اکونوميست نوشت: جمهوري آذربايجان نگران بهبود روابط ترکيه و ارمنستان و تاثير منفي آن بر حل و فصل مناقشه قره باغ است. به گزارش ايرنا، نشريه اکونوميست در مقاله اي به تشريح علل نگراني جمهوري آذربايجان از نزديکي ترکيه و ارمنستان پرداخت. در اين مقاله آمده است که آذربايجان با نگراني اخبار مربوط به عادي شدن روابط بين ترکيه و ارمنستان را دنبال مي کند يعني مسيري که مي تواند به رفع تحريم هاي ترکيه بر عليه ارمنستان و کاهش فشار بر ارمنستان براي توافق با آذربايجان بر سر منطقه قره باغ بينجامد. روابط آذربايجان و ترکيه پيشتر به دليل سخت گيري هاي ترکيه در قبال طرح خط لوله گاز نابوکو به سمت اروپا که تامين کنند هدف استراتژيک باکو براي ارسال گاز به اروپاست مختل شده است. در حاليکه مناسبات دو کشور به پايين ترين سطح در 17 سال گذشته رسيده دورنماي تحقق يک قرارداد گاز بين آذربايجان و روسيه بيش از هرزمان ديگر محتمل به نظر مي رسد. وزراي خارجه ترکيه و ارمنستان در 24 آوريل توافق برسر يک نقشه راه براي عادي سازي مناسبات را اعلام کردند هرچند که هنوز سندي امضا نشده اما پيش بيني مي شود که طبق اين توافق خطوط مرزي دو کشوربه تدريج بازگشايي شده و يک کميسيون مشترک به بررسي مناقشه کشتار ارامنه در ترکيه در سال 1915 بپردازد يعني واقعه اي که ترکيه منکر آن است. انتظار مي رود که عادي سازي روابط زمان بر باشد و مساله کشتار ارامنه به سادگي قابل حل نيست و علاوه بر آن ارمنستان مي بايست ترکيه را در محدوده مرزهاي فعلي آن به رسميت بشناسد. آذربايجان نگران است که موضوع بازگشايي مرزها که در دهه نود ميلادي به عنوان مجازات اشغال قره باغ توسط ارمنستان بسته شد يکي از عواقب اين عادي سازي باشد زيرا بدين ترتيب فشار بر ارمنستان براي حل و فصل قره باغ که از سوي آذربايجان اشغالگري محسوب مي شود کاهش خواهد يافت. بازگشايي مرزها براي ترکيه از نظر رونق اقتصادي نواحي مرزي مهم است اما براي ارمنستان بسيار مهم تر تلقي مي شود زيرا در حال حاضر اين کشور تحت محاصره اقتصادي از سوي ترکيه و آذربايجان قرار دارد. هرچند مناسبات ارمنستان با ايران خوب است اما ناگزير است که اکثر صادرات و واردات خود را از مسير گرجستان صورت دهد که اين محدوديت بر توسعه تجارت اين کشور تاثير منفي گذاشته و با افزدون قيمت ها سبب توسعه انحصارگري هاي اقتصادي در ارمنستان شده است. آذربايجان که محاصره اقتصادي ارمنستان را يک اهرم مهم براي فشار بر ارمنستان جهت حل و فصل مناقش قره باغ مي داند مي گويد که گشايش مرز ترکيه و ارمنستان مي تواند به تنش زايي در منطقه بينجامد. قضيه قره باغ حدود پانزده سال است که بدون هيچ پيشرفتي ادامه داشته و در اين ميان پذيرش حفظ وضعيت فعلي قره باغ براي آذربايجان سخت تر است زيرا حدود 20 درصد از خاک اين کشور اشغال شده و علاوه بر آن هفت ناحيه ديگر در درون مرز هاي بين المللي آذربايجان در حال حاضر در اختيار ارمني هاي قره باغ است. به دنبال جنگ روسيه و گرجستان در اوت 2008 احتمال توسل آذربايجان به زور براي حل اين مناقشه بسيار کاهش يافته است زيرا يک واکنش شديد از سوي روسيه بسيار محتمل به نظر مي رسد. اين وضعيت سبب اولويت يافتن مسير هاي سياسي شده است در عين حال با حذف تحريم ها انگيزه ارمنستان براي امتيازدادن به آذربايجان کاهش مي يابد. هر چند که ترکيه اطمينان داده که عادي سازي روابط با ارمنستان لطمه اي به حل و فصل مناقشه قره باغ نخواهد زد اما آذربايجان از کاهش فشار بر ارمنستان آسوده خاطر نيست. از سوي ديگر آذربايجان صادرکننده نفت به کشورهاي غربي توسط خط لوله باکو-تفليس-جيهان است که به بندر جيهان ترکيه به مديترانه ختم مي شود. همچنين يک خط لوله گاز از حوزه گازي شاه دنيز آذربايجان در درياي خزر به سمت گرجستان و ترکيه کشيده شده است. با ساخت خط دوم گاز از آذربايجان به اروپا به نام خط نابوکو انتظار مي