Ankara Qərbdən uzaqlaşır Rauf Mirqədirov: "AKP hökumətinin xarici siyasəti Rusiyanın Cənubi Qafqaza qayıtmasına yardımçı ola bilər" "Azadlıq" radiosu Türkiyənin Ermənistanla münasibətlər qurmaqla bağlı Dağlıq Qarabağ şərtindən geri çəkildiyini iddia edir. Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Bakı-İrəvan, Ankara-İrəvan münasibətləriylə bağlı iki paralel prosesin getdiyini əsas gətirərək, bu kimi xəbərlərə şərh verməyi doğru saymadıqlarını dilə gətirib. Digər tərəfdən, keçən həftə Türkiyənin "Hürriyyət" qəzetində Dağlıq Qarabağ münaqişəsi, aparılan danışıqlarla bağlı diqqət çəkən yazı dərc olunub. Məqalə Türkiyənin xarici işlər naziri Əli Babacanın Bakıya qısamüddətli səfərinə həsr olunub. Əli Babacanın erməni həmkarı Edvard Nalbəndyanla Münhendə keçən görüşündən sonra Bakıda Elmar Məmmədyarovla və prezident İlham Əliyevlə də görüşməsindən bəhs edən məqalədə yazılır ki, Əli Babacan tərəflərə yeni Qarabağ planı təqdim edib. Ramiz Mikayıloğlu Prinsip anlaşmasına görə, Ermənistan mərhələ-mərhələ Azərbaycanın işğal altındakı 6 rayonunu azad edəcək, Azərbaycan da Ermənistanın şosse və dəmiryolunu açacaq. Qəzet tərəflərin yeni tənzimləmə planına Türkiyənin köməyi ilə yaxınlaşdıqlarını bildirir. Əli Babacanın Münhen-Bakı xəttilə baş tutan diplomatik səfərindən sonra ortaya çıxan iddialara görə, Ermənistan Dağlıq Qarabağda azərbaycanlılarin yaşadıqları 6 rayonu mərhələ-mərhələ Azərbaycana qaytarmağa razıdır. "Hürriyət" yazır ki, öncə Füzuli, Ağdam, Cəbrayıl, Qubadlı və Zəngilan Azərbaycana qaytarılacaq. İkinci mərhələdə evlərini tərk etmək zorunda qalmış məcburi köçkünlər yurdlarına geri dönə biləcəklər. Üçüncü mərhələdə Dağlıq Qarabağın statusunu müəyyənləşdirmək üçün region bir müddətliyə müvəqqəti hökumətə veriləcək. Status müəyyən edildikdən sonra Kəlbəcər rayonu da Azərbaycana qaytarılacaq. Buna qarşılıq olaraq Azərbaycan Ermənistanın şosse və dəmiryolunu açacaq. Nəhayət, Ermənistan və Dağlıq Qarabağ arasındakı sərhəd bölgəsinə beynəlxalq sülhməramlılar yerləşdiriləcək. Bu qüvvələrin tərkibində tərəf və müdaxiləçi ölkələr (Türkiyə və Rusiya) yer almayacaq. Xatırladaq ki, bundan öncə fevralın 10-da "Sabah" qəzetində də köşə yazarı Ərdal Şafakın anoloji məzmunlu yazısı işıq üzü görmüşdü. Bəs Qarabağ danışıqlarıyla bağlı ziddiyyətli məlumatlar haradan qaynaqlanır? Ankaranın Qarabağ şərtindən geri çəkilməsi barədə "Azadlıq"ın iddiası nə dərəcədə gerçəkliyi əks etdirir? Məsələ ilə bağlı fikirlərini öyrəndiyimiz politoloq Rauf Mirqədirov deyir ki, türk mətbuatında səsləndirilən Qarabağla bağlı razılaşma paketində heç bir ciddi yenilik yoxdur. Qeyd olunun məsələlər bu və ya digər şəkildə Madrid prinsiplərində əksini tapıb. Yəni Dağlıq Qarabağ ətrafındakı ərazilərin azad edilməsi, Qarabağdakı hakimiyyətə hər hansı aralıq statusunun verilməsi Madrid prinsiplərində nəzərdə tutulub. Yeni məsələ müzakirələrdə yalnız Türkiyənin vasitəçi, köməkçi qismində iştirakıdır. Sözsüz ki, Türkiyə-Ermənistan danışıqlarında bu və ya digər dərəcədə Qarabağ məsələsi müzakirə olunur. Çünki Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra Türkiyə həmişə bəyanlayıb ki, Ankaranın İrəvanla münasibətlərini