RUSLAR DAY.AZ SAYTINI SIRADAN ÇIXARDILAR Elnur Baimov: “Məqsəd sayta girişi bağlamaq və məlumat bazasını dağıtmaqdır” Osman Gündüz: “Digər saytların da eyni təhlükəylə üzləşməməsi üçün MTN səfərbərliyə keçməlidir” Dünən günorta saat 14.00 radələrindən etibarən rusdilli informasiya portalı olan day.az-ın fəaliyyətinə əngəl yaradılıb. Sayta girmək istəyən internet istifadəçilərinə bildirilib ki, Rusiya xüsusi xidmət orqanları tərəfindən idarə olunan haker hücumu nəticəsində day.az-ın fəaliyyəti əngəllənib. Maraqlıdır, adətən qəzetlərə yerli hakimiyyət dairələri tərəfindən edilən hücumların ünvanı niyə bu dəfə Rusiya tərəfi olub? day.az-ın fəaliyyəti hansı kriteriyalarına görə qonşu ölkəni razı salmayıb? day.az saytının rəhbəri Elnur Baimov bizə açıqlamasında bildirdi ki, hücumu Rusiyanın təhlükəsizlik xidməti tərəfindən idarə olunan haker qrupu həyata keçirib. Onun sözlərinə görə, burada iki məqsəd var: “Birinci məqsəd sayta girişi bağlamaq, ikinci məqsəd isə day.az saytının bütün məlumat bazasını dağıtmaqdır. Hücumun səbəbi isə bizim sayt olaraq, Rusiya-Gürcüstan münaqişəsində Gürcüstanın tərəfində olmağımızdır. Bilirsiniz ki, Rusiya təhlükəsizlik xidməti Gürcüstanın bütün xəbər saytlarını dağıdıb. Hazırda Gürcüstan xəbərləri rusdilli oxuculara həm də day.az tərəfindən yayımlanır. Alternativ fikrin ortaya çıxması isə Rusiya tərəfini qane etmədiyi üçün bizim fəaliyyətimizə belə əngəl yaradılıb”. Müsahibimiz bu problemin qarşısını almağa çalışacaqlarını, işlərindən kənarda qalmayacaqlarını söylədi. E.Baimov problemi həll edəndən sonra öz xəbərlərində və yayacaqları bəyanatlarda Rusiyanı aqressor kimi göstərəcəklərini dedi: “Artıq bu məsələ ilə bağlı bir neçə dövlət qurumundan zəng olub. Vəziyyətlə maraqlanıblar, baş verənləri izləyirlər. Bütün hallarda çalışacağıq ki, problem çox qısa zamanda öz həllini tapsın. Çünki biz hazırda bunu ancaq Azərbaycan üçün yox, həm də Gürcüstan üçün edirik. Amma təhlükə ondadır ki, bu hücum təkcə day.az saytına yox, istənilən KİV-ə qarşı ola bilər. Müdafiə, mübarizə mexanizmləri tapmalıyıq ki, başqa həmkarlarımız da onunla qarşı-qarşıya qalmasındar”. “Saytın hər hansı müdafiə mexanizmi yoxdur ki, belə hücumlardan qoruna bilmir” sualının cavabında E.Baimov bildirdi ki, 5 ildir fəaliyyət göstərən bir sayt olaraq, hər gün erməni hakerlərin hücumlarından qorunurlar. “Amma dövlət tərəfindən hazırlanmış massiv hücuma nəinki biz, heç bir sayt hazır deyil” deyən müsahibimiz günün sonuna qədər problemi həll etməyə çalışacaqlarını vurğuladı. Maraqlıdır, eyni təhlükə Azərbaycanda fəaliyyət göstərən digər saytları, xəbər portallarını da gözləyə bilərmi? Bunun qarşısını almağın yolları nədir? Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz də hesab edir ki, day.az-la bağlı baş verən situasiya Gürcüstan hadisələrinin birbaşa davamıdır. Onun sözlərinə görə, Gürcüstan-Rusiya müharibəsi başlayan kimi virtual dünyada da bu, özünü göstərməyə başladı: “Virtual müharibə nəticəsində Rusiya hakerləri Gürcüstanın bütün informasiya resurslarını dağıtdı. Bu resurslar həm dövlətə, həm də özəl sektora aid idi. Təsəvvür edin ki, Gürcüstan müharibə aparır, amma Xarici İşlər Nazirliyinin, habelə prezidentin öz saytı işləmir. Artıq bunlar qaydaya salındı. Amma lazım olan günlər işləmədi. Ona görə də həmin gündən etibarən Gürcüstan barədə xəbərləri öyrənmək istəyənlər Azərbaycana yönəldilər”. O.Gündüz hesab edir ki, Azərbaycanın müvafiq orqanları day.az-la bağlı baş verən situasiyadan özlərinə dərs çıxarmalıdır. Onun sözlərinə görə, virtual dünyada müharibəyə hazırlıqlı olmaq lazımdır: “Ölkədə fəaliyyət göstərən bütün saytları həmin təhlükə gözləyir. Azərbaycanın Rusiya, İran və Türkiyənin üzərindən telekommunikasiya kanalları olmalıdır. Alternativ lokal şəbəkənin olmaması üzündən Gürcüstanın informasiya resursları çökdü. Bu məsələdə bir nömrəli günahkar ruslardır. Müharibə başlayan kimi Rusiyanın gənclər təşkilatları yığılıb ölkənin bütün xakerlərinə, proqramçılarına müraciət etdilər ki, virtual hücuma başlasınlar”. Müsahibimiz həmçinin bildirdi ki, Azərbaycan hökuməti baş verənlərdən nəticə çıxarmalı və ən azı öncədən yarımgizli, gizli formada xəbərdarlıq etməliydi. Onun sözlərinə görə, digər tərəfdən həmin saytların administratorlarına müraciət olunması vacib idi: “Bununla MTN məşğul olmalıdır. Biz monitorinq aparır və görürük ki, artıq Azərbaycanın öz daxilindən yerli resurslara hücumlar olur. MTN bu təhlükənin qarşısını almaq üçün səfərbərliyə keçməlidir. Ölkənin milli təhlükəsizlik məsələsi məhz budur. İnformasiya təhlükəsizliyi birinci yerdədir. Bu dayanıqlılıq təmin olunmalıdır. Tək xaricdə yox, daxildə də”. O.Gündüz vəziyyətdən çıxış yolunun olmaması ilə bağlı deyilənlərlə razılaşmır. Onun sözlərinə görə, qabaqcadan bununla bağlı müvafiq hazırlıqlar görülsəydi, vəziyyət bu həddə çatmazdı: “Müxtəlif serverlərdə yerləşdiriləcək alternativ kanallar tapılmalıdır. Alternativlər genişləndirilməli və hər gün gündəmdə saxlanılmalıdır. Təbii ki, bununçün də xərclər tələb olunur”. Günün sonunda day.az saytı fəaliyyəti bərpa edib. Qeyd edək ki, dünən ANS-press.com saytı da Rusiya hakerlərinin hücumuna məruz qalıb. Xəbər xidməti musavat