Gunaz TV-nin məlumatına görə, yeni bir ifşaedici hesabat göstərir ki, İran son yarım əsrə yaxın müddətdə təkcə ölkə daxilində deyil, həm də ABŞ-ın mərkəzində ideoloji və siyasi təsirini sistemli şəkildə genişləndirib; bu təsir silahla yox, qurumlaşma, maliyyə və dərin şəbəkələşmə ilə irəliləyib.

Jerusalem Post-un hesabatına əsasən, İran rejimi dini mərkəzlər, məktəblər, xeyriyyə qurumları, gənclər proqramları və bağlı çevrələrdən ibarət mürəkkəb bir şəbəkə yaradaraq ABŞ-da “ideoloji infrastruktur” qurub; bu infrastrukturun məqsədi İranın narrativi və maraqları ilə uyğun nəsillər yetişdirməkdir.

Bu çərçivədə “Ələvi Fondu” bu layihənin əsas dayaqlarından biri kimi təqdim olunur; hesabatda bildirilir ki, bu qurum hakimiyyətə bağlı şəxslərin birbaşa yönləndirməsi ilə geniş maliyyə və daşınmaz əmlak resurslarını zahirdə müstəqil görünən, lakin əslində Tehrandakı hakimiyyət strukturu ilə uyğun fəaliyyət göstərən qurumların inkişafına yönəldib.

Hesabat vurğulayır ki, zahirdə məscid, məktəb və ya ictimai mərkəz kimi görünən bəzi qurumlar əslində adi təşkilatlar deyil; bunlar təhsil, kimlik formalaşdırılması və yumşaq təsir vasitəsilə gələcək nəsillərin düşüncəsinə təsir göstərən “şəbəkə düyünləri”dir.

Hesabatın digər hissəsində qeyd olunur ki, 1979-cu ildən başlayan “inqilabın ixracı” layihəsi heç vaxt yalnız Yaxın Şərqlə məhdudlaşmayıb və İran ilk gündən Qərb cəmiyyətlərinə, xüsusilə ABŞ-a nüfuz etməyə çalışıb.

Bu tapıntılara əsasən, Merilend, Virciniya və Miçiqan kimi bölgələr bu şəbəkənin əsas mərkəzlərinə çevrilib; burada “məktəb–məscid–ictimai mərkəz” modeli əsas təsir aləti kimi tətbiq olunub.

Hesabat həmçinin qeyd edir ki, bəzi bu mərkəzlər mədəni fəaliyyət adı altında İran hakimiyyətinə bağlı şəxsləri qəbul edib və ya birbaşa rəsmi qurumlarla əlaqədə olub.

Bu ifşaedici hesabatın daha həssas hissələrində bəzi şəxslər və şəbəkələrin zorakılıq və müxaliflərin aradan götürülməsi ilə bağlı keçmiş əlaqələrinə də toxunulur; bu isə göstərir ki, bu təsir yalnız mədəni və ya dini deyil, həm də ciddi təhlükəsizlik və siyasi ölçülərə malikdir.

İran hakimiyyəti ölkə daxilində insanları ən sadə hüquqlarına görə sıxdığı halda, eyni struktur xaricdə Qərbin azadlıqlarından istifadə edərək öz təsirini möhkəmləndirir və genişləndirir; bu ziddiyyət rejimin ikiüzlü mahiyyətini bir daha ortaya qoyur.

ABŞ ilə İran arasında gərginliyin yeni mərhələyə daxil olduğu bir vaxtda, bu hesabat Qərb qurumları üçün ciddi xəbərdarlıq kimi qiymətləndirilir; illərlə kölgədə fəaliyyət göstərən və artıq müəyyən sabitlik mərhələsinə çatan bu şəbəkə ilə mübarizə asan olmayacaq.

Günaz TV
R.G