جمهوری اذربایجان" کشوری کوچک با قدرت تاثیر'گذاری مهم منطقه ای و فرامنطقه ای!

جمهوری اذربایجان با وسعت تقریبی ۸۷ هزار کیلومتری سرزمینی هست مابین اروپا و اسیا که به همراه دو کشور همسایه خود ارمنستان و گرجستان در حوزه قفقاز جنوبی واقع گردیده هست و به دلیل اینکه مرزهای طبیعی این منطقه را از قاره اروپا جدا نمی نماید نسبت به اروپائی یا اسیائی بودن این منطقه اختلاف نظرهائی وجود دارد و گروهی اذربیجان و دو همسایه ان را کشوری واقع در اروپا و عده ای هم واقع در اسیا میدانند اما در کل اذربیجان از لحاظ سیاسی در جمع کشورهای اروپائی جای گرفته و در مجامع و تشکیلات اروپائی به جز اتحادیه اروپا دارای عضویت می باشد. اذربایجان به دلیل اب و هوای متنوع و خاک حاصلخیز در گذشته ۷۰ درصد تره بار اتحادشوروی را تامین می نمود و اینک نیز با داشتن دشتهای حاصلخیز وسیع و اب فراوان و نیز پوشش گیاهی از مرتع و چمنزار گرفته تا جنگلهای انبوه یکی از کشورهای مهم در تولید محصولات کشاورزی و باغی می باشد و بر خلاف دو همسایه خود وضعیتی به مانند ترکیه را دارا می باشد یعنی در تولید محصولات کشاورزی خودکفا بوده و نیز یک صادر کننده مهم نیز می باشد و تقریبا شریان حیاتی یعنی اب در کنترل همسایگان نبوده و بیشتر از خاک خود تامین می گردد برای همین کشاورزی ان نیز پرخطر و وابسته به همسایگان نمی باشد. از نظر صنعتی نیز یکی از کشورهای مهم چه در دوران شوروی سابق و چه در حال حاضر می باشد و به رغم بحرانهای متعدد ناشی از سقوط کمونیسم و گذر به اقتصاد بازار و نیز جنگ تحمیلی ارمنستان و روسیه بر ضد اذربیجان این کشوربا یک مدیریت موفق توانست با اجرای طرحهای بزرگ صنعت کشورش را توسعه و بهبود ببخشد و اینک از لحاظ تولیدات صنعتی و به خصوص ماشین الات صنایع نفت یک کشور مهم تلقی می شود. به دلیل وجود منابع عظیم نفت و گاز طبیعی و موقعیت استراتژیکی این کشور در نزدیکی به کشورهای اروپائی که مصرف کنندگان اصلی ان می باشند مورد توجه دول قدرتمند غربی قرار گرفته و توانسته سرمایه های عظیمی را جذب اقتصاد خود نماید! از نظر نژادی و زبانی نیز به دلیل وجود میلیونها تورک اذربیجانی در کشورهای ایران- گرجستان- روسیه( داغستان) - عراق- ترکیه  و غیره دارای تاثیراتی معنوی و سیاسی در این کشورها به خصوص ایران بوده و در صورت نیاز می تواند از این موقعیت به عنوان عامل فشار استفاده نماید که این مسئله بر اهمیت این کشور در بعد منطقه ای و فرامنطقه ای افزوده هست! از سوی دیگر اذربیجان با اعمال سیاستهائی مستقل در ناکام گذاشتن طرحهای روسیه بر ضد گرجستان و به چالش کشیدن این کشور در قفقاز شمالی تاثیر به سزائی داشت! که ان هم مورد حمایت غرب و در راس ان امریکا بود. برای نمونه " وقتی روسیه مثل همیشه با استفاده از حربه گاز طبیعی خواست دولت کاشویلی طرفدار غرب را تضعیف و در نهایت ساقط بنماید اذربیجان با ارسال سوخت و گاز طبیعی به ان کشور توانست  ضمن ناکام گذاشتن روسیه و در رقابت با ان کشور موقعیت برتر را ایفا نموده و دولت ان کشور را از سقوط نجات دهد" علاوه بر ان با یک وام ۲۰۰ میلیون دلاری برای اجرای طرح راه اهن باکو- اخان قلعه- قارص گرجستان را با دور زدن روسیه و ارمنستان به جمع کشورهای حامی خود اضافه نماید و در ادامه نیز با باز گذاشتن کشورش برروی هزاران گرجی که برای کسب و کار به ان کشور امده بودند  جای روسیه را در اقتصاد گرجستان پر نماید! در رابطه با جنگ انرژی بین غرب و روسیه نیز" اذربیجان یکی از برندگان نتیجه این رقابت به شمار می اید که توانست با استفاده از این موقعیت نظر دول اروپائی را برای کشیدن و اجرای لوله گازی نوباکو که عمده گاز خود را از ذخائیر اذربیجان تامین خواهد نمود جلب نماید که نتیجه ان نیز افزایش نفوذ اذربیجان در اروپا و پس زدن روسیه از انحصاری نمودن و تنها  صادرکننده گاز طبیعی  بودن به اروپا از جمله نتایج سیاسی ان می باشد" به جز اینکه از محل صادرات نیز در اینده درامد عظیمی دراینده نسیب این کشور خواهد شد و نیز سبب عضویت  هرچه زودتر ان کشور در اتحادیه اروپا خواهد شد" از سوی دیگر نیز موجب بی اثر شدن فعالیت لابی ارمنی و فارس بر ضد ان کشور در اروپا و امریکا خواهدگردید! از دیگر اقدامات اذربیجان در بعد منطقه ای و فرامنطقه ای به اشتراک ان کشور در طرحهای اقتصادی بزرگ از جمله راه اهن و انتقال کالا از چین و اسیای میانه به غرب و به العکس می توان اشاره نمود که ان کشور را به ترمینال انتقال کالا و خدمات در منطقه و جهان تبدیل خواهد نمود و طرحهای ان نیز به سرعت در حال انجام می باشد که یک نمونه ان اتوبان استارا- باکو و در ادامه باکو- گنجه - تفلیس می باشد که در نهایت به راههای اروپا متصل خواهد گردید. اذربیجان در چارچوب امنیت جهانی نیز نقش فعالی را ایفا می نماید از جمله اعزام نیروهای حافظ صلح به کشورهای افغانستان- عراق- کوزوو...و نیز مشارکت در طرحهای بازسازی و کمکهای انسان دوستانه و غیره..دولتمردان ان کشور با اگاهی از تحولات در جریان و نیز لزوم امادگی برای مواجهه با ان دست به اقدامات اساسی زده و یک سیاست اصولی را مانند سیاست ترکیه در عرصه منطقه ای و فرامنطقه ای به مرحله اجرا گذاشته اند و نیز سعی در استفاده از کلیه امکانات کشور خود در خودکفائی در کلیه زمینه ها می باشند که می توان از طرحهای صنایع دفاعی و نیز تصمیم به پرتاب ماهواره و ساخت امکانات زیربنائی برای صنایع کشتی سازی را نام برد که اجرای هر یک از طرحهای فوق به مثابه وابستگی کمتر به خارج  و افزایش قدرت ان کشور خواهد بود. از بعد تاریخی و فرهنگی نیز اذربایجان پس از ترکیه دومین کشور تورک زبان می باشد که بر هویت تورکی خود تاکید نموده و برخلاف کشورهای تورک زبان اسیای میانه که بیشتر بر هویت تیره ای تعصب دارند نسبت به تمامی تورک تعصب داشته و از تورکهای کشورهای مختلف حمایتهای سیاسی- معنوی و گهگاهی اقتصادی می نماید که می توان به حمایت اذربیجان از تورکهای عراق( ترکمن) و ترکهای افغانستان( ازبک- ترکمن) و دیگر تورکها اعم از اویغور - گاگائوز و غیره اشاره کرد که در موارد اولی و دومی  ترکمنستان و ازبکستان که از لحاظ تیره به ترکهای عراق و افغانستان نزدیکتر هستند به اندازه اذربیجان انها را مورد حمایت قرار نداده اند "برای همین اذربیجان در بین انها دارای محبوبیت بیشتری می باشد که این مسئله اذربیجان را پس از ترکیه به عنوان وطن دوم ترکهای جهان تبدیل نموده  که در عرصه بین المللی موجب تقویت  جایگاه اذربیجان گردیده هست" علاوه برنقش اذربیجان در بین کشورها و جوامع تورک زبان این کشور در بین ملل مسلمان نیز دارای جایگاه ویژه ای می باشد و تقریبا با تمامی کشورهای مسلمان دارای روابط بازرگانی- سیاسی و غیره می باشد و در حوزه قفقاز نیز به کمک به ملل قفقاز شمالی چه کمکهای انسانی و چه کمکهای لجستیگی به مبارزان قفقازی و مردم غیر نظامی ان ادامه می دهد که از حضور دهها هزار نفر پناهنده از ان منطقه در اذربیجان می توان نام برد! از نظر زبان نیز زبان تورکی اذری بعد از تورکی استانبولی دومین زبان پر متکلم در جهان تورک بوده و به دلیل تشابهات ان با زبانهای تورکی استانبولی- گاگائوزی- اویغوری- ترکمنی- تاتاری.. موجب توسعه جغرافیای فرهنگی اذربایجان از بالکان تا چین گردیده هست که ان نیز موجب افزایش تاثیر گذاری اذربیجان بر جغرافیای بزرگی شده هست.

