Şanlı dövlətçilik tariximiz: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti parlamentinin açıldığı gündür

07.12.2021, 07:51

Bu gün müsəlman Şərqində ilk demokratik respublika olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti parlamentinin işə başladığı gündür.

Gunaz.tv Quote | Gunaz article

1917-ci ilin fevralında Rusiyada monarxiya rejimi devrildi. Hakimiyyətə gələn Müvəqqəti hökumət Müəssislər Məclisinə seçkilər keçirdi. Lakin Müvəqqəti hökumət uzun müddət hakimiyyətdə qala bilmədi. 1917-ci ilin oktyabrında hakimiyyət çevrilişi baş verdi. 

Ona görə də Cənubi Qafqazdan Müəssislər Məclisinə seçilən deputatlar Rusiyaya gedə bilmədilər. Onlar 1918-ci il fevralın 14-də Tiflisdə Cənubi Qafqazın ali hakimiyyət orqanı olan Zaqafqaziya Seymini yaratdılar.

Seymdə Müsəlman Fraksiyasının Müəssislər Məclisinə seçkilər zamanı bütün Cənubi Qafqazın bir milyondan çox türk-müsəlman seçicisinin səsini qazanmış 44 deputat təmsil edirdi.

1918-ci ilin mayın 26-da Zaqafqaziya seymi dağıldı. İki gün sonra Azərbaycan nümayəndələri Milli Şura yaratdı və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini (AXC) elan etdi. 

AXC-nin parlamentçilik tarixində ikinci dövr və ya Bakı dövrü 1918-ci il dekabrın 7-dən 1920-ci il aprelin 27-dək - cəmi 17 ay davam edib. İlk iclas - 1918-ci il dekabrın 7-də, son iclas -1920-ci il aprelin 27-də keçirilib. Bu dövrdə Parlamentin cəmi 145 iclası olub. 

Çox mürəkkəb şəraitdə fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, xalqımızın milli oyanışını əbədi etməyə çalışan Cümhuriyyət Hökuməti və Parlamenti elmin, təhsilin və xalq maarifinin, səhiyyənin inkişafını diqqət mərkəzində saxlayırdı. 

Ölkənin һәr yerində müxtəlif pillədən olan məktəblər, gimnaziyalar, qız məktəbləri, uşaq bağçaları, qısa müddətli müəllim kursları, kitabxanalar açılır, kənd yerlərində xəstəxana və feldşer məntəqələri şəbəkəsi yaradılır, yoluxucu xəstəliklərə qarşı mübarizə aparılırdı. 

Bu baxımdan Parlamentin 1919-cu il sentyabrın 1-də Bakı Dövlət Universitetinin təsis olunması haqqında qəbul etdiyi qanunu xüsusi qeyd etmək lazımdır.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Parlamenti və Hökuməti ölkənin başı üstünü alan xarici müdaxilə təhlükəsini sovuşdurmaq məqsədilə gənc respublikanın beynəlxalq aləmdə tanınması üçün də böyük iş aparırdı. 

Bununla bağlı olaraq Cümhuriyyət Parlamenti 1918-ci il dekabrın 28-də Parlamentin sədri Ə.Topçubaşovun başçılığı ilə Paris sülh konfransına xüsusi nümayəndə heyətinin göndərilməsi haqqında qərar qəbul etmişdi. 

Azərbaycan Parlamentinin və Cümhuriyyət Hökumətinin daim böyük diqqət yetirdiyi problemlərdən biri də yaxın qonşularla münasibətlər və sərhəd məsələləri olmuşdu.

Aparılan çox gərgin işdən sonra Gürcüstanla münasibətlər nizama salınsa da, Ermənistan hökumətinin böyük ərazi iddiaları üzündən Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərini normal məcraya yönəltmək mümkün olmamışdı. 

Parlament qanunlarının hazırlanması, müzakirəsi və təsdiq olunmasında 11 fraksiya və qrupa mənsub olan millət vəkilləri iştirak edirdilər.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin 11 komissiyası var idi.


Azərbaycan xalqının tarixində ilk Parlamentli respublika olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, eyni zamanda, bütün Şərqdə, о cümlədən türk-islam dünyasında ilk demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət nümunəsi idi.


Ayxan
 

Post | Gunaz article thumb

Paylaş :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
gun az article

Komando hərbi hissəsində təlim məşqləri keçirilib - VİDEO

2022-01-22

gun az article

İŞİD-lə PKK arasında atışma başladı: ölənlər var

2022-01-22

gun az article

Azərbaycanda daha 1 614 nəfər koronavirusa yoluxub, 16 nəfər ölüb

2022-01-22

gun az article

Ceyhun Bayramov Malayziya XİN başçısının müavini ilə görüşüb

2022-01-22

gun az article

İranda koronavirusdan daha 30 nəfər vəfat edib, 3 503 nəfər virusa yoluxub m- RƏSMİ STATİSTİKA

2022-01-22

gun az article

Putinlə Paşinyan Azərbaycan-Ermənistan sərhədlərinin müəyyənləşməsini müzakirə edib

2022-01-22

gun az article

İranın Kirman əyalətində qum fırtınası həyatı iflic etdi: 40-dan çox kəndin yolları bağlanıb - FOTO

2022-01-22

gun az article

Xuzistan əyalətində yoluxucu xəstəliyin Omikron ştammına yoluxanların sayı ikiqat artıb

2022-01-22

gun az article

Məşhur azərbaycanlı generalın doğum günüdür

2022-01-22

gun az article

SOCAR: “Ermənistanda bitum sexinə ehtiyacımız yoxdur”

2022-01-22

gun az article

Azərbaycanda yeni hərbi obyektlər istifadəyə verilib

2022-01-22

gun az article

Ağ Ev: Putin və Bayden arasında görüş keçirilə bilər

2022-01-22

gun az article

Hulusi Akar: “Ukrayna-Rusiya probleminin sülh və danışıqlar yolu ilə həll edilməsinin tərəfdarıyıq”

2022-01-22

gun az article

NATO yanvarın 24-dən fevralın 4-dək Aralıq dənizində təlimlər keçirəcək

2022-01-22

gun az article

Ərdoğan Ukraynadan sonra Rusiyaya səfər edə bilər

2022-01-22

gun az article

“Çox qan töküləcək, milyonlarla qaçqın olacaq” - Ukraynalı nazir

2022-01-22

gun az article

Azərbaycan dilinin Orfoqrafiya Lüğəti yenidən nəşr olunacaq

2022-01-22

gun az article

ABŞ-dan Ukraynaya birinci əlavə hərbi yardım göndərilib

2022-01-22

gun az article

“Yolumuzqarabaga.az” saytı fəaliyyətə başlayıb

2022-01-21

gun az article

Azərbaycanla Serbiya arasında viza rejimi ləğv olunur

2022-01-21