Vaşinqton-Moskva razılaşmasının əlamətləri görünmür Akif Nağı: "Millətlərin öz məqəddəratını təyinetmə hüququ qətiyyən Dağlıq Qarabağ məsələsinə şamil edilə bilməz, çünki Dağlıq Qarabağda yaşayan ermənilər millət deyillər" Ötən gün ATƏT-in Minsk qrupunun amerikalı həmsədri Metyu Brayza diqqət çəkən bəyanat verib. O bildirib ki, Minsk qrupunun həmsədrləri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü qəbul edərək vasitəçilik missiyasını yerinə yetirirlər. Minsk qrupunun bütün üzvləri, ABŞ, Rusiya və Fransa Azərbaycanın ərazi tamlığını dəstəkləyirlər: "Bu mövqe öz müqəddəratını təyinetmə və zorakılıqdan imtina prinsiplərini də ehtiva edir". Metyu Brayza bu ilin yayında Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasına dair razılaşma ola biləcəyini də söyləyib. Lakin diplomat onu da əlavə edib ki, bu, yalnız ümiddir. Məsələ ilə bağlı fikirlərini öyrəndiyimiz Qarabağ Azadlıq Təşkilatının (QAT) sədri Akif Nağı deyir ki, həmsədrlər dəfələrlə belə fikirlər səsləndiriblər. Ramiz Mikayıloğlu Yəni həm ərazi bütövlüyü, həm də millətlərin öz müqəddəratını təyinetmə hüququnun əsas götürülməli olduğunu bəyanlayıblar. Onun sözlərinə görə, millətlərin öz məqəddəratını təyinetmə hüququ qətiyyən Dağlıq Qarabağ məsələsinə şamil edilə bilməz. Çünki Dağlıq Qarabağda yaşayan ermənilər millət deyillər. Onarın öz müqəddəratını təyinetmə hüquqlarıyla bağlı söhbətlərin heç bir əsası yoxdur. Beynəlxalq konvensiyalarda, BMT-nin sənədlərində öz müqəddəratını təyinetmə hüququ bu situasiyaya aid edilmir. 1960-cı illərdə Afrikada milli azadlıq hərəkatları başlayanda bu hüquq həmin xalqlara, millətlərə şamil olunub. Sonra dəfələrlə beynəlxalq təşkilatlarda da bu prinsip müzakirəyə çıxarılıb və öz müqəddəratını təyinetmə hüququ dövlətin ərazisindəki hər hansı milli, etnik azlığa şail edilməyib. Qısası, bu məsələ nə sənədlərdə, nə də praktikada yoxdur. Akif Nağı xatırlatdı ki, milli azlıq problemi Fransada da, Kanadada da var. Həmin ölkələrin heç birində öz müqəddəratını təyinetmə hüququndan söhbət getmir: "Metyu Brayza və Minsk qrupunun digər həmsədrləri bu prinsipi Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsi prosesinə şamil etməklə öz mövqelərini ortaya qoyurlar. Yəni bu hüququ qabartmaqla Ermənistanın mövqeyini müdafiə edirlər. Ərazi büytövlüyü məsələsini də formallıq xatirinə ortaya qoyurlar. Əgər doğrudan da onlar Azərbaycanın ərazi bütövlüyü məsələsini qəbul etsəydilər, öz müqəddəratını təyinetmə hüququndan ümumiyyətlə, danışmazdılar. Həmsədrlər ümidlidirlər ki, nə vaxtsa orada yaşayan ermənilər öz müqəddəratlarını təyin edəcəklər. Öz müqəddəratını təyinetmə də Azərbaycandan ayrılma deməkdir". QAT sədrinə görə, həmsədrlərin əsas məqsədi həm da vaxtın keçməsi və müəyyən bir dövrdən sonra Azərbaycanın reallıqla barışmasına nail olmaqdır. Bu yayla bağlı nikbinliyə gəlincə, Akif Nağı xatırlatdı ki, belə bəyanatlar dəfələrlə səsləndirilib. Ona görə də bu bəyanatların gerçəkliyinə inanmaq çətindir. Akif Nağıya görə, ümumiyyətlə, Azərbaycan üçün bu yaxın vaxtlarda müzakirə edilən prinsiplər əsasında hər hansı sənədin imzalanması arzu olunan deyil. Müzakirə olunan məsələlər Azərbaycanın maraqlarına cavab vermir. Çünki söhbət Dağlıq Qarabağ ətrafındakı rayonların bir hissəsinin azad olunması, sülhməramlı qüvvələrin yerləşdirilməsi və statusla bağlı referendumun keçirilməsindən gedir. Bu prinsiplərin hər hansı formada razılaşdırılması Azərbaycanın maraqlarına ziddir. QAT sədri danışıqlar prosesində fəallığın hiss olunduğunu da vurğuladı. Metyu Brayzadan əvvəl Ermənistandakı ABŞ səfirinin açıqlamaları, ATƏT-də Dağlıq Qarabağ problemiylə bağlı məruzə hazırlayacaq Qoran Lenmarkerin bölgəyə səfəri, Türkiyənin xarici işlər nazirinin həm Avropaya, həm Rusiyaya, həm də Azərbaycana gəlişi ən azı hansısa razılaşmaya cəhd olunduğundan xəbər verir. Amma Akif Nağı inanmır ki, bu ilin yayında hər hansı sənəd imzalansın. Ola bilər ki, bu, onların istəyi, arzuları olsun, amma sənədin imzalanmasının əlamətləri görsənmir. Çünki Rusiya mövqeyindən geri çəkilməyib, həm ABŞ-a qarşı aqressiv mövqe tutur, həm də Cənubi Qafqazda mövqelərini möhkəmləndirmək istiqamətində səylər göstərir. Moskva razılaşan tərəfə oxşamır. Hər hansı sənədin imzalanması ilk növbədə ABŞ və Rusiya arasında razılaşma əldə edilməsindən sonra mümkündür. Vaşinqton-Moskva razılaşmasının əlamətləri də görünmür: "ABŞ-ın yeni vitse-prezidenti son çıxışında Rusiyayla bağlı bir qədər yumşaq mövqe tutulacağını bildirdi. Moskvaya hansısa güzəştlərə getməyə çalışırlar. Amma Rusiya öz mövqeyini yumşaldan tərəfə oxşamır. Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) çərçivəsində keçirilən toplantıda 10 milyard dollarlıq fondun, Təşkilatın vahid silahlı qüvvələrinin yaradılması barədə qərar qəbul olunub. İmzalanmış sənədə görə, KTMT-nın üç yerdə hərbi qüvvələri yaradılır. Onlardan biri-"Cənub qrupu" Ermənistanda yerləşdiriləcək. Yəni Rusiya daha çox öz mövqeyini güc vasitəsiylə diqtə edən tərəfə oxşayır. Ona görə də yaxın vaxtlarda Ermənistanın Azərbaycanla hər hansı razılaşmaya getməsinə Rusiyanın razılıq verməsi inandırıcı görsənmir. Moskvanın icazəsini almadan isə İrəvan hər hansı hərəkət edə bilməz".