هجوم به يكباره سرمايه‌گذاران براي ورود به صنعت نوپاي توريسم متوقف مانده است به‌گونه‌اي كه امروز اگر از هريك از سرمايه‌گذاران درباره وضعيت سرمايه‌گذاري بپرسيم، يا ابراز نارضايتي مي‌كنند يا احساس ندامت! به‌راستي چرا آن تب آتشين به يكباره فروكش كرد و صدها پروژه گردشگري يا راكد ماند يا سرمايه‌گذاران آن‌ها در بانك‌ها سرگردانند؟ خاكبرداي خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گردشگري_ آمن خادمي_هجوم به يكباره سرمايه‌گذاران براي ورود به صنعت نوپاي توريسم يكي ازاتقاقات خوب و قابل ستايش درحوزه سرمايه‌گذاري داخلي در دهه اخير بود؛ اما اكنون پس از گذشت دو سال اگر از هريك از سرمايه‌گذاران درباره وضعيت سرمايه‌گذاري در حوزه صنعت توريسم بپرسيم، يا ابراز نارضايتي مي‌كنند يا احساس ندامت! حال پرسش اين است كه چرا آن تب آتشين به يكباره فروكش كرد و صدها پروژه گردشگري يا راكد مانده، يا سرمايه‌گذاران آن‌ها در بانك‌ها سرگردانند و با جوا‌ب‌هاي ضد و نقيض مواجه مي شوند يا آنانكه با سرمايه‌ي خود بخش‌هايي از طرح‌هاي خود را جلو برده‌اند با شركت‌هاي عريض و طويل آب و فاضلاب، گاز، اداره راه و.... دست و پنجه نرم مي‌كنند. از طرف ديگر آن دسته از سرمايه‌گذاراني كه بخش زيادي از پروژه‌هاي گردشگري خود را با سرمايه‌ي شخصي _بعضا بيش از 30 ميليارد تومان_ را جلو برده‌اند اكنون هيچ سازمان يا ارگاني و حتي سازمان ميراث‌فرهنگي به‌عنوان متولي تصويب تسهيلات گردشگري پاسخ روشني به آن‌ها نمي‌دهند. البته بعضي هم عطاي پروژه خود را به لقايش بخشيده‌اند و خواستار تغيير كاربري طرح‌هاي خود يا واگذاري آن‌ها به سازمان ميراث‌فرهنگي شده‌اند كه بازهم كسي را پاسخگو نمي‌يابند. سازمان ميراث‌فرهنگي تكليف خود را مشخص كند حميد سجاديان كه هم‌اكنون دبير جامعه هتلداران استان فارس است و صاحب سه هتل به نام‌هاي هتل آپارتمان جام، هتل جام جم و هتل ستارگان است؛ يكي از مدعيان و نارضاياني است كه اسكلت هتل آسمان وي 6 سال است در مرحله اسكلت‌بندي باقيمانده است و به‌گفته او؛ نه وام 12 ميليارد توماني را دريافت كرده و نه اجازه كاربري هتل به او داده شده است. وي درباره اينكه مشكلات بوجود آمده براي سرمايه‌گذاران را چگونه ارزيابي مي‌كند، خاطرنشان مي‌شود:« بلاخره سازمان ميراث‌فرهنگي متولي اصلي طرح‌هاي گردشگري است و اين سازمان بايد تكليف خود را درباره اينكه آيا توانايي دارد يا ندارد را مشخص كند!