GünAzTv: Dekbarın 2-də Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin (AEBA) sessiyasında İran və suriyanın atom-nüvə prqoramı ilə bağlı təminat məsələsi müzakirə ediləcək.

Qurmun baş direktoru Yukia Amanonun  tədbirə ünvanladığı məruzədə bildirilbi ki, Tehran «AEBA ilə gərəkli səviyyədə əməkdaşlıq etmir. Bu səbəbdəndə onun atom-nüvə proqramının dinc məqsədli olduğunu agentlik təsdiqləyə bilmir».

AEBA idarə heyəti və BMT Təhlükəsizlik Şurasının tələbələrinin əksinə olaraq, İran uranın zənginləşdirilməsi sahəsində fəaliyyətinin davam etdirir. Hazırda Nətənzdə 8426 sentrifuqanın olduğu haqda məlumatlar yayılıb. 2007-ci ildən cari ilin oktyabrına kimi 3183 kiloqram aşağı səviyyədə heksaflorid-uranın zənginləşdirilib. Mütəxəssislərin dəyərləndiriməsinə əsasən, bu birləşmədə uran-235 izotopunu miqdarı 3,37 faizdir.

İslam Respublikasının atom-nüvə proqramından ən çox rahatsız olan ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) rəhbərliyi hesab edir ki, məsələnin siyasi –diplomatki yolla həlli üçün Tehranın hələ vaxtı var.

 «İTAR-TAAS»-ın məlumatına görə, ABŞ dövlət katibinin siyasi məsələlər üzrə müavini Uilyam Börns Konqresin xarici məsələlərlə bağlı palatasında dinləmələr zamanı deyib ki, tərəfkeşləri ilə birlikdə onlar problemin diplomatik yolla həllinə çalışırlar: «İran ciddi müzakirələrdə iştirak etmək istəyirsə, o zaman diplomatiki danışıqlar üçün də vaxt var».

U.Börnsün sözlərinə göər, ABŞ və Avropa Birliyinin tətbiq etdiyi sanksiyalar İrana on  milyardlarla dollara başa gələ bilər : «Etibarlı dəyərləndirməyə əsasən, İran energetika sahəsinə qoyulacaq 50-60 milyard dollardan məhum ola  bilər».

Qyed edək ki, ötən həftənin sonunda Amerika Hərbi  qərargahları birləşmiş komitəsinin  başçısı admiral Mayk Mallen CNN-ə  müsahibəsində bildirmişdi ki, Birləşmiş  Ştatlar artıq kifayət qədər  uzun müddətdir İranla bağlı problemin  hərbi yolla həlli məsələsini nəzərdən keçirir.

Admiral sözlərinə  görə, danışıqlar aparmaq, probelmi diplomatik yolla çözməyə səy göstərmək  lazımdır, bununla yanaşı, gerçəklikdən, «İranın niyyətinin dəyərləndirilməsindən  də aralanmaq olmaz».

Mayk Mallen daha sonra bildirib : «İranın atom-nüvə proqramının dinc məqsdəli olmasına inanmıram. Xüsusi xidmət orqanların əldə etdiyi məlumatlara əsasən, İran nüvə silahı yaratmaq niyyətindədir».

Atom-nüvə proqramı ilə bağlı Qərblə danışıqları  uzatması Tehran üçün yeni sankisyanın tətbiqi ilə müşaiyət olunub.

GünAzTV-nnin  «RBK»-ya istinadən məlumatına görə, Ağ Ev atom silahının yaratmasında şühbəli bildiyi üçün  İrana  qarşı yeni qadağa tətbiq edib. ABŞ  Maliyyə Nazirliyinin yeni «qara» siyahısına İslam Respublikasının «Bank-Millət» dövlət bankı və dəniz daşmaları ilə bağlı olan 10 şirkəti və bu şirkətlərə rəhbərlik edən 5 nəfər düşüb. 

Onların ABŞ-ın hüquqi səlahiyyətləri alıtnda olan maliyyə  qurumlarındakı hesabları dondurulacaq.

«İran hakimiyyəti  qanundankənar fəaliyyət göstəmək üçün hələ də qurama işrkətlərdən istifadə edir. ABŞ –ın və BMT-nin sanksiyalarından yayınmaq üçün biz onların bu sayaq fəaliyyətinin qarşısını alacağıq»-deyə, Amerika maliyyə nazirinin terrrçuluq və maliyyə kəşfiyyatı üzrə müavini Stüart Levi söyləyib.

