در طول هشتاد سال اخیر اقوام و ملل ساکن در ایران شاهد ظهور و اعمال سیاستهای شونیستی و تبعیض آمیز فرهنگی،اجتماعی ،اقتصادی و سیاسی بوده اند که عاملان آن سیاستها تلاش وافری را در جهت تبدیل ایران کثیرالمله به ملتی واحد در قالب و راستای منافع قومیتی خاص انجام داده اند . از اینرو سیاست یکسان سازی فرهنگی و هویتی ساکنان ایران در قالب شعار «کشور پاک-زبان پاک-ملت پاک» که از زمان بعد از مشروطه آغاز گردیده و سعی در امحای فرهنگ،زبان و اقتصاد اقوام و ملل کشور داشته ،بوسیله انواع روشهای پیدا و پنهان اعمال گردیده است . بر این اساس ،تنها باید یک زبان ،یک فرهنگ ،یک هویت به رسمیت شناخته شده و منافع یک قوم حتی با تضییق منافع سایر اقوام و ملل تامین شود و منافع ملی و قوی اکثریت 70 درصدی فدای تامین منافع اقلیت 30 درصدی گردد. نتیجه اعمال این سیاستها در آذربایجان همانا آسیمیلاسیون فرهنگی و از بین رفتن نمادها و نمودهای عینی هویتی ،پسرفت اقتصادی آذربایجان و گسترش روزافزون فقر،بیکاری و مهاجرت به حوزه های فرهنگی غیرخودی ،به هم خوردن توازن اقتصادی به نفع مرکز ،به هم خوردن مرزهای هویتی و جغرافیاییو استحاله آن و در یک کلام وارد شدن ضربات سنگین و سهمناک بر منافع ملی آذربایجان بوده است. همزمان با آغاز سیاستهای شونیستی و تبعیض آمیز برعلیه ملل و اقوام ساکن در ایران ،ملت آذربایجان به عنوان ملتی که همواره به عنوان نقش آفرین برجسته کشور در تمام سطوح علمی ،سیاسی ،فرهنگی و اقتصادی عمل نموده ،سیاست سکوت را پیش نگرفت و در مقاطع مختلف تاریخی سده اخیر بصورت آگاه و در قالب جنبشهای آزادیستان شیخ محمد خیابانی ،حکومت ملی پیشه وری (1324-1325)،جنبش خلق مسلمان اعتراض خود را نشان داد. اگرچه با پیروزی انقلاب 57 بخاطر تغییر ایدئولوژی حاکم تا حدودی این سیاستها تعدیل گردید و در قانون اساسی در اصول 15،19،20و48 مقداری از حقوق مورد تاکید قرار گرفت ،ولی با گذشت سه دهه هنوز هم خواست 70 درصد از مردمان غیرفارس زبان کشور ،مبنی بر ظهور عدالت فرهنگی ،اقتصادی و اجتماعی برآورده نگردیده است و اعمال بسیاری از سیاستهای گذشته و پروژه سرکوب هویت و زبان ترکها،اعراب بلوچها و...همچنان ادامه دارد . ملت آذربایجان در امتداد اعتراضات تاریخی خود علیه شونیسم و سیاستهای تبعیض آمیز و ضد منافع ملی خود ، در سالهای بعد از پایان جنگ ایران و عراق حرکتی منسجم ،مردمی و تماما ملی را در جهت دفاع از هویت و منافع ملی خویش در پیش گرفته است که در ادبیات سیاسی «حرکت ملی آذربایجان» شناخته می شود . این حرکت با محور قرار دادن حقوق بشر و آزادیخواهی با بهره گیری و رعایت تمامی قواعد ملی و بین المللی به عنوان حرکتی دموکراسی خواه ،مدنی ،عدالتجو ،هویت طلب و ملی در جهت پاسداری از منافع ملی آذربایجان و کسب حقوق مصرح در اعلامیه جهانی حقوق بسر ،کنوانسیون جهانی حقوق کودک ،اعلامیه جهانی حقوق زبانی با ماهیت فرهنگی ،سیاسی و اجتماعی فعالیت می نماید و در انتخاب استراتژی