İran fürsəti buraxmaq istəmir BTC kəmərinin alternativini çəkmək istəyən fars-molla rejimi hakimiyyətini sığortalamaq arzusundadır İran Bakı-Tiflis-Ceyhan neft kəmərinə alternativ layihə təklif edib. Bu ölkənin Milli Neft Şirkətinin icraçı direktorunun investisiya üzrə müavini Nöccətulla Nənimifard bildirib ki, bir qədər əvvəl Türkiyədə baş verən partlayış və neftin BTC vasitəsilə nəqlinin dayandırılması bu beynəlxalq layihənin təhlükəsizliyini və ekoloji etibarlığını şübhə altına qoyub. İran rəsmisi BTC-nin təkcə Türkiyədə deyil, Gürcüstan hissəsinin də hər an təhlükəylə üzləşə biləcəyini vurğulayıb. İranın neft nazirinin beynəlxalq məsələlər üzrə müavini Nüseyn Nohrekar-Şirazi isə artıq Rusiya və Qazaxıstanın Tehranın Neka-Cask neft kəmərinin inşasında iştiraka hazır olduğunu açıqlayıb və vurğulayıb ki, hazırda kəmərin çəkilməsi üçün marşurutun seçilməsi istiqamətində də iş aparılır. Tural Siyasi şərhçi Aydın Quliyev cənub qonşumuzun regiondakı vəziyyətdən yararlanmağa çalışdığını deməklə yanaşı, fars- molla rejiminin bu ideyanı reallaşdırmaq cəhdilə İranı gözləyən bəlalardan sığortalamaq, öz hakimiyyətini uzatmaq istəyini də bildirdi: "İran hələ 1993-cü ildən çalışırdı ki, Azərbaycanın neft-qaz yataqlarının işlənməsində həm investor kimi xüsusi pay ələ keçirsin, həm də enerji daşıyıcılarının Azərbaycandan dünya bazarına nəqlində tranzit ölkə statusunu ələ keçirsinlər. Vaxtilə "Əsrin müqaviləsi" imzalananda İranın bu layihədə pay almamasına görə Azərbaycanla münasibətləri xeyli kəskinləşmişdi və sonradan Tehrana "Şahdəniz" yatağında pay vəd eməklə, bu münasibətləri bir qədər tənzimləmək oldu. Amma elə o zamandan İran Bakı-Tiflis-Ceyhan neft kəmərinə alternativ olaraq ideyalar verdi və həmin kəmərin İran ərazisindən keçmək şərtilə müxtəlif variantlar üzərində çox təkid elədi". Aydın Quliyevin sözlərinə görə, cənub qonşumuz bunu daha çox iqtisadi amillərlə əlaqələndirirdi ki, İran ərazisindən keçən kəmər daha ucuz başa gələcək. Amma sonda nə yaxşı ki, iqtisadi deyil, siyasi mülahizələr qalib gəldi və Bakı-Tiflis-Ceyhan kəməri indiki marşrut üzrə çəkildi. Ekspert bildirdi ki, bu gün gündəmə gəlmiş Neka-Cask neft kəmərinin inşası təklifi İranın çoxdankı planıdır. Bu planın ideyanın yenidən ortalığa atılması üç əsas amillə bağlıdır. Birincisi, Rusiyanın təcavüzü ilə əlaqədar Azərbaycandan və Orta Asiyanın bəzi ölkələrindən enerji daşıyıcılarının Gürcüstan vasitəsilə Avropa ökələrinə nəqlində problem yaranıb. Bu, müvəqqəti fasilədir. Yəni Bakı-Tiflis-Ceyhan neft kəməri, Bakı-Supsa net kəməri, eləcə də Bakı-Tiflis-Ərzurum qaz kəmərinin işində müəyyən müvəqqəti fasilələrin yaranması iqtisadi zərərlər gətirəcək. Görünür, İran Gürcüstanda bu müvəqqəti problemlərin hələ uzun müddət davam edə biləcəyini düşünür. Yenidən öz ərazisindən keçən neft kəmərinin çəkilməsi məsələsini gündəmə gətirir. Məsələnin ikinci tərəfi isə Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizidir. Rusiyadan Azərbaycan vasitəsilə İrana və buradan da Pakistanla Nindistana dəmiryolunun çəkilməsi istiqamətində iş artıq aktivləşib. Görünür, rəsmi Tehranda belə ümidlər yaranıb ki, Şimal-Cənub dəmiryol nəqliyyat dəhlizilə yanaşı, hansısa neft-qaz kəmərinin çəkilməsi məsələsi də reallaşa bilər: "Məsələnin üçüncü tərəfinə gəldikdə isə, İran ətrafında-Bəsrə körfəzində vəziyyət gərginləşib. Tehran rəsmiləri belə hesab edirlər ki, əgər beynəlxalq əhəmiyyətli hər hansı bir neft-qaz kəmərinin ölkə ərazisindən keçməsinə nail ola bilsələr, bu, İranın daxili sabitliyi, həm də təhlükəsizliyi baxımından böyük qarant rolunu oynaya bilər. Ancaq indiki şəraitdə Gürcüstan ərazisindən keçən neft-qaz kəmərlərinə alternativ layihələr o qədər də perspektivli ola bilməz. Bu, mövsümi bir ideyadır və çox güman ki, bir neçə gündən sonra belə təkliflər səngiyəcək, gündəmdən çıxacaq". xalqcebhesi