سرمایه ، رضا غیبی: بررسی متوسط بهای نفت خام ایران در شش ماهه گذشته نسبت به مدت مشابه سال قبل نشان از کاهش 43 درصدی آن و ثبت 71/45 دلار در هر بشکه به طور متوسط در مدت زمان یاد شده دارد. متوسط ماهانه بهای نفت خام ایران از آبان ماه 87 تا فروردین 88 به ترتیب 33/66 ، 55/47 ، 88/36 ، 93/39، 91/39 و70/43 دلار در هر بشکه بوده است و متوسط بهای نفت خام از آبان 86 تا فروردین 87 نیز به ترتیب 30/77 ،88/51 ، 36/6 ، 31/86 ، 17/87 و 68/96 دلار در هر بشکه بوده است. متوسط قیمت نفت در فروردین ماه در حالی به 7/43 رسیده است که طی ماه های گذشته به 36 دلار هم رسیده بود و با ادامه روند نزولی خود نگرانی هایی را ایجاد کرده بود. درپی ادامه این روند نزولی در نشست های اوپک مصوباتی مبنی بر کاهش 2/4 میلیون بشکه در روز به تصویب رسید که انتظار توقف روند نزولی قیمت نفت و افزایش تدریجی آن می رفت ولی قیمت نفت همچنان در نوسان بود و پیش بینی تمامی موسسات و نشریات معتبر جهان نشان از نوسان قیمت نفت در محدوده 37 تا 47 دلار داشت. نتایج تاثیر کاهش سقف تولید اوپک به تدریج در قیمت نفت در بازار مشهود شد و براساس ارقام منابع ثانویه، برخی از کشورهای عضو اوپک بیش از 90 درصد و برخی دیگر کمتر از 80 درصد به تعهدات خود عمل کردند اما میانگین عمل به تعهدات کشورها 80 درصد است و در مقایسه با سال های قبل برای اوپک عملکرد بهتری به ارمغان داشته و کاهش تدریجی تولید توسط اعضای اوپک اثرگذاری تصمیمات اوپک در مورد کاهش تولید نفت را در درازمدت نمایان کرد. نماینده ایران در اوپک نیز ضمن اشاره به تاثیر کاهش سقف تولید این سازمان در نشست پیشین در الجزایر گفته بود: «در اجلاس گذشته پس از کاهش سقف تولید، به دلیل وجود برخی تبلیغات منفی مبنی بر اینکه اوپک کاهش تولید را عملی نکرده و تنها صحبت های انجام شده در حد حرف بوده است، قیمت نفت کاهش یافت اما هم اکنون با گذشت دو ماه از نشست اخیر اوپک، دست اندرکاران بازار اعتقاد دارند اوپک در کاهش تولید موفق عمل کرده و برخی منابع مستقل از اوپک معتقدند که کشورهای عضو این سازمان به 80 تا 90 درصد از تعهدات خود عمل کرده است.» وزیر نفت در رابطه با کاهش قیمت نفت پیشتر گفته بود: «کاهش قیمت نفت در جهان به سرمایه گذاری در بخش پروژه های افزایش ظرفیت تولید این محصول در ایران ضربه می زند.» کاهش شدید قیمت نفت در سال گذشته موجب شد تا بسیاری از پروژه های نفتی کشورهای غیراوپک متوقف شده یا با تاخیرهای طولانی مدت روبه رو شود. براساس این گزارش میزان سرمایه گذاری در میدان های نفتی جهان امسال 30 درصد کاهش خواهد یافت و این مساله موجب خواهد شد تا تولید نفت کشورهای غیراوپک تا پایان سال 2010 بیش از 7/1 میلیون بشکه در روز کاهش یابد. موسسه تحقیقاتی سانفورد برن اشتاین پیش بینی کرد قیمت نفت تا پایان سال 2010 بیش از 60 درصد افزایش خواهد یافت. موسسه بارکلی کاپیتال نیز اعلام کرد: «میزان تولید کشورهای غیراوپک امسال 5/1 میلیون بشکه در روز کاهش خواهد یافت و قیمت نفت تا پایان سال 2010 با 70 درصد رشد به بیش از 85 دلار خواهد رسید. در واقع کاهش قیمت نفت موجب افزایش هزینه های نهایی میدان های نفتی در آمریکا، انگلیس، نروژ و روسیه شده است. در صورت رشد و رونق اقتصادی جهان و افزایش تقاضای نفت، عرضه کنونی قادر به تامین تقاضا نخواهد بود و این مساله رشد مجدد قیمت نفت را در پی خواهد داشت.» نوبو تاناکا رئیس سازمان بین المللی انرژی گفت: «نفت 40 دلاری مانند بسته محرک اقتصادی یک تریلیون دلاری به اقتصاد جهانی کمک خواهد کرد. تقاضای جهانی نفت طی سال های 2008 و 2009 کاهش یافت که این مساله از سال 1983 میلادی بی سابقه است. وی هشدار داد، اگر اوپک به طور کامل به تعهدات کاهش تولید 2/4 میلیون بشکه ای خود عمل کند جهان با بحران کمبود عرضه روبه رو خواهد شد.» کاهش قیمت های جهانی نفت تصمیم برای سرمایه گذاری های توسعه ای را تحث تاثیر قرار داده است به طوری که موسسه بارکلی کاپیتال پیش بینی کرده است کاهش شدید قیمت نفت و گاز، بحران مالی جهان و افت تقاضا موجب خواهد شد تا سرمایه گذاری در بخش اکتشاف و تولید طی سال جاری با افت دو رقمی روبه رو شود. نشریه اویل دیلی از بیشترین میزان کاهش سرمایه گذاری در پروژه های بالادستی صنعت نفت در منطقه آمریکای شمالی خبر می دهد. براساس این گزارش سرمایه گذاری در پروژه های نفتی جهان طی سال 2009 با 12 درصد کاهش به کمتر از 400 میلیارد دلار خواهد رسید. این رقم طی سال 2008 نیز454 میلیارد دلار بوده است. این نخستین بار طی شش سال اخیر است که سرمایه گذاری در صنعت نفت جهان با کاهش روبه رو می شود. میزان سرمایه گذاری آمریکا در بخش نفت نیز سال آینده با 26 درصد کاهش به کمتر از 79 میلیارد دلار خواهد رسید. این رقم امسال از مرز 106 میلیارد دلار خواهد گذشت. شرکت ها و کشورهای تولیدکننده نفت سرمایه گذاری در پروژه های نفتی طی سال 2009 را بر مبنای نفت 58 دلاری و گاز 35/6 دلار به ازای هر هزار فوت مکعب برنامه ریزی کرده اند. از 245 شرکت نفتی جهان که مورد بررسی قرار گرفتند بیش از 60 درصد هزینه های خود طی سال 2009 را بیش از 10 درصد کاهش دادند. 25 درصد نیز هزینه های خود را تغییر نمی دهند و تنها 13 درصد قصد دارند هزینه های خود را 10 درصد افزایش دهند.