GünAzTv: Bəziləri İranın başqa ərazilərinin sərvətləri olmadan, Güney Azərbaycan iqtisadiyyatının güclü olmayacağını, həmin ərazilərdə istehsal olunan mallarsız «Güney Azərbaycanın yaşaya bilməyəcəyini» israrla ictimaiyyətə sırmağa çalışırlar.

Heç kimə sirr deyli ki, Güney Azərbaycan yeraltı və yerüstü sərvətlərlə zəngindir. Bu onun güclü iqtisadi potensiala malik olduğunun göstəricilərindəndir. Belə sərvətlərin yerləşdiyi yerlərdən biri də Süngündür.Ora mislə zəngindir.

İran dövlət mədən və hasilat sənayesinin inkişafı komitəsinin məlumatına əsasən, dağ-mədən kompleksinin başçısı Rza Şərifi deyib ki, İran təqvimi ilə cari ilin sonunadək (2011-ci il martın 20-dək) Süngün mədənində hasil edilən 29 faizli misin miqdarı 142 min tona  çatdırılacaq.

Onun sözlərinə görə, ötən 7 ay (mart-sentyabr) ərzində bu dağ-mədən kompleksindən əldə edilən misin miqdarı ötənilin uyğun dövrü ilə müqayiəsdə 14 faiz artaraq, 84,7 min ton təşkil edib : «Eləcə də həmin müddətdə Süngün mis kompleksindən hasil olunan mineralların da həcmi keçən ilin uyğun dövrü ilə müqayisədə 21 faiz artaraq, 20,936 milyon ton olub».

Süngün dağ- mədən –zənginləşdirmə kompleksi Məzrəh yatağından və «Süngün»   zənginləşdirmə fabrikindən ibarətdir. Bu müəssisə və yataq Şərqi Azərbaycan  əyalətində yerləşərək, İran Misi Şirkəti tərəfindən idarə olunur.

2007-ci ildə Süngün yatağında 1,7 milyard ton filiz ehtiyatının, onun 0,61 faizinin mis olduğu bildirlir. Hazırda bunun 384 milyon tonu, habelə həmin filizin 0,67 faizinin miss təşkil etdiyi təsdiqlənib.

Tehran hakimiyyəti ölkə Ana yasasının 48-ci maddəsini pozmaqdadır. Həmin müddəada deyilir : «Əyalətlər səviyyəsində təbii ehtiyatlardan faydalanmaq və milli gəlirdən istifadə etmək məsələsində, həmçinin iqtisadi fəaliyyətin ölkənin müxtəlif məntəqə və əyalətləri arasında bölgüsündə heç bir ayrı-seçkiliyə yol verilmir, hər bir məntəqə öz ehtiyaclarına, inkişaf qabiliyyətinə uyğun olaraq, lazımi imkan və kapital əldə edə bilməlidir».

Bununla belə İran rəhbərliyi Güney Azərbaycanın təbii sərvətlərini talan etməkdədir.

İran milli misəritmə sənayesi şirkətinin baş direktoru Məhəmmədhadi Ərdəbili hələ bir müddət öncə bildirmişdi ki, başçılıq etdiyi müəssisənin üsütünlük verdiyi işlərdən biri Şərqi Azərbaycan əyalətindəki «Süngün» mis mədənində layihənin qısa bir zamanda gerçəkləşdirilməsidir. Onun dediyinə görə, «Süngün» misəritmə kombinatının tikilməsi İranın uyğun sənayesinin vacib layihələrindəndir. Baş direktorun sözlərinə görə, bu layihə 2012-ci ilə kimi başa çatdırılmalıdır. M.Ərdəbili Ermənistanda haisl olunan misin və  qarışığının da «Süngün»də hazırlanacağını vurğulayıb.

