیم به اصطلاح جمهوری اسلامی

این سرکوب مذهبی و سیاسی، در امتداد سیاستی قرار دارد که بیش از صد سال است زبان مادری ده‌ها میلیون نفر از ملت‌های غیرفارس را هدف قرار داده است. رژیم اشغالگر ایران، چه در دوران پهلوی اشغالگر و چه پس از به‌قدرت رسیدن رژیم به اصطلاح جمهوری اسلامی، تدریس به زبان مادری را برای میلیون‌ها تورک آذربایجان جنوبی، عرب احوازی، کورد، بلوچ و ترکمن ممنوع کرده است. این سیاست که از اوایل قرن بیستم آغاز شد و تا امروز ادامه دارد، بخشی از پروژه فارسی‌سازی و محو هویت‌های ملی و فرهنگی این ملت‌هاست، ملل كه پاسخ درخواستهاي انساني انان اتش گلوله و زندان و اعدام است.

تحلیل تناقض: مذهب و هویت به‌مثابه ابزار سیاسی

این دوگانگی، عمق سیاست رژیم اشغالگر را آشکار می‌کند. در آذربایجان، به بهانه احترام به مذهب و دفاع از حجاب کودکان و دانش‌آموزان، در امور داخلی کشور دیگری دخالت می‌کند. در حالي كه ملتها دقيقا ميدانند هدف دفاع از مذهب يا ملل كشورهاي ديگر نيست بلكه بقصد استفاده از مذهب براي نفوذ سياسي و فشار به كشورهاي ديگر است.
اما در احواز اشغالی، همان رژیم شهروندان عرب اهل سنت را به دلیل هویت مذهبی‌شان سرکوب می‌کند، شیعیان مستقل و غیرتابع ولایت فقیه را به بهانه‌های مختلف حبس، شکنجه، اعدام یا مسموم می‌کند و بیش از یک قرن است که تدریس زبان مادری ملت‌های غیرفارس را ممنوع کرده است.
ادعای «دفاع از حقوق مذهبی» برای رژیم اشغالگر، نه یک اصل ثابت، بلکه ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی و ایدئولوژیک است. در جایی که مذهب یا هویت بتواند برای فشار بر دیگران به کار رود، از آن دفاع می‌شود؛ و در جایی که هویت ملی و مذهبی با سیاست‌های اشغال و کنترل در تعارض باشد، سرکوب می‌شود.

نتیجه‌گیری

ادامه بازداشت شهروندان عرب احوازی اهل سنت، سرکوب شیعیان مستقل احوازی، منع تجمعات مذهبی و سیاست بیش از صدساله منع تدریس زبان مادری، در کنار موضع‌گیری‌های اخیر رژیم اشغالگر درباره حجاب در جمهوری آذربایجان، تناقضی آشکار و غیرقابل انکار است. مركز حقوق بشر احواز  این سیاست را محکوم كرده و خواستار آزادی فوری تمامی بازداشت‌شدگان احوازى ، پایان بازداشت‌های خودسرانه، رفع منع تدریس زبان مادری و احترام واقعی به حقوق مذهبی و هویتی احوازیان و دیگر ملت‌های غیرفارس تحت اشغال رژيم اشغالگر ايران است. همچنین از نهادهای بین‌المللی حقوق بشر می‌ خواهد  این تناقض و موارد نقض حقوق بشر در احواز اشغالی را به‌طور جدی بررسی کنند.

احواز/ أشغالي 
مرکز اطلاع‌رسانی جبهه دمکراتیک مردمی احواز
27/10/2026