qaydaya salmasının ilkin şərtlərindən biri Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli, işğal altındakı ərazilərin boşaldılmasıdır. Dağlıq Qarabağ münaqişəsi həll edilməmiş Türkiyə-Ermənistan münasibətləri normallaşarsa, bu, əlbəttə ki, Bakı-Ankara münasibətlərinə mənfi təsir göstərəcək. Ona görə də Türkiyə bu və ya digər dərəcədə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində hər hansı irəliləyişin baş verməsində maraqlıdır ki, Ankara-İrəvan münasibətlərinin yaxşılaşması Bakı-Ankara əlaqələrinə mənfi təsir göstərməsin. Rauf Mirqədirov hesab edir ki, Türkiyənin özünün Ermənistanla münasibətlərdə həllini tapmamış ciddi problemləri var. Bu sıraya "soyqırım" və Türkiyəyə qarşı ermənilərin ərazi iddiaları daxildir. Rauf Mirqədirova görə, Ankara öz maraqları çərçivəsində həmin problemləri həll edə bilsəydi, pozitiv bir məqam ola və Qarabağ probleminin də həllinə pozitiv təsir göstərə bilərdi: "On ildən çox müddətdə düşünürdük ki, Türkiyə Azərbaycana görə Ermənistanla münasibətlər qurmur. Belə gözləntilər fonunda Türkiyə ilə Ermənistanın münasibətləri normallaşarsa, bu, Azərbaycan cəmiyyətində mənfi emosiyalar yaradacaq". Politoloq bir məsələni də nəzərə almağı zəruri sayır. Bu gün Türkiyənin Ermənistanla münasibətləri normallaşdırması yönündəki addımlarla müqayisədə Azərbaycan üçün daha təhlükəlisi Ankara və Moskva arasındakı yaxınlaşmadır. Bu, gələcəkdə Azərbaycan üçün çox ciddi problemlər yarada bilər. Məsələn, Rusiyaya səfərə gedən Türkiyə prezidenti Abdulla Gül "Vesti" xəbərlər proqramına müssahibəsində Moskvaya Qafqazdakı problemlərin həlli yönündə "çox böyük səyləri"nə görə minnətdarlığını bildirib. Amma bir müddət əvvəl Rusiya faktiki Qafqaz dövlətlərindən birinin - Gürcüstanın ərazisini işğal edib. Bundan başqa, ruslar Ermənistana 800 milyon dollar dəyərində əvəzsiz silah və sursat verib. Üstəlik, Abdulla Gül Moskvada olan zaman Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləci Təşkilatının birgə operativ hərbi qüvvələrinin yaradılması haqqında sənəd Dövlət Dumasında təsdiqlənib. Politoloq vurğuladı ki, Abdulla Gülün bütün bunları görmədən Rusiyanın Qafqazdakı pozitiv rolu haqqında danışması təəccüblüdür. Rauf Mirqədirova görə, Türkiyənin indiki hakimiyyəti öncəki xarici siyasət vektorunda ciddi dəyişikliklər edir. Birincisi, sanki Ankara Qərbdən uzaqlaşır. Bunun obyektiv səbəbləri də var. Çünki Türkiyənin Avropa Birliyinə qəbulu prosesi uzadılır, üzvlük perspektivi real sayılmır. Amma ortadakı gerçəklik odur ki, bu gün Türkiyədə Rusiyaya daha çox yaxınlaşmaq meyli var və bu, ciddi məsələdir. İkincisi, Qərbdən uzaqlaşan Türkiyə həm də islam, xüsusən ərəb dünyasına yaxınlaşır. İslam dünyasının liderinə çevrilmək cəhdləri var: "Hər iki vektorda dəyişmələr Azərbaycan üçün ciddi problemlər və suallar ortaya çıxarır. Keçən əsrin əvvəllərində Türkiyə müstəqilliyini qoruyub- saxlamaq problemilə üz-üzə qalmışdı və həmin dlövrdə Rusiyanın Cənubi Qafqaza qayıtmasına mane ola bilmədi. Bu gün isə Türkiyə Cümhuriyyətinin müstəqilliyinə ciddi bir təhlükə yoxdur. Amma AKP hökumətinin xarici siyasətdəki dəyişiklikləri Rusiyanın Cənubi Qafqaza qayıtmasında yardımçı ola bilər".