«اسرائیل بازنده، ترکیه و حماس برنده و ایران در حاشیه»

حمله اسرائیل به کشتی‌های عازم غزه واکنش‌های شدیدی را در پی داشت. یک تحلیل‌گر سیاسی می‌گوید که در این ماجرا ترکیه به‌عنوان مهم‌ترین قدرت منطقه برآمد کرد، ایران را به حاشیه راند و حماس بیشترین سود تبلیغاتی را برد • مصاحبه

حمله اسرائیل به کشتی‌های حامل کمک به غزه همچنان در کانون تحلیل‌‌ها و واکنش‌های بین‌المللی است. دو طرف ماجرا کماکان روایتی متفاوت از بروز حادثه به دست می‌دهند. با این همه، کشته‌شدن نه نفر و مجروح‌شدن ۵۰ نفر در این ماجرا موضوعی است که در عرصه‌ی بین‌المللی تأسف و محکومیت برانگیخته و اسرائیل را با انتقادهای شدیدی روبروی کرده است. مئیر جاودانفر، تحلیل‌گر سیاسی ساکن اسرائیل در گفت‌وگو با دویچه وله به برخی از بازتاب‌ها و پیامدهای رویداد اخیر پرداخته است.

دویچه وله: فشارهای بینالمللی مصر را وادار کرده است نوار مرزیاش را با غزه بازگشایی کند. این فشارها بر اسرائیل چه تاثیری داشته و چه واکنشهایی را در درون این کشور بوجود آورده است؟

مئیر جاودانفر، تحلیل‌گر سیاسی ساکن اسرائیل

مئیر جاودانفر: بزرگترین فشاری که ما در اسرائیل احساس کردیم، از ترکیه بود که آقای اردوغان هشدار داد به اسرائیل که تمام اسیران ترک و کسانی که کشته شده بودند، جنازههایشان را دولت اسرائیل فوری به ترکیه برگرداند و بعد از سه ساعت دولت اسرائیل تصمیم گرفت که با این تصمیم موافقت کند. علیرغم اینکه بعضی از شهروندان ترک در آن کشتی به سربازان اسرائیلی حمله کرده بودند و میخواستند آنها را بکشند، دولت اسرائیل تصمیم گرفت که نمی‌تواند جلوی فشار ترکیه بایستد و به نفع او نیست و بهتر است که هرچه زودتر روابط خودش را با ترکیه ترمیم کند. این بزرگترین فشاری بوده که ما تا الان دیدهایم. در آینده هنوز معلوم نیست که آیا این فشارها باعث ‌می‌شود که دولت اسرائیل یک تحقیق و یک کمیتهی پژوهشی تشکیل دهد که شامل اعضایی از کشورهای دیگر باشد که بخواهد این مسئله را بررسی کند. تا الان تنها چیزی که ما میدانیم این است که دولت اسرائیل میخواهد خودش این حادثه را بررسی کند و نمیدانیم که آیا این قابل قبول برای جامعهی بینالمللی هست یا نه!

به هرحال شورای امنیت اعلام کرده است که میخواهد حتماً این موضوع را مورد تحقیق قرار دهد. تا آنجا که در اخبار آمده اسرائیل بخش اعظم مدارک را پنهان کرده ­است و حاضر نیست ارائه دهد. شورای امنیت تا چه اندازه امکان دارد که واقعاً دست به یک تحقیق همهجانبه و روشنگر بزند؟

این کاملاً به دولت آمریکا بستگی دارد. اگر دولت آمریکا بخواهد از دولت اسرائیل پشتیبانی کند و از قدرت خودش و قدرت وتوی خودش استفاده کند، اعمال شورای امنیت و هر تصمیمی که بخواهد بگیرد برای دولت اسرائیل بی‌معنا خواهد بود. بقیهی کشورهای جهان و سازمانهای دیگر برای دولت کنونی اسرائیل اهمیتی ندارند و اگر دولت آمریکا تصمیم نگیرد که بر دولت اسرائیل فشار بیاید، دولت اسرائیل هیچ اقدامی انجام نخواهد داد.

