آغدام آدی‌نین آنلامی – کیومرث ایسلامی

۱۳۹۷-۰۳-۱۲ ۱۶:۰۸

ائو-اینسانلارین أساس یاشاییش واسیطه‌لرینده اولوب، اونلارین طبیعی و اؤنملی دینجلمه‌لرینی، تصرروفات، معیشت و حیاتی ایستکلرینی تأمین ائدن اؤنملی مدنییت آبیده‌سی‌دیر. یاشاییش ائولری‌نین چئشیدلی تیپلری‌نین فورمالاشماسیندا اینشاعات ماتئریاللاری اؤنملی یئر ألده ائتمیشدیر. آزربایجان طبیعی-جوغرافی و ایقلیم دورومونون، بیرده توپوقرافیک قورولوشونون چئشیدلیگی، بورادا اینشاعات ماتئریاللاری‌نین آیری-آیری بیچیملریندن یارارلانماغا ایمکان یاراتمیشدیر.

 

آزربایجان خالق یاشاییش ائولری‌نین دوزه‌لیش باخیمدان بیری دام اؤرتوکلو ائولر او جومله‌دن: پیه‌باشی، قارادام و آغدام‌دیر. بو آراشدیرمادا ایسه آغدامین آدی‌نین آرخاسیندا اولان میفیک گؤروشلری و اینانجلاری آچیقلاماق ایستردیک. «آغ» قدیم تورکلرده «اود، اوجاق» و «گونش» آنلامیندا ایشله نیب. یعنی چوخ اسکی گله‌نکلردن و اینانجلاردان یولا چیخدیغیمیزدا بوگونکو دیرلریمیزی و اینانجلاریمیزی داها یاخشی آنلایا بیلیریک. تورک لرده اود و اوجاغا وئریلن قوتسال آنلام ایسه چوخ اسکی‌لره، ایسلام اؤنجه‌سی تورک اینانیشلارینادک اوزانیر.

 

اسکی تورک داستانلاریندا و اینانج لاریندا اودون چوخ بؤیوک اؤنمی اولدوغو گؤرنور. باشلانغیج‌دا هر عاییله‌نین بیر اود و اوجاغینین وار اولدوغو دوشونولوردو. گؤک‌تورکلرین تؤره ییش افسانه لرینده «عایله اوجاغی» بؤیوک اؤنم داشییردی. اوجاق و یووا آتا اوجاقلارینا دایانیلیردی. اوجاغین سؤنمه سی ایسه عاییله نین بیتمه‌سی آنلامینا گلیردی. اسکی تورک افسانه و یازیت لاریندا آچیقجا گؤرونور کی، أن اسکی اینانجلاریمیزدان بو یانا «اوجاق» عایله بیرلیگی‌نین سیموولودور. اوجاغین قوتساللیغی دده قورقود داستانلاریندادا آچیقجا دیله گتیریلیر.

 

اسکی تورکلرده بوتون ایلکین اینسانلار کیمی طبیعتین میثیل‌سیز گوجو اولان گونشه و اونون یئرده تجسسومو اولان اودو، اوجاغی اونقونلاشدیریب‌لار. تصادوفی دئییل‌کی بوگون دیلیمیزده ایشله‌نن ایفاده‌لردن «آغا» سؤزو بؤیوکلوک بیلدیریر. «آغ گونه چیخماق» موتلولوق ایفاده‌سی‌دیر. «دان یئری آغاریر» ایفاده‌سی داها قدیمه گئدیب چیخیر کی ایشیقلیغا وارماقدیر و گونشین ایشیق ساچماسی آنلامینا گلیر. «دان» سؤزو اصلینده «تان» سؤزو اولوب.

 

تورک تانریچیلیغی‌نین اؤزه‌یی اولان «تانری»، اود،گونش آللاهینی بیلدیریر. بعضن بو ایفاده‌نین سینونیمی اولان «دان یئری قیزاریر» ایفاده‌سیده ایشله نیب. اصلینده گونشین دوغدوغونو «قیزاریر» کیمی قبول ائدیریک. لاکین «آغ» سؤزونون قیرمیزی آنلامدا ایشلنمه سی داها قدیم اولوب، سونرالار آرخائیک لشه‌رک سؤزلریمیزدن دیشلانیب. دیلیمیزده اولان «آغ رنگ» ایفاده‌سی‌ده «اود»ون قوتسال‌لیغیندان، صاف‌لیغیندان، تمیزلیگیندن خبر وئریر. « قیرمیزی رنگ»ده اؤز آدینی «قور» و داها دوغروسو «اود»ون رنگیندن («قور»،«قیر» عوضلنمه سی ایله) گؤتوروب. احتیمال وار کی، تورک کؤکلو خالقلارین «قور»دان اؤنجه «آغ» (اود) تانرییا اینانمالاری اولوب. حتتا تورک میفیک گؤروشلرینده آغ‌آنا (آنا یارادیجی) اوبرازینادا راست گلیریک. آناخاقانلیق دؤنه‌مینه عاید و پالئولیت (ایلک داش دؤورو) دؤورونه اوزانان (چاتال-هؤیوک) آنا هئیکللری‌ده آشکار ائدیلمیشدیر. بیرسیرا ایسلاو دیللرینده تانرییا ایشله‌نن «بوق» سؤزو، حتتا بوگون روس دیلینده ایشله‌نن «اوقونغ» ، «اوقون» سؤزلریده باشلانغیجینی «آغ» سؤزوندن آلیب. هیندلی‌لرده «اود» آللاهینا «آقنی» دئییرلر. بوغازکؤی متن‌لرینده «داملی داش» دئییمینی عکس ائتدیرن و «داملی»، «داملی داغ» آنلاملی بوخارا اورونیم‌لری (تامدئ، تامدئ‌تاوو) ایله عینی اولان تاملو-تاش توپونیمی‌نین یئری معلوم ائلماسادا، آسور یازیسینداکی تاش‌تامی (داش دامئ) اورمودان دوغوداکی زیکیرتو بؤلگه‌سینده وئریلیر (ف.جلیل‌اوو، 2014: ص. 161). آزر تورکجه‌سینده «دام» سؤزونون همین معنا چالاری «ائوین دامی» دئییمینده قالمیش، لاکین آغدام کیمی اورونیم‌لرده ایشلنمه فانکسییاسی آرخائییک‌لشمیشدیر. گؤروندوگو کیمی، «آغ» سؤزونون ایفاده ائتدیگی قوتساللیق، آغدامین قدیمدن اؤزل بیر مکان اولدوغونا ایشاره دیر کی «اوجاق یئری»، «اوجاق ائوی»، «ایشیق قایناغی» و «قوتسال مکان» دئمک دیر. «آغباتان» و یا«اکباتان» سؤزو ده «آغ»،«اود» کؤکوندن توتولمادیر و چوخ گومان کی بورادا آغ، گونش آنلامین داشیماقدادیر.

