میدان سلمان یکی از میادین مشترک ایران با کشور امارات است که در ابوظبی با نام البخوش معروف است. این میدان قابلیت تولید تا سقف 130 هزار بشکه در روز نفت خام، 14 میلیون متر مکعب گاز و شش هزار بشکه میعانات گازی در روز را دارد. در حالی که 70 درصد مالکیت این میدان در اختیار ایران است و امارات تنها از 30 درصد حق برداشت برخوردار است اما این کشور عربی نزدیک به هفت سال است که از این میدان برداشت می کند و با ادامه این روند سهم ایران از 50 درصد فعلی هم کمتر خواهد شد. اگر چه طرح توسعه میدان مشترک نفت و گاز سلمان به منظور دستیابی به افزایش تولید 50 هزار بشکه نفت خام در روز و 500 میلیون فوت مکعب گاز طبیعی و شش هزار بشکه میعانات گازی مازاد بر تولید کنونی در روز، سال گذشته به تصویب رسید اما شواهد حاکی از آن است به دلیل برداشت امارات و مهاجرت گاز به سمت مخزن شریک عربی، سهم ایران از این میدان به حدود 50 درصد کاهش یافته است. در همین حال پروژه توسعه میدان سلمان که پیش از این قرار بود تحت عنوان قراردادی به نام کرسنت گاز اماراتی ها را تامین کند، به دلیل عدم تامین منافع ایران معلق مانده و قرار است به عنوان طرحی در راستای جلوگیری از سوزانده شدن 150 میلیون فوت مکعب گاز توسط یک خط لوله 285 متری گاز این میدان به عسلویه فرستاده شود. ادامه تاخیر و تلاش برای ابهام سازی های جدید، خسارتی مضاعف به کشور تحمیل می کند. میدان سلمان، میدانی مشترک میان ایران و امارات است و با این تاخیرها شاهد ازدست رفتن تدریجی منافع ملت به نفع امارات هستیم، درست همان گونه که در میدان پارس جنوبی و به سود قطر رقم خورد. این قرارداد در هفته های اخیر باز هم به صفحات رسانه های کشور کشیده شد تا ثابت شود صادرات گاز برای دومین دارنده ذخایر بزرگ گاز جهان به چالشی جدی بدل شده است. گاز موجود را می سوزانیم ولی ارزان نمی فروشیم از سوی دیگر مدیرعامل شرکت ملی صادرات گاز ایران در این باره به« سرمایه» می گوید: «تا زمانی که منافع ایران تامین نشود این قرارداد اجرایی نخواهد شد و ما ترجیح می دهیم گاز موجود را سوزانده ولی ارزان فروشی نکنیم.» این در حالی است که گاز مورد نیاز این قرارداد در زمان انعقاد بر اساس فرمولی رایج و با مبنای قیمت روز نفت که در آن سال ها بشکه ای 18 دلار بود نرخ گذاری شد اما واقعیت این است که با اصرار مقامات وقت وزارت نفت، تبصره ای مهم و کارگشا در متن قرارداد گنجانده شد که بر اساس آن هنگام جهش قیمت نفت، نرخ گاز مبادله شده نیز قابل تجدید نظر باشد. با استناد به همین تبصره مهم می توان نتیجه گرفت: منافع مادی ایران در قرارداد کرسنت هرگز امکان به خطر افتادن را نمی یافت چرا که این تبصره، حافظ منافع ایران در مبادلات مالی قرارداد بود. آنچه مسلم است در آخرین دور از مذاکرات اخیر میان مقامات نفتی ایران و شرکت کرسنت، حل و فصل شدن تردیدها در زمینه منافع مالی به چشم می خورد و با اعتراف وزیر کشور (که با نظر وزیر نفت و رئیس جمهوری مسوولیت دور اخیر مذاکرات را بر عهده داشت) مبنی بر ازدیاد یک میلیارد و 200 میلیون دلاری منافع ایران و نیز رصد واقعیت هایی مبنی بر افزایش نرخ فروش گاز تا میزان 10 برابر نرخ اعلام شده از سوی مقامات ایرانی در سال 84، این طور به نظر می رسد از مساله «قیمت» که تا کنون اصلی ترین دلیل چالش در قرارداد کرسنت بوده است، «ابهام زدایی» شده است. حسین آفریده رئیس اسبق کمیسیون انرژی مجلس در همین زمینه می گوید: «با مقایسه قراردادهای مشابه در خلیج فارس می توان دریافت نرخ حاصل از فرمول قرارداد کرسنت حداقل چهار برابر بیش از گران ترین قرارداد در منطقه است در ضمن باید در نظر داشت گاز مورد مبادله در کرسنت گاز ترش و نیازمند تصفیه است اما در سایر قرارداد های منطقه گاز شیرین آماده مصرف مورد مبادله قرار می گیرد.» وی با بیان اینکه مساله به وجود آمده بر سر قرارداد فروش گاز ایران به شرکت اماراتی کرسنت به ضرر ایران است، می گوید: «برداشت از این میدان هنوز صورت نگرفته و بحث بر سر این قرارداد هنوز ادامه دارد، این در حالی است که ابوظبی برداشت از این میدان را سال هاست شروع کرده و اگر وضع بدین منوال بگذرد برداشت ابوظبی از ایران بیشتر و بیشتر شده و بعد از مدتی ایران با یک میدان گازی تهی از گاز مواجه خواهد بود.» سرمایه سوزی ملی در میدان گازی سلمان براساس این گزارش، در اثر تاخیر در اجرای قرارداد کرسنت طی سه سال اخیر میلیون ها متر مکعب گاز بدون استفاده و درآمدزایی در تاسیسات نفتی ایران سوخته شد