رود که توليد افزوده حوزه شاه دنيز در سالهاي 2014 تا 2016 به اتحاديه اروپا فروخته شود اما اين خط لوله از ترکيه مي گذرد و ترکيه در اين زمنيه کارشکني هايي داشته که بعضا به بهره گيري ترکيه از اين اهرم براي پيوستن به اتحاديه اروپا مربوط مي شود. از سوي ديگر ترکيه نمي خواهد که تنها يک حق ترانزيت از خط لوله نابوکو دريافت کند بلکه خواهان آن است که به عنوان يک واسطه انرژي را از آذربايجان بخرد و پس از برداشت براي مصرف داخلي بقيه را به اروپا بفروشد. اما کنسرسيون نابوکو اين طرح ترکيه را غير قابل قبول مي داند و در نتيجه آذربايجان از گسترش مناسبات انرژي با اروپا باز مانده است. با توجه به اين مشکل آذربايجان براي صدور گاز مسير روسيه را در دست بررسي دارد و شرکت نفت و گاز اين کشور يک تفاهم نامه با "گاز پروم " شرکت دولتي گاز روسيه به امضا رسانده که راه را بر مذاکرات دوجانبه براي صدور گاز آذربايجان به روسيه از سال 2010 مي گشايد. اين گاز از طريق خط لوله فعلي بين باکو و شهر مرزي "نووو فيليا" در داغستان به نواحي شمالي قفقاز ارسال خواهد شد. روسيه در نظر دارد که قيمت گاز مزبور را مطابق با پيشنهاد آذربايجان به اروپا بپردازد و هر چند که اين گاز ضرورتا از حوزه شاه دنيز تامين نمي شود اما اين واقعيت که آذربايجان مسير روسيه را براي صدور گاز در نظر گرفته ميبايست سبب نگراني حاميان طرح نابوکو شود. در مورد صدور گاز تصميم گيرنده نهايي الهام علي اف رئيس جمهور آذربايجان است که به نظر مي رسد هنوز صدور از مسير غربي را ترجيح مي دهد اما با گذشت زمان هيچ پيشرفتي در طرح نابوکو به چشم نمي خورد و از اين رو پيشنهاد گازپروم هنوز يک گزينه مطرح محسوب مي شود به ويژه آنکه زيرساخت اجراي اين طرح هم اکنون موجود است. اما در مجموع آذربايجان قصد ندارد که کاملا در حوزه انرژي روسيه قرار گيرد و مسير هاي ديگر نيز فعال خواهند بود. در اوائل 2009 روابط روسيه و آذربايجان به دليل گزارشهايي درباره تامين تجهيزات نظامي ارمنستان از جانب مسکو به ارزش هشتصد ميليون دلار در 2008 به سردي گراييد هر چند که اين گزارش را روسيه تکذيب کرد. در مارس 2009 سرگئي لاوروف وزير خارجه روسيه براي توسعه همکاري ها به باکو رفت و با علي اف مذاکره کرد. لاوروف در اين سفر علاقمندي روسيه را به تمديد يک قرارداد اجاره درباره ايستگاه راداري "کابالا" بعد از انقضاي آن در 2012 ابراز کرد اما همتاي آذري وي گفت که کشورش قصد تجديد قرارداد و يا تحويل آن به کشور ثالثي را ندارد و تاکيد کرد که آذربايجان با کشور هاي غربي در مسائل امنيتي همکاري دارد. در ماه مارس آذربايجان ميزبان يک کنفرانس درباره بهبود زنجيره تدارکات نظامي ناتو براي عمليات در افغانستان بود که در آن مقامات آمريکايي ناتو ترکيه گرجستان و آذربايجان توافق کردند که يک پايگاه ترانزيتي در اين کشور برپا کنند. روسيه نگران است که اين پايگاه در نهايت به يک پايگاه نظامي ناتو و يا آمريکا بدل شود. براي روسيه يک قرارداد گاز با آذربايجان به خودي خود مثبت تلقي مي شود اما اين موضع مي تواند به گشايش فرصت هاي جديد در ساير زمينه ها منتهي شود. از نظر آذربايجان روسيه يک قدرت خارجي است که به بهترين شکل مي تواند به ارمنستان براي پذيرش يک مصالحه درباره قره باغ فشار وارد کند هرچند که روسيه به عنوان يک پيش شرط محتملا اصرار خواهد کرد که آذربايجان مناسبات خود با ناتو و احيانا اتحاديه اروپا را قطع کند حتي در آنصورت نيز علي اف نمي تواند مطمئن شود که روسيه مايل خواهد بود و يا خواهد توانست موضوع قره باغ را به نتيجه مطلوب برساند. در عين حال در وضعيتي که روابط آذربايجان و ترکيه رو به تيرگي نهاده و وضعيت مشابهي نيز در روابط آذربايجان و اتحاديه اروپا ديده مي شود گزينه روسيه براي آذربايجان محتملا بيش از هر زمان ديگري از زمان استقلال اين کشور در سال 1992 تاکنون شايسته بررسي است.