GünAz TV mətbuat mərkəzinin növbəti müsahibi, «Oğuz» Müstəqil Araşdırmaçılar Qrupunun rəhbəri, geosiyasi analitik,  Dr. Vuqar Zifəroğludur.

- Sizcə, İranın dini rəhbəri və prezidenti arasında baş verən ziddiyyətin arxasında nə durur?

- Görünən tərəfi odur ki, İran prezidentinin istefaya göndərdiyi İranın təhlükəsizlik naziri Heydər Müslihi dövlət işlərində son söz sahibi olan dini rəhbər Xamneyinin istəyi üzərinə yenidən vəzifəsinə geri qaytarılır.

Lakin bura İranın prezident administrasiyasının (nəhade riyasətə cümhuri) rəhbəri İsfəndiyar Rəhim Meşai ilə də bağlı müəyyən narazılıqlar əlavə oluna bilər. Bilirsiniz ki, Əhmədinejadla Meşai həm də çox yaxın qohumdurlar. Meşai dini mühafizəkar kəsimin dövlət idarəçiliyinə kəskin müdaxiləsinin əleyhinə olan bir şəxs kimi tanınır və bu səbəbdən dini dairələrdə xoş qarşılanmır. Əhmədinejad isə özündən sonra ölkə rəhbəri vəzifəsində məhz onu görür.

Məsələnin kökündə isə hər iki tərəfin biri-birini narazı salan kadr siyasəti aparmaları və daxili idarəçilikdə fikir ayrılıqlarının olması durur. Xatırlayırsınızsa, keçən ilin dekabr ayında İranın dövlət başçısı xarici işlər naziri Manuçöhr Mottakini istefaya göndərdi, özü də sonuncu bu zaman xaricə rəsmi səfərdə idi. Onun yerinə isə Əhmədinejad öz adamını – Əli Əkbər Salehi təyin etdi. O zaman Xamneyi baş verənlərdən dolayı şəkildə narazılığını ifadə  etsə də, dəyişikliklərə müdaxilə etmədi. Qeyd etmək lazımdır ki, Əhmədinejadın təyinatlarının bir çoxu heç də dini tərəfi razı salmır.

Eyni zamanda daxili siyasət və idarəçilik məsələlərində də tərəflər arasında fikir ayrılıqları var. Xamneyi Əhmədinejadın daxili idarəçilik metodlarını (üsullarını) bölüşmür. Hətta bu səbəbdən zaman-zaman çox incə bir şəkildə ölkə müxalifətinə də yönəlik müəyyən incə jestlər edir. Gələn il isə İranda parlament seçkiləridir...     

- İran prezidenti dini rəhbərin şərtləri qarşısında geri çəkiləcəkmi? Ümumiyyətlə, bu çəkişmə rejim üçün nələr vəd edir?

- Təbii ki, gələn il keçiriləcək parlament seçkilərinədək tərəflərin qarşıdurmanı daha da kəskinləşdirəcəklərinə ehtimal verməzdim. Bu səbəbdən hər iki tərəfdən müəyyən razılaşmalar olacaq. Hətta «qurban»larda veriləcək. Ən çox güzəştə gedən tərəf isə prezident ola bilər. Bunun üçün artıq bütün təzyiq rıçaqları (üsulları) işə salınıb: məlum impiçment (istizah) məsələsini və son günlərin ən sensasiyalı (səs-küylü, cəncalı) hadisəsi «25 cadugar»ın həbsini xatırlamaq kifayətdir. Zatən artıq dünən razılaşmaya doğru ilk addım da atılıb. Hz. Fatimənin anım mərasimlərində həm dini lider, həm də prezident birgə iştirak ediblər.

Digər tərəfdən razılaşmaya ən azı qonşu ölkələrdə baş verən məlum hadisələrə görə getməyə məcburdurlar. Çünki ölkəni idarə edənlər arasında kəskin narazılıqlar, istər-istəməz aşağıya da öz təsirini göstərə bilər. Bu isə sonrakı hadisələrin nəzarətdən çıxması deməkdir. O zaman Əhmədinejadla Xamneyi hətta ən yaxın müttəfiqə çevrilsələr belə, başlanacaq hadisələrin qarşısını ala bilməyəcəklər.   

- İranda hakimiyyətdaxili çəkişmələr hansısa bir formada güney Azərbaycana təsir edəcəkmi?

- Münaqişənin hansı tərəfin xeyrinə nəticələnməsindən asılı olmayaraq bu İranın nə xarici siyasətinə bir təsir göstərəcək, nə də ki, Güney Azərbaycan məsələsinə. Hər iki tərəf İran rejiminin əsaslarını qorumaq üçün əllərindən gələni edən tərəflərdir. 

Söhbətləşdi: Elnur Eltürk