و ایران به ازای هر روز تاخیر یک میلیون دلار عدم النفع متحمل شده است که در مجموع بیش از یک میلیارد دلار عدم النفع به ایران وارد شده است. آنچه مسلم است، تداوم این وضع ابهام آلود بی تردید به نفع آوازه و شهره صنعت نفت ایران نیست، با این حال هرازگاهی با بالا گرفتن بحث کرسنت در رسانه ها سخن از لغو قرارداد یک طرفه از سوی ایران به میان می آید، حال آنکه اهل فن می دانند در صورت لغو یکسویه قراردادی که از نظر حقوقی معتبر است، شرکت کرسنت می تواند شهرت و خوشنامی شرکت ملی نفت ایران که حاصل سال ها ممارست است را با پیگیری های حقوقی و ادعای اعاده خسارت در محاکم بین المللی مورد خدشه قرار دهد. اولین برآوردهای حقوقی نشان می دهد احتمال دارد ایران 10 میلیارد دلار خسارت بابت لغو احتمالی قرارداد بپردازد، پولی که بی شک، نه از جیب مخالفان هیجان زده قرارداد بلکه از کیسه «ملت ایران» هزینه خواهد شد. در این رابطه نیز حسین آفریده نایب رئیس سابق کمیسیون انرژی مجلس گفته است: «مساله قراردادهای تعهدآور بین المللی به ویژه در حوزه تجارت گاز باید از سوی متولیان با حساسیت دنبال شود چرا که هرگونه بی توجهی و عدم تعهد می تواند خسارت های جبران ناپذیری برای کشور به همراه داشته باشد.» وی افزود: «مسوولان وزارت نفت باید آثار و تبعات ناشی از تاخیر در اجرای قراردادهای انرژی را بررسی کنند و با تدبیر و رایزنی از طرح دعاوی حقوقی علیه ایران در دادگاه های بین المللی ممانعت کنند چون شرایط جهانی به گونه ای است که احتمال صدور رای علیه ایران بسیار زیاد است.» بر اساس این گزارش پیشتر نیز شرکت بوتاش ترکیه با طرح دعوی در دادگاه های بین المللی ایران را به پرداخت غرامت قطع گاز به ترکیه محکوم کرد. این طور به نظر می رسد میدان گازی سلمان بیشتر از آنکه بتواند ایجاد درآمدزایی کند به محلی برای از دست دادن سرمایه های ملی تبدیل می شود. سوزاندن گاز این میدان، عدم النفع متحمله از اجرایی نشدن قرارداد کرسنت و غرامت در صورت لغو قرارداد از سوی ایران، دلایلی بر این ادعاست. در این بین تنها میدان گازی سلمان نیست که با بی تدبیری مسوولان به محلی برای افسوس خوردن بدل شده است، در سایر میادین مشترک بزرگ و کوچک نیز به نوعی شاهد این مساله هستیم. مساله ای که همیشه از سوی مسوولان وزارت نفت تکذیب و سعی در توجیه آن شده است اما عملکرد ایران و قطر در پارس جنوبی بزرگ ترین و غیر قابل انکارترین این موارد است که بارها از سوی برخی مسوولان دلسوز تایید و دیگر مسوولان سعی در توجیه آن داشته اند. انتقال گاز به عسلویه با مشکلات به وجود آمده و برداشت هر چه بیشتر امارات از این میدان، شرکت ملی نفت خرداد سال گذشته تصمیم به انتقال گاز این میدان به عسلویه گرفت. سیف الله جشن ساز درباره این تصمیم اظهارداشت: «بر اساس مصوبه هیات مدیره شرکت ملی نفت انتقال گاز میدان سلمان به عسلویه قطعی شد.» وی با اشاره به اینکه این پروژه هم اکنون با جدیت تمام در حال اجراست، اعلام کرد: «طبق پیش بینی های صورت گرفته گاز این میدان روزانه 500 میلیون فوت مکعب در روز به عسلویه در منطقه ویژه پارس جنوبی منتقل خواهد شد.» بر اساس این گزارش طبق برنامه ریزی های صورت گرفته قرار بود این پروژه در مدت سه سال اجرا شود اما در حال حاضر طی 10 ماه به اتمام خواهد رسید. در صورتی که قرارداد کرسنت ( صادرات گاز ایران به امارات) نهایی نشود، گاز این میدان مورد مصرف داخلی، صنایع پتروشیمی و برای تزریق به میادین نفتی به منظور افزایش ضریب بازیافت مورد استفاده قرار خواهد گرفت. بهمن ماه سال گذشته معاون طرح توسعه میدان گازی سلمان نیز از پیشرفت 97 درصدی توسعه این طرح خبر داد و گفت: «هم اکنون افزون بر 260 کیلومتر از خط لوله 32 اینچی انتقال گاز سلمان از جزیره سیری به تاسیسات عسلویه به عنوان پروژه جدید طرح سلمان در دریا اجرا شده است.» مهدی نجاریان تصریح کرد: «فعالیت اجرایی احداث خط لوله 32 اینچی انتقال گاز سلمان از جزیره سیری به تاسیسات عسلویه از چند ماه گذشته آغاز شده و هم اکنون به پیشرفت چشمگیری دست یافته است.» فعالیت های احداث خط لوله 32 اینچی انتقال گاز سلمان از جزیره سیری به تاسیسات عسلویه، در دو بخش خشکی و دریا انجام شد که بیشترین فعالیت های این طرح در بخش دریاست. در این پروژه حدود 280 کیلومتر لوله گذاری در بخش دریایی و حدود 16 کیلومتر لوله گذاری در بخش خشکی پروژه انجام می شود که از مجموع لوله گذاری بخش خشکی حدود دو کیلومتر در جزیره سیری و بقیه در عسلویه انجام می شود.