اگر هم تقصير كار مربوط به سازمان يا نهاد ديگري است بايد از قدرت دولت و مجلس استفاده كند.» اين سرمايه‌گذار مقصر اصلي در ناكام ماندن پروژه‌هاي گردشگري را "بانك‌ها" عنوان مي‌كند و اظهار مي‌دارد:« قدرت سازمان ميراث‌فرهنگي درمقابله با سيستم بانكداري كشور ضعيف است و بايد قدرت بالاتري؛ سيستم بانكداري كشور را نسبت به اين مقوله آگاه و روشن كند تا سرمايه‌گذاران را با بهانه‌هاي واهي و غيركارشناسي سر ندوانند.» سرمايه‌گذاري اشتباه محض است دادن وام با بهره‌ي كم يكي ديگر از دلايل جذب سرمايه‌گذاران به‌شمار مي‌ رفت. اين صحبت حسين ابراهيمي_سرمايه‌گذار هتل شهريار_ در استان آذربايجان شرقي است. وي مي‌گويد:« قرار بود به ما وام با بهره 8 درصد بدهند اما بانك زير بار نرفت و وام 7 ميليارد توماني آن را با بهره‌ي 21 درصد به ما پرداخت كرد.» ابرهيمي با تاكيد بر اين موضوع كه سرمايه‌گذاري در حوزه صنعت گردشگري ايران "اشتباه محض" است، مي‌افزايد:« حضور گردشگران خارجي و بوجود آوردن يك محيط امن رواني و همچنين ارتقاي سطح كيفيت خدمات گردشگري ازجمله مولفه‌هاي مهم براي بازگشت اصل سرمايه افراد است. اين درحالي است كه با وجود 32 ميليارد تومان سرمايه‌گذاري در حوزه هتلسازي تنها سيزده اتاق از هتل من اشغال شده است كه اين تعداد ناچيز حتي جواب پول آب، برق، گاز و تلفن هتل نمي‌شود چه رسد به بازگشت سرمايه!» وي ادامه مي‌دهد:« براي كم كردن بهره بانكي از رئيس‌جمهور هم براي بانك نامه برده‌ايم اما گوش كسي بدهكار نبود.» سرمايه‌گذار نبايد يك‌تنه مشكلات صنعت گردشگري را حل كند مطالعه، امكان‌سنجي، مكان‌يابي، تملك اراضي، انجام زيرساخت‌هاي گردشگري و اخذ پروانه‌ي ساخت از مهمترين خواسته‌هاي اكبرگهرخاني يكي از سرمايه‌گذاران دو منطقه نمونه‌ي گردشگري ليقوان و دامنه‌ي سهند است. وي در همين زمينه ادامه مي‌دهد:« سازمان ميراث‌فرهنگي مي‌تواند با انجام اين مراحل، مناطق گردشگري را به‌صورت مناقصه به سرمايه‌گذاران واگذار كند نه اينكه سرمايه‌گذار را يك‌تنه به‌سوي اين مشكلات روانه كند.» سازمان ميراث‌فرهنگي به تعهدات خود عمل نكرد ارائه‌ي تسهيلات بانكي با بهره كم؛ به‌گفته سرمايه‌گذار هتل لاله بروجرد يكي از مهمترين دلايل جذب سرمايه‌گذاران به طرح‌هاي گردشگري بود اما مسئولان سازمان ميراث‌فرهنگي اين اعتماد را با بي‌مسئوليتي پاسخ دادند. به‌گونه‌اي كه اين سرمايه‌گذار مي‌گويد:« حاضرم پروژه را تحويل سازمان ميراث‌فرهنگي بدهم و سرمايه‌ام را پس بگيرم و درجاي ديگري سرمايه‌گذاري كنم.» آرش نظامي مي‌گويد:« مسئولان سازمان ميراث‌فرهنگي؛ به فرض مثال؛ قول داده بودند كه 1000 مجتمع بين‌راهي بسازند اما آيا چنين موضوعي محقق شد؟آيا غير از اين است كه اسكلت موردنظر براي هتل‌ها زده نشد؟آيا غير از اين است كه از سرمايه‌گذران مبالغ 50 تا 80 ميليون تومان براي اخذ پروانه‌ساخت و تحويل زمين گرفته شد و هيچ‌كاري انجام نشد حتي پول آنها بازگردانده نشد؟ نظامي مي‌گويد:« تسهيلات بانکي، عوارض شهرداري و ماليات از موانعي است که به نوعي سرمايه‌گذار اين بخش را نااميد مي‌کند وعملا شاهد آن هستيم که بسياري از هتل‌سازان باوجود استفاده از تسهيلات بانکي اين کار را نيمه‌كاره رها کرده‌اند. بنابراين بسياري از مجوزها بدون اقدامات عملي، بلاتکليف مي‌ماند. سرمايه‌گذار در بخش هتل که بازگشت سرمايه‌ي او بسيار ديرهنگام است، سرخورده شده و جلب اين کار نمي‌شود به‌گونه‌اي که طي سال‌هاي گذشته بسياري از سرمايه‌گذاران خارجي يا ايراني‌هاي مقيم خارج به‌دليل شرايط سخت هتل‌سازي در ايران پروژه‌هاي خود را رها يا واگذار کرده‌اند.» او ادامه مي دهد:« يكي ديگر از پرسش‌هاي مطرح شده اين است که چرا کمتر سرمايه‌گذاري ريسک مي‌‌كند تا سرمايه‌ي خود را در امر هتل‌سازي، ساخت مجموعه‌هاي توريستي – تفريحي، ساخت مجتمع خدمات بين‌راهي و غيره به کار بگيرد؟ صريح‌ترين و بي‌تعارف‌ترين پاسخ به اين پرسش مهم را مي‌توان در اين جمله خلاصه کرد که سرمايه‌گذاران از مقوله "برگشت سرمايه" خود اطمينان ندارند. هرچند موظف شدن دولت براي ايجاد زيرساخت‌هاي گردشگري و دادن وام هاي بانکي نگراني‌هاي اوليه سرمايه گذاران را برطرف کرده است، اما آيا مي‌توان ادعاي پايان مشکلات را کرد؟! متاسفانه درحال حاضر با وجود تفاهم و مذاکره ميان روساي سازمان‌هاي ميراث‌فرهنگي؛گردشگري و صنايع‌دستي با روساي بانک‌هاي مختلف هنوز هر بانکي قواعد خاص خود را دارد.» ماجراي اجاره‌نشيني يك سرمايه‌گذار مهرداد قهرماني، سرمايه‌گذار مجتمع بين‌المللي جزيره كه بدون حمايت دولت فاز نخست پروژه‌اش را به پايان رساند و براي رسيدن به هدف خود مجبور به فروش خانه شخصي خود شد؛ يكي از نارضايان سرسخت حوزه سرمايه‌گذاري در استان آذربايجان شرقي است. وي مي‌گويد:« بانك‌ها هيچ ديد درست و روشني نسبت به پروژه‌هاي گردشگري ندارند و اغلب طرح‌هاي گردشگري را بدون توجيه اقتصادي مي‌دانند. در همين راستا بايد تعاملي وسيع ميان سيستم بانكداري كشور با سرمايه‌گذاران وجود داشته باشد نه اينكه سرمايه‌گذار براي يك وام مدت‌ها دوندگي كند و در پايان با جواب منفي مواجه شود.» باور نمي‌كردم يك ارگان دولتي سرگردان‌مان كند يكي ديگر از طرح‌هاي گردشگري در كشور؛ مجتمع امين در استان قم است كه سرمايه‌گذار آن باوجود 34 ميليارد تومان سرمايه‌گذاري هنوز نتوانسته، تسهيلات مصوب بانكي را دريافت كند. مهدي اسلاميان با اشاره به اينكه از سال 86 به‌دنبال دريافت تسهيلات بانكي است، مي‌گويد:« سازمان ميراث‌فرهنگي درمقابل بانك هيچ قدرت اجرايي ندارد. حال آنكه براي حل مشكلات بايد دولتمردان به صورت سازماندهي شده و ارگانيك نسبت با صنعت گردشگري آشنا شوند تا سرمايه‌گذار عمر و سرمايه‌ي خود را صرف بوروكراسي اداري نكند و سرمايه‌اش سالها راكد نماند.» وي با تاكيد براي اينكه "باور نمي‌كرديم يك ارگان دولتي مانند