MDB-nin zə­if­lə­mə­si GU­AM-ın güc­lən­mə­si­dir Sül­həd­din Ək­bər: "Am­ma bu­nun­la ya­na­şı, Gür­cüs­tan və Uk­ray­na hər şey­dən çox NA­TO-ya da­xil ol­ma­ğa ça­lı­şır" Ko­so­vo­nun müstəqilliyinin ta­nın­ma­sı mə­sə­lə­si dün­ya si­ya­si dü­zə­nin­də qütb­ləş­mə­nin də­rin­ləş­mə­sin­də bir mər­hə­lə ol­du. Gür­cüs­tan böh­ra­nı bu qütb­ləş­mə­ni da­ha da sü­rət­lən­dir­di. Ar­tıq iri­li-xır­da­lı döv­lət­lər öz se­çim­lə­ri­ni da­ha da də­qiq­ləş­dir­mə­yə baş­la­yıb­lar. Də­qiq­ləş­di­ril­miş ilk sərt ad­dım rəs­mi Gür­cüs­tan tə­rə­fin­dən atıl­dı. Gür­cüs­tan pre­zi­den­ti Mi­xa­il Saa­kaş­vi­li rəs­mən MDB-dən çıx­dıq­la­rı­nı bə­yan et­di və üzü­nü di­gər qu­rum döv­lət­lə­ri­nə tu­ta­raq ana­lo­ji ad­dı­mı at­ma­ğı on­la­ra da töv­si­yə et­di. Bu isə tə­bii ki, sa­də mə­sə­lə de­yil. Ən azı ona gö­rə ki, in­di­yə ki­mi nə qə­dər na­ra­zı­lıq­lar ol­sa da, heç bir res­pub­li­ka MDB-dən çıx­ma­yıb. Di­gər tə­rəf­dən Saa­kaş­vi­li­nin bu tək­li­fi­nə qo­şu­lan­la­rın ola­ca­ğı da is­tis­na de­yil. Gür­cüs­ta­nın "MDB-dən çı­xın" ça­ğı­rı­şı­na yal­nız Uk­ray­na müs­bət ca­vab ve­rə bi­lər Po­li­to­loq Sül­həd­din Ək­bə­rin fik­rin­cə, in­di­ki şə­ra­it­də Gür­cüs­ta­nın MDB-dən çı­xın ça­ğı­rı­şı­na yal­nız Uk­ray­na müs­bət ca­vab ve­rə bi­lər. "Çün­ki rus­lar Gür­cüs­tan­la bə­ra­bər, Uk­ray­na­nın da da­im aya­ğı­nı tap­da­la­yır və ən əsa­sı Gür­cüs­tan­la Uk­ray­na pa­ra­lel ola­raq NA­TO-ya da­xil ol­ma­ğa is­ti­qa­mət­lə­nib­lər. Əs­lin­də bu, geo­po­li­tik trans­for­ma­si­ya for­ma­sı­dır. Bəl­kə də son pro­ses­lər Gür­cüs­tan­la ya­na­şı, Uk­ray­na­ya NA­TO-ya da­xil ol­maq is­ti­qa­mə­tin­də sər­fə­li ol­du. On­la­rın NA­TO-ya da­xil ol­ma­sı­nı bir qə­dər də tez­ləş­dir­di. Azər­bay­ca­nın isə Gür­cüs­tan və ya Uk­ray­na ki­mi MDB-dən çı­xa­ca­ğı­nı dü­şün­mü­rəm". Qeyd edək ki, Gür­cüs­ta­nın MDB-dən çıx­ma­sı və ana­lo­ji ad­dı­mın Uk­ray­na tə­rə­fin­dən atı­la bi­lə­cə­yi re­al­lı­ğı özün­də baş­qa bir mə­sə­lə­ni eh­ti­va edə bi­lər. Gür­cüs­tan və Uk­ray­na­nın MDB-dən çıx­ma­sı GU­AM-ın da­ha da güc­lən­mə­si­ni