چه ارزیابی از اقدامی که دولت آمریکا خواهد کرد، دارید؟ تا بهحال آمریکا ظاهراَ موضع­گیری چندان قاطعانهای در این زمینه نکرده؛ فقط گفته است که در تلاش است تا از واقعیت ماجرا سردرآورد.

به نظرمن بزرگترین فشاری که دولت آمریکا بر اسرائیل خواهد آورد، این خواهد بود که دولت اسرائیل را مجبور بکند یک کمیتهی پژوهشی و تحقیقی تشکیل دهد که واقعاً ببیند این مسئله چه شد و در این حادثه چه کسانی مسئول بودند و چه جوری شد که ده نفر کشته شدند و چرا مسأله تا این حد رسید. و شاید هم دولت آمریکا بخواهد بر دولت اسرائیل فشار بیاورد که مرز غزه را باز کند و محاصره را پایان دهد. ولی من بعید میبینم که دولت اسرائیل با آن موافقت کند.

الان با بازشدن مرز مصر با نوار غزه و این که هنوز معلوم نیست که واکنش اسرائیل چه خواهد بود، فکر می‌کنید که اوضاع در آن منطقه چه شکلی پیدا خواهد کرد؟

به نظر من هرچه دولت اسرائیل بخواهد بیشتر پافشاری روی محاصرهی غزه بکند، وضعیت اسرائیل در منطقه بدتر خواهد شد. روابطش با کشورهای همسایگی تاریکتر خواهد شد و کشور و دولت اسرائیل در جامعهی بین‌المللی منزویتر خواهند شد. ولی همانطور که گفتم، تنها کسی که میتواند به دولت اسرائیل فشار آورد، در حال حاضر در مورد غزه، دولت آمریکا است. تا وقتی که دولت آمریکا به اسرائیل فشاری نیاورد، در دولت اسرائیل هیچ مسألهای اصلاً عوض نخواهد شد و دولت اسرائیل به سیاستهای خودش ادامه خواهد داد.

در محافل سیاسی و مطبوعاتی جهان این نظر مطرح است که برندهی این ماجرا ترکیه و نیروهای تندروی منطقه از جمله حماس بودند؟ این نظر تا چه حد درست است؟

بزرگترین برنده در این ماجرا اولاً ترکیه و دوماً دولت حماس بود. بخاطر این که دولت اسرائیل با این اقدامش مسأله‌ی محاصرهی غزه را در سرخط تمام رسانههای بینالمللی آورد و بسیاری از مردم کشورهای دنیا را مطلع کرد از این محاصره و ضرباتی که او وارد میکند به مردم غزه و به خود اسرائیل. به نظر من بزرگترین بازنده در تمام این ماجرا کشور اسرائیل است.

فکرمیکنید که چرا ترکیه توانست نقشی را ایفا کند که ایران علیرغم سی سال تلاشش نتوانسته است؟

برای این که دولت ترکیه اعتبار بینالمللی دارد. برای این که دولت ترکیه را خیلی از کشورهای مختلف منطقه یک کشور متعادلتر نسبت به ایران میبینند. برای این که دولت ترکیه با اروپا و کشورهای خاورمیانه روابط دارد. و دولت ترکیه روابط خیلی خوبی با کشورهای عربی دارد و این را راجع به ایران نمیشود گفت. دولت ایران روابط خوبی دارد با کشورهایی مثل عراق و سوریه، ولی دولت ترکیه روابطش با کشورهای عربی خیلی بیشتر و مفصلتر است و در مجموع دولت ترکیه میتواند از اینها استفاده کند برای بوجود آوردن یک اهرم دیپلماتی بسیار قوی که باید به آن دقت کرد. دوماً این که به نظرمن ترکیه می‌تواند خود را جانشین دولت ایران کند بهعنوان یک رهبر واقعی برای مسلمانان دنیا؛ نه فقط برای شیعهها بلکه برای سنیها هم همینطور.  

نیلوفر خسروی

تحریریه: فرید وحیدی

دویچه وله