سازمان ميراث‌فرهنگي ما را سرگردان كند"، تصريح مي‌كند:« طرح مجتمع امين در تمام كارگروه‌هاي گردشگري تصويب شده و كارشناسان بانك به همراه چند كارشناس علم اقتصاد درباره توجيه اقتصادي آن بحث كرده‌اند اما بانك پس از دو سال دوندگي و پيگيري؛ در يك جمله روي اين طرح نوشت؛"طرح توجيه اقتصادي ندارد"!» نظريه‌ي غيركارشناسي بانك حميدرضا گليم فروش، سرمايه‌گذار مجتمع توريستي_تفريحي و اقامتي نارنج و ترنج مي‌گويد:« درحال حاضر به‌دليل بي‌مسئوليتي سازمان ميراث‌فرهنگي و عدم پاسخگويي بانك؛ سرمايه‌گذاران راغب به حضور در طرح‌هاي گردشگري نيستند.» او خاطرنشان مي‌كند:« انجام زيرساخت‌هاي گردشگري مانند آب، برق،گاز ، تلفن، ارائه‌ي تسهيلات بانكي كم‌بهره و غيره ازجمله شعارهايي بود كه مسئولان سازمان ميراث‌فرهنگي درهنگام ورود سرمايه‌گذاران سر مي‌دادند اما من بعد از دو سال هنوز نتوانسته‌ام وام خود را دريافت كنم و باوجود قرار گرفتن طرح اخير در مسير پرتردد مازندران- مشهد، با جواب‌هاي غيراصولي مانند اينكه طرح توجيه اقتصادي ندارد؛ مواجه مي‌شوم.» مصادره اموال مصادره كردن اموال شخصي يك سرمايه‌گذار توسط بانك از ديگر وقايع تلخي است كه مسعود كاكوان، سرمايه‌گذار هواپيماي توريستي_ تفريحي asky- leader با آن مواجه شد. وي به‌شدت از روند سيستم بانكي ابراز گله مي‌كند:« متاسفانه بانك‌ها ساز خود را مي‌زنند و اطلاع درستي از پروژه‌هاي گردشگري ندارند. به‌يقين براي امنيت رواني سرمايه‌گذار بايد تمام ارگان‌ها بسيج شوند تا سرمايه‌هاي مملكت از مرزها به‌سمت كشورهاي دوبي، تركيه و غيره نرود نه‌اينكه با كارشكني و ناآگاهي جلوي همان تعداد اندك سرمايه‌گذار علاقه‌مند به فرهنگ بومي گرفته شود.» بعد هم اضافه مي‌كند:« هميشه گفته‌اند يك دست صدا ندارد؛ من هم مي‌گويم سازمان ميراث‌فرهنگي به تنهايي قدرت اجرايي ندارد و بايد تمام مسئولان به فكر توسعه اين صنعت باشند.» و ....... ناهماهنگ بودن سيستم بانكي با طرح‌هاي گردشگري، بي‌مسئوليتي مسئولان سازمان‌هاي مرتبط با سرمايه‌گذاري در حوزه صنعت گردشگري كشور آن هم دربرابر تعهداتي كه آن را از پيش پذيرفته‌اند، ناآگاهي ارگان‌هاي از چند و چون صنعت نوپاي گردشگري، روند طاقت‌فرساي بوروكراسي اداري و قوانين دست و پاگير اداري و البته عدم مطالعه‌ي كافي طرح‌هاي گردشگري ازسوي سرمايه‌گذاران ازجمله مهمترين مشكلات سرمايه‌گذاري در اين صنعت در ايران است كه همه سرمايه‌داران را از ورود به حوزه گردشگري گريزان مي‌كند و به سمت فعاليت‌هاي زودبازده مانند ساخت و سازهاي بي‌رويه مي‌كشاند. به‌يقين اگر نتوان مشكلات بوجود آمده براي اين قشر را ساماندهي كرد در آينده‌اي نه‌چندان دور كسي حاضر به ريسك‌پذيري نيست و ريشه‌ي درخت گردشگري در اول راه مي‌خشكد.