şərt­lən­di­rə­cək Bi­lin­di­yi ki­mi, həm Uk­ray­na, həm də Gür­cüs­tan GU­AM-da təm­sil olu­nur­lar. Av­to­ma­tik ola­raq be­lə fi­kir for­ma­la­şır ki, Gür­cüs­tan və Uk­ray­na­nın MDB-dən çıx­ma­sı GU­AM-ın da­ha da güc­lən­mə­si­ni şərt­lən­di­rə­cək. Bu isə söz­süz ki, Azər­bay­ca­na sərf edir. Sül­həd­din Ək­bər də bu fi­kir­lə ra­zı­la­şır. "Düz­dür, is­tə­ni­lən hal­da MDB-nin zə­if­lə­mə­si və ya sı­ra­sı­nın sey­rək­ləş­mə­si GU­AM-ın xey­ri­nə­dir. Am­ma bu mə­sə­lə­də Azər­bay­ca­nın özü­nü ne­cə apar­ma­sı da rol oy­na­yır. Azər­bay­can MDB-yə ar­xa çe­vi­rib tam gü­cü ilə GU­AM-ın güc­lən­mə­si­ni is­tə­yə­cək­mi? Yad­dan çı­xar­maq la­zım de­yil ki, bu kur­su tut­maq özün­də cə­sa­rət tə­ləb edir və mə­sə­lə­də Ru­si­ya fak­to­ru var. Di­gər tə­rəf­dən, yad­dan çı­xar­maq la­zım de­yil ki, Gür­cüs­tan və Uk­ray­na hər şey­dən çox NA­TO-ya da­xil ol­ma­ğa ça­lı­şır. Əgər on­la­rın NA­TO-ya da­xil ol­ma­sı tez­ləş­sə və ya bu ger­çək­ləş­sə, GU­AM-ın pers­pek­ti­vi aza­la­caq". İn­di re­gi­on­da da­ha aman­sız şəkildə Ru­si­ya ilə NA­TO mü­ba­ri­zə­si ge­dir və bu­na gö­rə də han­sı­sa baş­qa blo­kun, o cüm­lə­dən Qaf­qaz İt­ti­fa­qı­nın ya­ra­na­ca­ğı pers­pek­tiv­li de­yil. Qeyd edək ki, ha­zır­da Gür­cüs­tan, Uk­ray­na, Azər­bay­can və baş­qa re­gi­on döv­lət­lə­ri ilə bağ­lı bir tək­lif də or­ta­da­dır. Söh­bət Tür­ki­yə­nin baş na­zi­ri Ər­do­ğa­nın irə­li sür­dü­yü Qaf­qaz İt­ti­fa­qı ilə bağ­lı tək­lif­dən ge­dir. Sül­həd­din Ək­bər bu tək­li­fi o qə­dər də re­al say­mır. "Bu tək­lif ye­ni de­yil. Hə­lə Də­mi­rəl za­ma­nın­da Qaf­qaz Sta­bil­lik və Sa­bit­lik Pak­tı var idi. İn­di bu tək­li­fin ma­hiy­yə­ti və ya gü­cü o qə­dər də kə­sər­li de­yil. Çün­ki ha­zır­kı şə­ra­it­də re­gi­on­da da­ha aman­sız Ru­si­ya ilə NA­TO mü­ba­ri­zə­si ge­dir. Və bu mü­ba­ri­zə həl­le­di­ci mər­hə­lə­yə ça­tıb". Sül­həd­din Ək­bər NA­TO olan yer­də re­gi­on döv­lət­lə­ri­nin han­sı­sa ye­ni it­ti­fa­qa me­yil­lə­nə­cə­yi pers­pek­ti­vi­ni gör­mür və bu ba­xım­dan Qaf­qaz İt­ti­fa­qı ide­ya­sı­nın ger­çək­lə­şə­cə­yi­nə o qə­dər də inan­mır. Tey­mur sherg