Amma təəssüflər olsun ki, Tehran Güney Azərbaycanın təbii sərvətləri əsasında Ermənistanla bazarlıq edir. Bir neçə ay öncə «Mouc» xəbər agentliyi İranın Geologiya və Geoloji-Kəşfiyyat təşkilatı mətbuat xidmətinə istinad edərək bildirmişdi ki, Şərqi Azərbaycan əyalətinin Məsciddağ rayonu ərazisində 300 milyon ton mis ehtiyatı olan yataq aşkar edilib.

Qurumun geoloji-kəşfiyyat idarəsinin direktoru Bəhruz Bərnanın sözlərinə görə, həmin mədəndə azından iki ton qızıl ehtiyatının və başqa minerallar da var.

Həmin günlərdə İran sənaye və mədən nazirinin dağ-mədən sənayesi üzrə müavini Məhəmməd Məsud-Saminijatın açıqlamışdı ki, 2004-05-ci illərdə 150 milyon ton faydalı qazıntı hasil olunubsa, 2007-08-cu illərdə bu rəqəm  200 milyon tona qədər artıb. Direktor bu gösətəricini yetərli saymayıb. Onun fikrincə, faydalı qazıntıların illik hasilatı 500 milyon tona çatdırılmalıdır.

M.Samiinijat vurğulamışdı ki, İranda faydalı qazıntılar ehtiyatının ümumi miqdarı 57 milyard ton olduğu ehtimal olunur.

Tehran rəsmisi xarici şirkətlərin bu yataqlara sərmayə qoymasını və faydalı qazıntı hasil etməsini İran hakimiyyətinin alqışladığını söyləyib.

Bu sayaq məsələlərdən isə  İran rəsmiləri təbliğat üçün yararlanır. Saminijatın iddiasına görə, ötən il sənayedə artım 8,3 faiz təşkil edib, faydalı qazıntılar 17,7 faiz artıb. «Bu onu göstərir ki, tətbiq edilən iqtisadi sanksiyalar iqtisadiyyatımıza təsir göstərməyib»-deyə, direktor bildirib.

Saminijat həmin faydalı qazıntıların ölkənin hansı bölgələrini əhatə etdiyi haqda məlumat verməyib. Sirr deyil ki, Güney Azərbaycan ərazisi faydalı qazıntılarla zəngin ölkədir. Ancaq onun xeyirini fars dilli bölgələr görür. Başqa sözlə Tehran Azərbaycanda hasil etdiyi qazıntıların son məhsulunu bu bölgələrdə istehsal edir. Azərbaycanlılar da iş axtarmaq üçün həmin əyalətlərə üz tutur. Nəticədə Güney Azərbaycanın şəhər və kəndləri məqsədli şəkildə boşaldılır...

GünAzTV-nin məlumatına görə, iqtisadi durumun ağırlığı, İran hakimiyyətini Güney Azərbaycanda təmsil edənləri də dilə gətirib.

Onlardan biri Makı şəhərinin icra başçısı (fərmandar) Əhmədian bildirib: «MAkı iqtisadi cəhətdən geri deyil, onu geri çəkirlər».

İcra başçısı vurğulayıb ki, Makı Avropaya qapıdır. «Yatırımlar üçün bu şəhər böyük potensila gücü malkidir. Ancaq ictimai-iqtisadi imkanları artırmaq və bölgənin dirçəldirməsi məqsədi ilə şəhərə sərmayə qoyulmayıb».

Onun sözlərinə görə, Makıya gələn turistlər üçün mənvi-psixoloji şərait yaradılmalıdır. «Ancaq ölkənin bəzi məsulları bu bölgənin inkişafına sağalmaz zərbə vururlar»-deyə, icra başçısı söyləyib.

Dövlət məmurunun bu bəyanatı da deyilənləri təsdiqləyir. Güney Azərbaycanın sərvətlərindən Tehran faydalanır. Makının icra başçısının dedikləri çox saylı faktlara  bir örnəkdir. Vəziyyət o dərəcədə ağırlaşıb ki, İslam Respublikası hakimiyyətinə qulluq edənlər belə bunu deməkdən çəkinmir. Sədrəddin Soltan