Əhməd Obalı 
17 mart 2026

Son məlumatlara görə, Azərbaycan vətəndaşı Amid Murtuzov İsraildə İranın ballistik raket hücumu nəticəsində həlak olub. Eyni zamanda, İranın Türkiyəyə qarşı üçüncü hücumu həyata keçirdiyi bildirilir. Bundan əvvəl Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanı və Azərbaycanda bir məktəb hədəf alınmış, nəticədə dörd nəfər yaralanmışdı. Bu hücumlar ayrı-ayrı hadisələr deyil və İran rejiminin artan aqressiyasının daha geniş bir modelinin tərkib hissəsidir.

Bu hücumlar daha geniş aqressiya modelinin yalnız bir hissəsidir. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu Bakıda Aşkenazi sinaqoqunu, İsrail səfirliyini, yəhudi icmasının bir liderini, Bakı–Gürcüstan–Türkiyə əsas neft kəmərini hədəf almağı planlaşdırıb, həmçinin Bakıda bir neçə körpünü partlatmağa cəhd edərək xaos, qorxu və qeyri-sabitlik yaratmaq istəyib.

Bu planlar xoşbəxtlikdən ifşa edilərək qarşısı alınıb, lakin məqsəd açıqdır: regionu destabilizə etmək və mülki insanların həyatını təhdid etmək. Güney azərbaycanlı olaraq İran rejiminin bu məsuliyyətsiz və təhlükəli hərəkətləri qarşısında susa bilmərəm. Bizim üçün bu məsələ sadəcə beynəlxalq siyasət deyil. Bu, icmalarımızın təhlükəsizliyi, regionumuzun sabitliyi və sərhədlərdən kənara çıxan zorakılıq siyasəti yürüdən bir rejimin yaratdığı davamlı təhdid məsələsidir.

Güney azərbaycanlılar İran daxilində ayrıca etno-irqi icma təşkil edir və ölkəni idarə edən fars mərkəzli siyasi quruluşdan mühüm fərqlərə malikdir. Biz hakim rejimlə eyni dili paylaşmırıq və mədəniyyətimiz, tariximiz və kimliyimiz Araz çayının şimalında yerləşən Azərbaycanla daha sıx bağlıdır, dövlətin təbliğ etdiyi fars millətçi narrativi ilə deyil.

Azərbaycanlılar İran əhalisinin ən azı üçdə birini təşkil edir və bu da onları ölkənin ən böyük azlığı edir. Bu demoqrafik reallıq Güney azərbaycanlıların mühüm sosial və siyasi güc olduğunu göstərir. Onların vətəni İranın şimal-qərbində strateji əhəmiyyətli bölgəni əhatə edir; Tehranın qərbindən Türkiyə sərhədinədək, cənubda Həmədandan Azərbaycan Respublikası sərhədinədək uzanır.

Güney Azərbaycanın mədəni hüquqlar və regional muxtariyyət uğrunda mübarizəsi

Güney Azərbaycanda uzun illərdir etnik və mədəni hüquqlar uğrunda güclü hərəkat mövcuddur. Bir çox insan ana dilində işləmək və təhsil almaq kimi ən fundamental hüquqlar uğrunda mübarizə aparıb və bəziləri bu yolda həyatını itirib. Bu hüquq bu gün də təmin edilmir. Hətta hazırda belə, Azərbaycan türkcəsində təhsil və fəaliyyət hüququnu müdafiə etdiyinə görə insanlar həbs olunur, işgəncəyə məruz qalır və uzunmüddətli cəzalara məhkum edilir.

Onilliklər davam edən açıq repressiyalardan sonra Güney azərbaycanlıların siyasi baxışları fərqlənməyə başlayıb. Bəziləri tam müstəqilliyi müdafiə edir, digərləri isə İraqdakı Kürdüstan modelinə bənzər şəkildə real regional muxtariyyət verən federal İran modelini dəstəkləyir.

Güney azərbaycanlılar tez-tez Azərbaycan Respublikasını nümunə kimi görürlər. Bu ölkənin Qərb, İsrail və digər dövlətlərlə qurduğu konstruktiv münasibətlər müsbət qiymətləndirilir. Şimaldakı qardaşları kimi, bir çox Güney azərbaycanlı qadın hüquqlarını, sekulyar idarəçiliyi və əsas insan haqlarını dəstəkləyir və İran rejiminin qonşu ölkələrə qarşı aqressiv siyasətinə qarşı çıxır.

