یاشار صفایی

خاستگاه تحولات و رویدادهای یک کشور پارامتر بسیار مهمی در تحلیل وضع و شرایط آن منطقه جغرافیایی به شمار می‌رود و در ادامه چگونگی تحولات در حوزه‌های مختلف جغرافیایی می‌تواند به نتایج ارزیابی‌ها اعتبار بخشد. دنیای مدرن، تصمیم‌گیری در باب تحولات اجتماعی را ذیل یافته‌های جامعه‌شناسی انجام می‌دهد و استنباط و تحلیل رویدادهای این حیطه را نیز در همین طریق دنبال می‌کند. در این مسیر، تحلیل هر وضع یا رویکردی، تصمیمی به دنبال دارد و در پی آن تصمیم، در انتظار پیامدها و اثرات باید نشست. آنچه در 4 سال اخیر در حوزه‌های اجتماعی و به دیگر بیان در جهت‌گیری‌های کلان اجرایی در بخش‌های اجتماعی نمودار شد، تمرکززدایی تصمیم‌سازی‌ها و در ادامه نشر این تصمیمات به گستره کشور است. این تصمیم که یک اقدام ضروری در مقابل تفکر مدیریتی گذشته در این حیطه بود، در وهله نخست «یکسان‌نگری» و در ادامه ظرفیت‌بخشی را در قبال بخش‌های مختلف سرزمینی اعمال کرد تا توسعه پایدار را مبتنی بر برآیند توسعه سرزمینی دنبال کند. این مدل هیچگاه سیاست‌هایی چون سرزمین‌های حاصلخیز و سرزمین‌های سوخته را درون خود جای نداد اما ظرفیت‌های مناطق مختلف کشور را به دیده شتاب‌بخشی به توسعه نگریست. پیگیری این سیاست‌ها منجر به حضور سیاستگذاران در همه ایران و در نتیجه دستیابی به «برآورد ملی» از توانایی‌ها شد. اهتمام در پیگیری این طریقه نگرش است که ناگهان شکاف‌های مستتر حاصل از تصمیمات سابق را در معرض دید قرار می‌دهد و البته هزینه «درد» این شکاف‌ها نیز قابل پذیرش است. همانگونه که پیش‌تر گفته شد اعمال این استراتژی کلان اجتماعی، اثرات و تبعات ملموس و محسوسی را طبعا به دنبال خواهد داشت. شتاب گرفتن رشد شهرستان‌ها در همه حوزه‌ها آثار فراوانی به همراه داشت اما مهم‌ترین این آثار، تحرک فراوان شهرستان‌ها، به‌واسطه تقویت «خودباوری»‌ است و به همین واسطه است که برخلاف گذشته، این‌بار شهرستان‌ها منشأ تحولات مهم و تاثیرگذار شدند. رویکرد توسعه فراگیر- و نه منطقه‌ای ـ و تزریق منابع به همه مناطق که قطعا منتج به توسعه پایدار می‌شود، حضور مؤثر در تحولات و تصمیم‌گیری‌های مهم را در پیامد دارد و بدون‌شک ذائقه شهرستان، تداوم چنین رویکرد‌هایی را ترجیح می‌دهد. اگرچه پس از انتخابات اخیر ریاست‌جمهوری، رفتار‌های سخیفی که ناشی از همان «درد» آشکار شدن شکاف‌های اجتماعی است؛ مانع از آن شد که روند شتابان پیشرفت‌خواهی شهرستان از نظر‌ها مغفول بماند و حتی متأسفانه برخی نخبگان با ادبیاتی دور از انتظار با رویگردانی از اصل مردمسالاری، خواهان حاکمیت چرخشی نخبگانی شدند تا این روند دچار اخلال شود اما این روز‌ها و در پاره‌ای موضوعات جذاب و قابل لمس برای افکار عمومی، می‌توان نتایج خیزش شهرستان‌ها را مشاهده کرد. لیگ برتر فوتبال ایران می‌تواند یک مورد مناسب برای تحلیل آثار این رویکرد تلقی شود. در حال حاضر صدر جدول لیگ برتر فوتبال ایران در اختیار تیم‌های شهرستانی سپاهان و ذوب‌آهن است و جالب اینکه این تیم‌ها با قاطعیت کامل و با اختلاف امتیاز‌ قابل‌توجه، از تیم‌های تهرانی پرسپولیس و استقلال پیشی گرفته‌اند. فارغ از این موضوع که نشاندهنده تمرکز زودبازده بر مناطق دارای ظرفیت است اما 2 تیم دیگر شهرستانی لیگ برتر نیز به صورت ویژه توجه افکار عمومی را متوجه خود کرده‌اند؛ تراکتورسازی تبریز به لحاظ فنی، بهترین تیم شهرستانی پس از صدرنشینان اصفهانی است اما آنچه موجب توجه افکار عمومی به این تیم شهرستانی شده استقبال بی‌سابقه مردم تبریز از بازی‌های این تیم است به گونه‌ای که در مسابقات خانگی، همواره استادیوم یادگار امام مملو از تماشاگر است و در بازی‌های بیرون از خانه ـ نظیر بازی با استقلال در استادیوم آزادی ـ نمی‌توان عنوان «میهمان» را برای این تیم برگزید.تحرک فوق‌العاده حامیان تراکتورسازی به‌گونه‌ای است که این تیم روز گذشته در اعتراض به برنامه نود، 105‌هزار نفر را به ورزشگاه یادگار امام کشاند! بدون‌شک این آمار، بی‌نظیر‌ترین آمار در استقبال از یک بازی لیگ‌برتری است که یک تیم شهرستانی به خود اختصاص داده است. به‌خاطر همین حضور شگرف بود که تبریز‌ی‌ها درخواست کردند بازی‌های تیم ملی در تبریز برگزار شود که مورد استقبال سازمان ورزش همه قرار گرفت اما در کنار تراکتورسازی، شاهین بوشهر نیز از جمله تیم‌هایی است که به‌رغم بضاعت کم در داشتن نیروی انسانی، بازی‌های بسیار زیبایی به نمایش گذاشته است. ضمن اینکه شور و شوق تماشاگران بوشهری پس از برد تیم مورد علاقه‌شان حاکی از اشتیاق قابل ستایش مردمان این منطقه از کشور است. قطعاً در کنار تراکتورسازی، شاهین بوشهر پرشور‌ترین تماشاگران لیگ برتر را داراست، اما صدارت تیم‌های اصفهانی و نیز قدرت‌نمایی تراکتورسازی در برخورداری از مقبولیت مردمی و نیز افتخار شاهین بوشهر به داشتن تماشاگرانی با اشتیاق، قبل از هر چیزی می‌تواند نشاندهنده جریان پرشور «تحرک»‌ و «پیشرفت» شهرستان‌ها باشد.اگرچه فوتبال تنها مصداقی از تأثیرات جهت‌گیری‌های کلان اقتصادی و اجتماعی دولت است اما می‌تواند مصداقی قابل لمس از دیگر بخش‌ها باشد؛ اینکه شهرستانی‌ها امروز می‌گویند «همه ایران، تهران نیست»؛ صدایی که 4 سال پیش به خوبی توسط دولتمردان شنیده شد.

http://vatanemrooz.ir/1388/11/3/VatanEmrooz/342/Page/1/index.htm