 

کیومرث ایسلامی (آراز)

 

 

Post | Gunaz article thumb

به اشتراک بگذارید :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
دیدگاه‌ها
نوشتن دیدگاه
gun az article

ويدئوـ گوناز تی وی ۲۴ خرداد ۱۴۰۰ـ پارلاق گله جک: محبوسلارلا میللتیمیزین بیرلیی، گونئی آزربایجانین ظفری، گونئی آزربایجان ایران‌داکی اینتساباتا یوخ دئیر

۱۴۰۰-۰۳-۲۴

gun az article

پایان اعتصاب فعالین ملی آذربایجان؛ مسئولین زندان اردبیل تسلیم اتحاد زندانیان و فعالان مدنی آذربایجانی شدند

۱۴۰۰-۰۳-۲۴

gun az article

فعال ملی آذربایجان؛ «سالار طاهرافشار» به مرخصی اعزام شد

۱۴۰۰-۰۳-۲۴

gun az article

نصب تصویر عباس لسانی در خیابانهای شهر تبریز؛ «آذربایجان سئچیمی عباس لسانی»

۱۴۰۰-۰۳-۲۴

gun az article

نصب‌ پوستر عباس لسانی و فعالین ملی آذربایجان‌ در‌ مشگین‌ شهر + تصاویر

۱۴۰۰-۰۳-۲۴

gun az article

نصب پلاکارد حمایتی در اردبیل؛ «صدای فرزندان آذربایجان و عباس لسانی خاموش نخواهد شد» + فیلم

۱۴۰۰-۰۳-۲۴

gun az article

آیت الله اعدام از ترس آبروریزی، سفرش به تبریز را لغو کرد + فیلم

۱۴۰۰-۰۳-۲۴

gun az article

سه کارگر آذربایجانی در مجتمع صنعتی‌ در حال احداث سراب جان باختند

۱۴۰۰-۰۳-۲۴

gun az article

فوری: زندانیان سیاسی تورک در زندان اوین هم در حمایت از عباس لسانی اعتصاب غذا کردند

۱۴۰۰-۰۳-۲۴

gun az article

«اورمو بیرلیک سسی»؛ بیانیه لیست اجماع و ائتلاف هویتچی های اورمو ۱۴۰۰

۱۴۰۰-۰۳-۲۳

gun az article

زندانی صدای زندانی؛ ۳ زندانی سیاسی تُرک محبوس در زندان ائوین از فردا به جمع اعتصاب کنندگان اردبیل می‌پیوندند

۱۴۰۰-۰۳-۲۳

gun az article

جان‌ زندانی‌ سیاسی‌ در خطر است، خط قرمز ما عباس لسانی؛ گرافیتی‌ در تبریز

۱۴۰۰-۰۳-۲۳

gun az article

اعتراض بزرگ و معنادار دیوارهای تبریز به تبلیغات انتخاباتی؛ جان زندانیان سیاسی تُرک در خطر است!

۱۴۰۰-۰۳-۲۳

gun az article

خشم رسانه‌های حکومت ایران از داوری بازی کشور اسرائیل توسط یک بانوی تُرک آذربایجانی

۱۴۰۰-۰۳-۲۳

gun az article

انتقال برادران شیری به بند قرنطینه زندان مرکزی تبریز

۱۴۰۰-۰۳-۲۳

gun az article

گزارش دبیر کل سازمان ملل متحد به اجلاس چهل هفتم شورای حقوق بشر و اشاره به وضعیت عباس لسانی

۱۴۰۰-۰۳-۲۳

gun az article

فوری: انتقال زندانیان سیاسی آذربایجانی به قرنطینه زندان مرکزی اردبیل در دومین روز اعتصاب

۱۴۰۰-۰۳-۲۳

gun az article

تصویر زندانیان سیاسی اعتصاب کننده زندان اردبیل در سطح شهر تبریز

۱۴۰۰-۰۳-۲۳

gun az article

ابراز نگرانی مدیر جمعیت حقوق بشر آذربایجان «ارک» نسبت به وضعیت سلامتی عباس لسانی

۱۴۰۰-۰۳-۲۳

gun az article

تصویر زندانیان سیاسی آذربایحانی بر روی تبلیغات انتخاباتی؛ پخش گسترده پوسترهای عباس لسانی در تبریز

۱۴۰۰-۰۳-۲۳