Analitiklər və müxalif fəallar arasında aparılan müzakirələr göstərir ki, İranda İslam Respublikasının devrilməsi yalnız farslarla yanaşı ölkənin müxtəlif etnik qruplarını – Güney azərbaycanlıları, kürdləri, bəlucları, ərəbləri (Əhvazlıları), lurları və digər xalqları birləşdirən geniş koalisiyanın yaradılması ilə mümkün ola bilər.

Məqalədə bu məqsədə tək bir hərəkat və ya lider vasitəsilə nail olmağın çətin olacağı qeyd edilir.

Müzakirələr İsrailin müdafiə naziri İsrael Katsın İsrailin hava dəstəyi ilə kürdlərin İrana quru hücumuna rəhbərlik etməsi ideyasını dəstəklədiyi barədə yayılan məlumatlardan sonra yenidən gündəmə gəlib. Bildirilir ki, plan Donald Tramp administrasiyasının etirazı səbəbindən həyata keçirilməyib.

Güney azərbaycanlı siyasi fəallar hesab edirlər ki, belə bir yanaşma müxalifətin birləşməsinə xidmət etmək əvəzinə etnik ziddiyyətləri daha da dərinləşdirə bilər.

Güney Azərbaycan Dövlətçilik Şurasının sədri Pınar Şakir bildirib ki, bəzi kürd təşkilatları ilə Güney Azərbaycan hərəkatları arasında uzun illərdir davam edən ərazi iddiaları və siyasi mübarizə üsullarına dair fikir ayrılıqları qarşılıqlı etimadın formalaşmasına mane olub.

"Güney Azərbaycan hərəkatları ilə bəzi kürd siyasi təşkilatları arasındakı münasibətlər uzun müddətdir ciddi çətinliklərlə müşayiət olunur", – deyə Şakir bildirib. Onun sözlərinə görə, ərazi iddiaları və silahlı mübarizə metodları tərəflər arasında uzunmüddətli əməkdaşlığın qarşısını alıb.

Şakir əlavə edib ki, Güney Azərbaycan hərəkatları əsasən siyasi və dinc fəaliyyətə üstünlük versələr də, beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən silahlı qruplarla müqayisədə daha az diqqət görürlər.

Savalan Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri və Güney Azərbaycan Milli Azadlıq Cəbhəsinin İdarə Heyətinin üzvü Sadiq İsabəyli isə Güney Azərbaycanın tarixən dövlətçilik ənənələrinin və siyasi təşkilatlanmanın əsas mərkəzlərindən biri olduğunu bildirib.

"Güney Azərbaycan sadəcə coğrafi məkan deyil, dövlətçilik yaddaşının, siyasi təşkilatlanma ənənəsinin və tarixi davamlılığın daşıyıcısıdır", – deyə İsabəyli qeyd edib.

İsabəyli 1945-ci ildə Seyid Cəfər Pişəvərinin rəhbərliyi ilə yaradılmış Güney Azərbaycan Milli Hökumətinə istinad edərək bildirib ki, həmin təcrübə demokratik özünüidarənin praktik nümunəsi olub və İranın digər xalqlarını da siyasi azadlıq və milli təmsilçilik uğrunda mübarizəyə ruhlandırmağı hədəfləyirdi.

Məqalənin yekun nəticəsində vurğulanır ki, İranda demokratik alternativin formalaşdırılması üçün Rza Pəhləvi kimi tək bir liderə və ya hər hansı bir etnik qrupa üstünlük verilməsi əvəzinə, ölkənin bütün xalqlarını təmsil edən geniş və çoxtərkibli müxalifət koalisiyasının yaradılması daha real və davamlı yol hesab olunur. Məqalədə həmçinin qeyd edilir ki, mümkün xarici dəstək ayrı-ayrı etnik qrupları ön plana çıxarmaq əvəzinə, bütün müxalif qüvvələrin əməkdaşlığını təşviq etməlidir.

Məqaləni buradan oxuya bilərsiniz: https://www.jpost.com/opinion/article-901452
Məqalənin Türkcəsi üçün: https://gunaz.tv/az/post/140338

- Cəfər Cəfərli