İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Baqayi bazar ertəsi bildirib ki, İranın sözügedən Məkkə Paktının ona qarşı yönəldiyindən qorxması üçün heç bir səbəb yoxdur. O, sazişi İsrailin ambisiyalarına və ABŞ-ın regional təhlükəsizlik zəmanətlərinə inamın azalmasına cavab kimi təqdim edib.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusuna (SEPAH) yaxın “Javan” qəzetində yazan sərt xətt tərəfdarı şərhçi Seyid Abdullah Motavalian da paktı “əhəmiyyətli təbliğat potensialına” malik, lakin strateji ittifaqa çevrilməsi qarşısında ciddi maneələr olan bir razılaşma kimi xarakterizə edib.

O, Tehrana xüsusilə Vaşinqtonla danışıqlarda tələsik qərarlar qəbul etməmək barədə xəbərdarlıq edib və bunu “təbliğat dalğası fonunda hələ formalaşmamış ittifaq qorxusuna əsaslanaraq” etməməyə çağırıb.

Vaşinqtondan uzaqlaşma?

İran rəsmiləri və dövlətə bağlı media sazişi Səudiyyə Ərəbistanının Vaşinqtondan narazılığının göstəricisi kimi təqdim etməyə də çalışırlar. Xüsusilə son raket və dron hücumlarından Səudiyyə Ərəbistanını kifayət qədər qoruya bilməməsi ilə bağlı ABŞ-a yönələn tənqidlər ön plana çəkilir.

SEPAH-a bağlı “Tasnim” xəbər agentliyi bildirib ki, təkrarlanan hücumlar və Vaşinqtonun təhlükəni nəzarətdə saxlaya bilməməsi Ər-Riyadı təhlükəsizlik əlaqələrini şaxələndirməyə və ABŞ-dan asılılığını azaltmağa sövq edib.

Tehranın baxışına görə, bunun potensial faydaları ola bilər. Vaşinqtondan daha az asılı olan təhlükəsizlik sistemi ABŞ-ın regionda ənənəvi dominant rolunu zəiflədə, eyni zamanda İsrail üçün əlavə çətinliklər yarada bilər.

İranlı analitiklərin fikrincə, pakt Ər-Riyada Vaşinqtondan daha güclü təhlükəsizlik zəmanətləri tələb etmək üçün əlavə təsir imkanları da verə bilər.

Paktı kiçik qiymətləndirməyin riskləri

İran mediasında heç də hamı bu razılaşmanın əhəmiyyətini kiçildən yanaşmanı qəbul etmir.

“Asr-e Iran” xəbərdarlıq edib ki, razılaşmanı sadəcə siyasi tamaşa kimi qiymətləndirmək səhv ola bilər. Çünki pakt tədricən regional qüvvələr balansını dəyişə biləcək hərbi və təhlükəsizlik mexanizmlərinə çevrilə bilər.

Səudiyyə Ərəbistanı maliyyə resursları, Pakistan hərbi gücü və nüvə imkanlarını, Türkiyə isə regionun ən güclü silahlı qüvvələrindən birini, əhəmiyyətli hərbi təcrübəni və geniş geosiyasi təsir imkanlarını ortaya qoyur.

“Asr-e Iran”ın fikrincə, bu üç ölkə birlikdə İran da daxil olmaqla digər regional güclərin manevr imkanlarını məhdudlaşdıra biləcək çəkindirici güc yarada bilər.

“Fararu” da oxşar xəbərdarlıq edib və bildirib ki, paktın əhəmiyyəti onun İran-ABŞ arasında əsas mübahisələrin həll olunmadığı böyük müharibədən sonra ortaya çıxması ilə daha da artır.

Təhlilə görə, belə bir ittifaqın ilkin məqsədi müharibə aparmaq olmaya bilər. Onun əhəmiyyəti müharibə başlamazdan əvvəl tərəflərin hesablamalarını dəyişdirməsindədir.

C