Xatırladaq ki, ABŞ-ın Maliyyə Nazirliyi ötən ay Almaniya, Malta və Kiprin yunan  hissəsində qeydiyyatdan keçmiş 37 şirkətə  sanksiya tətbiq etmişdi. Oktyabrın əvvəlində isə ABH-ın Dövlət Departamenti dünyanın aparıcı şirkətlərini İranın atom-nüvə proqramı ilə bağlı olan neft-qaz sənayesinə sərmayə qoymağı dayandırmağa çağırmışdı.

Həmin sanksiyaya əsasən, ABŞ-ın dövlət katibi Hillari Klinton və maliyyə naziri Timoti Geytner İranın 8 tanınmış rəsmisinə yasaq qoyulduğunu elan edib – İran İslam İnqilab Keşikçiləri Qvardiyasının komandanı Məhəmmədəli Cəfəri, qvardiya komandanının kəşfiyyat məsələləri üzrə müavini, yarımhərbi dəstənin, bəsicin komandanı Hüseyn Tayib, sosial təmi nat naziri Sadıq Məhsuli, daxili işlər naziri Mustafaməhəmməd Nəccar, aş prokuror Qulamhüseyn Ejei,  Tehranın keçmiş prokuroru Səid Mürtəzəvi, Tehran əyaləti polis qüvvələrinin rəisi Əhmədrza Radan, informasiya və təhlükəsizlik naziri (ETTELAAT) Heydər Mösüli.

Yeri gəlmişkən, ötən gün İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad bildirdi ki,onların atom-nüvə proqrammı Qərblə danışıqların mövzusu ola bilməz.

Bundan  başqa İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad oktyabrda Nətənzdəki Atom Elektrik Stansiyasındakı kompüterlərin fəaliyyətində problem baş verdiyini etiraf edib.

Məsələ ilə bağlı «Frans Press»in məlumatına görə, prezident deyib: «Onlar kompyuter proqramlarının elektron sisteminə virus buraxmaqla bizim bir neə sentrafuqmızda problem yarada bilmişdilər. Onlar axmaqcasına davranıblar. Xoşbəxtlikdən mütəxəssisəlrimiz bunu aşkarlaya bilib. Bir daha onlar bunu edə bilməyəcək».

Mənbənin bildirdiyinə görə, İran prezidenti bir neçə dəfə «virus» sözünü təkrarlayıb. 

İki həftə öncə Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin məruzəsində bildirilmişdi ki, İranın Nətənzdəki nüvə obyektində uranın zənginləşdirilməsindən problem yaranıb və «obyekt bir sutka işləməyib».

Sentyabrda isə Buşəhr AES-dəki kompüterlərin virusa «yoluxması» haqda xəbərlər yayılmışdı. 

Dünyanın çeşidli mütəxəssisləri İslam Respublikasının bu sayaq «xəstəliyə qarşı» uyğun proqramlarının olmadığını əsas göstərərək, Tehranın bunun öhdəsindən gələ bilməyəcəyini deyirdilər. 

Hadisə baş verən kimi İranın xüsusi xidmət orqanları İsrail «Mossad»ını suçladı. Ancaq bu dəfə Buşhər AES-dəki kompüterlərin «yoluxması»nda yəhudilərin üzərindən şübhə götürülüb. Stansiyada çalışan rusiyalı mütəxəssislərdən, eləcə də amerikalı hakerlərin ünvanına deyinməyin, şübhələnməyin əbəs olduğu meydana çıxıb. 

Almaniyanın nəhəng «Siemens Systems» şirkətinin mühəndisi bəyan edib ki, kompüter «qurdunun», özəlliklə İranın nüvə reaktorundakı kompüterlərə virusun yerləşdirilməsinin arxasında onun əməkdaşları durur. Bununla yanaşı şirkət baş verən olayın qəsdən törədilmədiyini vurğulayıb. 

Almaniyada çıxan «Sueddeutsche Zeitung» qəzetinin yadığına əsasən, son ay ərzində «Siemens» texnologiyasından istifadə edən azı 15 şirkət, o cümlədən elektrostansiya, kimyəvi zavod və başqa sənaye müəssisəsi kompüterlərində Buşhər AES-dəki virusdan aşkarlandığını bildirib. 

«Siemens» mütəxəssislərinin sözlərinə görə, virus o dərəcədə də təhlükəli deyil. Onlar virusu təcrid edərək, araşdırma aparacaqlarını da bəyan ediblər. «Hələlik bu istiqamətdə araşdırma nəticə verməyib Virusun yaradıcıları və məqsəd də hələ bəlli deyil» - deyə, şirkətin təmsilçiləri söyləyib. 

Mütəxəssislər hesab edir ki, «Stuxnet» virusu «ilk kibernetik super-silahdır». Çünki o, kompüterlərə sirayət edərək, sənaye mərkəzlərindəki maşınları, həyatı vacib sistemləri darmadağın etmək qabiliyyətinə malikdir. Sədrəddin Soltan