و تاکتیکها ،سیاستها و روشها و اعلام مواضع معیارهای مذکور را مد نظر قرار داده و می دهد. متاسفانه فعالان عرصه سیاسی همگی فارغ ار تقسیم بندیهای رایج اصلاح طلب و اصولگرا در اعمال تداوم سیاستهای شونیستی و تبعیض آمیز هیچ تفاوتی با هم نداشته و علی رغم استفاده دیالوگها و گفتمانهای آزادیخواهانه ،دموکراسی خواهانه و عدالتجویانه و ارائه تئوریها و نظریه های زیبا همچون گفتگوی تمدنها و عدالتخواهی ،یکسان عمل می نمایند . لذا در شرایط فعلی و حاضر بویژه عرصه دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ،چنین شعارهایی از سوی این جریانات اقبال مناسب ملت آذربایجان را در پی نخواهد داشت . ملت آذربایجان و حرکت ملی آن در طول سالهای اخیر در تمام تصمیم گیریهای خویش ،انتخاب دوست و دشمن ،حمایت و عدم حمایت از یک شخص ،جریان و گروه سیاسی منافع ملی را در اولویت قرار داده است و از اینرو در این انتخابات نیز طالع و سرنوشت خویش را بدست امتحان پس داده هایی که در دوران حکومت خویش انواع سیاستها ،بازداشتها ،عدم صدور مجوزها ،بایکوتهای خبری و... را در کارنامه خود دارد ،نخواهد سپرد. اگرچه حرکت ملی آذربایجان ،پتانسیل لازم برای ارائه کاندیدای مستقل با هماهنگی فعالان سایر اقوام و ملل را دارد ،ولی با توجه به شرایط حاکم ، می تواند در این مقطع زمانی فعال شدن در عرصه انتخابات ریاست جمهوری را به عنوان ریاست جمهوری را به عنوان سیاست کاربردی مناسب مد نظر قرار دهد و از اینرو لازم است خواسته های خویش را جهت قضاوت عمومی و برای سنجش کاندیداهای مطرح بیان نماید. روشن است که جریان و فردی که قبول این خواسته ها را بطور علنی و رسمی اعلام نموده و سابقه قابل قبولی در دفاع از خواسته های ملت آذربایجان داشته باشد ،می تواند به عنوان کاندیدای اصلح مورد حمایت قاطبه ملت آذربایجان قرار گیرد . با توجه به موارد بالا ،شورای هماهنگی فعالان ملی آذربایجان با همفکری و هم اندیشی جریانها و سلیقه های مختلف ، خواسته های اولویت دار ملت آذربایجان در عرصه انتخابات ریاست جمهوری را به شرح ذیل اعلام می نماید. 1- رسمی شدن زبان ترکی و آموزش به زبان مادری . 2- ایجاد سیستم فدرالیسم و مبارزه با تمرکزگرایی و تشکیل پارلمانهای ایالتی . 3- لغو کلیه مظاهر شونیسم و آسیمیلاسیون و لغو کلیه قوانین و بخشنامه های پیدا و پنهان در خصوص اعمال سیاستهای شونیستی و تبعیض آمیز بر علیه اقوم و ملل ساکن در کشور. 4- توقف سیاست مهار قومی و جلوگیری از به هم خوردن تناسب جمعیتی در غرب آذربایجان و به رسمیت شناختن جغرافیای فرهنگی و تاریخی آذربایجان. 5- ایجاد بسترهای لازم جهت توسعه و رونق اقتصادی آذربایجان و اختصاص بودجه ویژه لازم برای فقرزدایی و رفع محرومیتها و مقابله با مهاجرت ناشی از سیاستهای هشتاد ساله گذشته . 6- به رسمیت شناختن فعالیتهای سیاسی –اجتماعی و فرهنگی با ماهیت قومی و ملی و رفع موانع تاسیس و فعالیت احزاب ،تشکل ها و رسانه های مدافع حقوق ملت آذربایجان.