Türkiyə geniş şəkildə qardaş ölkə kimi qəbul olunur və Güney azərbaycanlılar hesab edir ki, çətin zamanlarda Türkiyə onların yanında olacaq. Güney azərbaycanlılar ümumiyyətlə yaxşı təhsillidir və regional geosiyasət barədə məlumatlıdır. Bir çoxları düşünür ki, Türkiyəyə və ya Azərbaycan Respublikasına edilən hər hansı hücum birbaşa onların öz xalqına qarşı yönəlib. İranla Azərbaycan Respublikası arasında açıq hərbi qarşıdurma olacağı təqdirdə, çoxlarının Azərbaycanın yanında yer alacağı düşünülür.

İranın Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanına və Azərbaycandakı bir məktəbə pilotsuz uçuş aparatları ilə hücumundan sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev izahat, üzr və məsul şəxslərin cəzalandırılmasını tələb edib. O, bu hücumu terror aktı adlandıraraq İranın bu addımlarına görə peşman olacağını bildirib və ordunun adekvat cavaba hazır olmasını tapşırıb.

Bundan sonra İran Prezidenti Məsud Pezeşkian qonşu müsəlman ölkələrə qarşı hücuma görə üzr istəyib və belə hadisələrin təkrarlanmayacağına söz verib. Bir çox müşahidəçi bu üzrü Tehranın Azərbaycan, Türkiyə və İran daxilində böyük azərbaycanlı əhali ilə mümkün qarşıdurmanın nəticələrindən narahat olması ilə əlaqələndirib. Bildirilir ki, bu mövqe İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu daxilində tənqid olunub.

Gərginlik davam etsə də, qeyd olunur ki, bu üzrdən sonra Azərbaycan bir daha birbaşa hücuma məruz qalmayıb. Amid Murtuzovun ölümü isə Azərbaycan ərazisində deyil, İsraildə İranın raket hücumu nəticəsində baş verib.

Güney Azərbaycanda İran rejiminə qarşı narazılıq ciddi şəkildə artıb. Bir çox Güney azərbaycanlı Naxçıvana hücumu açıq şəkildə qınayıb və Azərbaycan Respublikası ilə həmrəylik nümayiş etdirib. Azərbaycanı dəstəkləyən bir Güney azərbaycanlı olaraq, mən bu hücumları qətiyyətlə pisləyir və mümkün genişmiqyaslı münaqişə zamanı xalqımızın Azərbaycanın yanında dayanmalı olduğunu hesab edirəm.

Regionda bir çoxları hesab edir ki, İran rejiminin ballistik raket və nüvə proqramlarını davam etdirməsi, eləcə də qarşıdurmaya əsaslanan regional siyasəti sabitlik üçün ciddi təhlükə yaradır. Bəziləri düşünür ki, İranda real dəyişiklik yalnız böyük siyasi transformasiya nəticəsində mümkündür və ölkənin müxtəlif etnik icmalarının səsi gələcək həll yollarında nəzərə alınmalıdır.

Bu səbəbdən, bir çoxları beynəlxalq ictimaiyyəti İranın əhalisinin böyük hissəsini təşkil edən etnik icmalar və vətəndaş cəmiyyəti ilə daha ciddi şəkildə əməkdaşlığa çağırır.

Əhməd Obali - 17 mart 2026 
Müəllif Güney azərbaycanlı müxalif jurnalist və Çikaqoda fəaliyyət göstərən Güney Azərbaycan dilli televiziya kanalı olan Günaz TV-nin rəhbəridir.

 

Qaynaq: https://www.jpost.com/opinion/article-890237

 

 

Gunaz TV
R.G

 

• 

  2026.03.18, 14:00

  Əhməd Obalının Amerika Prezidenti Donald Trampa müraciəti

• 

  2026.03.05, 23:28

  Əhəmd Obalı Benyamin Netaniyahuya müraciət etdi- Güney Azərbaycanın "İbrahim sazişi"nə qoşulması...

2026.02.23, 00:01

The Front Page: İranın Türkiyə və Azərbaycan sərhədləri boyunca bufer zonaya ehtiyac var