نتیجه گیری: اذربیجان به دلیل منابع عظیم گازی و نفتی یکی از کشورهای بزرگ تامین کننده نیاز دول اروپائی در اینده نزدیک خواهد شد و می تواند به سرعت در صورت تقاضا به عضویت ان اتحادیه در اید! از سوی دیگر به دلیل حفظ هویت تورکی خود بعد از ترکیه به عنوان دومین کشور تورک زبان دارای  نفوذ بر  جغرافیائی بزرگ از بالکان گرفته تا سرحدات چین می باشد و از لحاظ سیاسی و اقتصادی نیز در منطقه و جهان دارای نقشی مثبت بوده که بر دامنه ان هر روز افزوده می شود .از سوی دیگر به دلیل اکثریت شیعی  جمعیت کشور اذربیجان" ان کشور  می تواند به رقیبی بزرگ برای ایران در نفوذ بر جوامع شیعی منطقه و جهان تبدیل گردد بدون اینکه موجب شکاف در در روابط خود با غرب و کشورهای سنی مذهب گردد و  در ضمن در راستای منافع جهان اسلام می تواند نقش مخرب شیعی گری افراطی را  نیز کنترل و خنثی نماید

البته مطالب فوق بخش کوچکی از دامنه نفوذ و توسعه اذربیجان در منطقه و جهان بوده و تاثرات ان کشور بیشتر از مطالبی می باشد که به ان اشاره گردیده هست