SON XƏBƏRLƏR

ABŞ Cənubi Qafqaz siyasətini aktivləşdirməlidir

2021.10.20, 07:36
ABŞ Cənubi Qafqaz siyasətini aktivləşdirməlidir

Gunaz.tv
ABŞ Cənubi Qafqaz siyasətini aktivləşdirməlidir ag-ev.jpg "Nabucco"ya görə Qərbin dəstəyini qazanan Azərbaycan Moskvanın və Tehranın təzyiqlərilə üzləşə bilər" ABŞ-ın "Heritage" Fondunda "ABŞ-ın Cənubi Qafqaz siyasəti: enerji və geosiyasət" mövzusunda konfrans keçirilib. Vaşinqtonda regionla bağlı araşdırma aparan bir çox təşkilatın iştirakıyla keçirilən tədbiri giriş sözüylə Con Hopkins Universitetinin Mərkəzi Asiya-Qafqaz İnstitutunun rəhbəri Frederik Star açıb. O, Cənubi Qafqaz regionunda iki problemin dominantlıq etdiyini bildirib - təhlükəsizlik və ərazi bütövlüyü məsələsi. Frederik Starın fikrincə, digər regional qüvvələrdən fərqli olaraq, son 15 ildə ABŞ-da hakimiyyətdə olan demokratlar və respublikaçılar Qafqazın incəliklərini dərindən anlayıblar, keçid mərhələsində olan Azərbaycanla Gürcüstanın milli təhlükəsizliyinə təhdid təşkil edən problemlərə diqqətlə yanaşıblar. Rəsmi Vaşinqtonun fəaliyyətinin bariz nümunəsi isə adı çəkilən ölkələrlə birlikdə reallaşdırılan Bakı-Tiflis-Ceyhan və Bakı-Tiflis-Ərzurum layihələri olub. Frederik Star deyib ki, regionun iri dövlətləri olan Rusiya, Türkiyə və İranın bölgəyə təsirlərini proqnozlaşdırmaq mümkün olmadığından Cənubi Qafqazda gərginliyin qalması labüddür, enerji istehsalında mühüm rol oynayan Azərbaycan, Türkmənistan və Qazaxıstanda isə stabil hökumətlər iş başında olacaq. Frederik Star Azadlığı Müdafiə Aktına 907-ci düzəlişi də tənqid edərək, Əfqanıstana gedən strateji yolun üzərində yerləşən Azərbaycana qarşı bu siyasəti yanlış adlandırıb. Milli Müdafiə İnstitutunun zabiti Con Çiski isə qeyd edib ki, Azərbaycan Gürcüstana maliyyə və iqtisadi cəhətdən yardım göstərərək ciddi riskə girir, buna görə də ABŞ Azərbaycanı ən az Gürcüstan qədər, bəzi hallarda isə daha çox dəstəkləməlidir. Polkovnik Çiski hesab edir ki, Ağ Evin yeni administrasiyası minimum 907-ci düzəlişin "dondurulması" siyasətini davam etdirməlidir. O, düzəlişin aktuallığını itirdiyini vurğulayaraq ABŞ-ın milli maraqlarına cavab vermədiyi üçün ləğvini məsləhət görüb. "Heritage" Fondunun aparıcı mütəxəssisi Ariel Koen bildirib ki, ötən ilin avqustunda Gürcüstanla Rusiya arasındakı müharibə nəticəsində rəsmi Moskva NATO və Qərbə yaxınlaşmaqda olan dövlətlərə ciddi siqnal yollasa da, alternativ enerji dəhlizlərinin işini dayandıra bilməyib. Onun qənaətinə görə, avqustda Rusiya və Gürcüstan, keçən ilin son günlərində isə Rusiya ilə Ukrayna arasında yaranmış qaz münaqişəsi "Nabucco" kimi alternativ qaz layihələrinin əhəmiyyətini artırsa da, Avropa Birliyində mövcud olan bürokratiya və lidersizlik faktorları adı çəkilən layihənin reallaşmasını çətinləşdirir. Məsələ ilə bağlı fikirlərini öyrəndiyimiz siyasi şərhçi Aydın Quliyev Azərbaycanın Cənubi Qafqazda ən önəmli ölkə olduğunu bildirdi. Onun sözlərinə görə, ABŞ yaxın illərdə ölkəmizə Gürcüstandan çox önəm verəcək. Buna səbəb isə Azərbaycanın enerji resursları və ölkənin Qafqaz regionunda analoqu olmayan inkişafı ilə bağlıdır. Qafqazın ABŞ-ın xarici siyasət strategiyasında olduqca əhəmiyyətli, vacib bir region sayıldığını deyən Aydın Quliyev bu regionun münaqişələrə həssas olmasını da ciddi məqam kimi vurğuladı. SSRİ dağılandan sonrakı bir-iki il ərzində Qafqaz Qərblə ciddi təmasda olmadığı bir vaxtda bu region NATO-nun xüsusi maraq zonasına daxil edilib. O vaxtdan da ABŞ-ın Qafqazla bağlı xüsusi bir strategiyası qurulub. Qafqaz və hazırda onun əsas ölkəsi sayılan Azərbaycan ABŞ-ın nəzərində dünyanın altı ən mühüm strateji nöqtələrindən biri sayılır: "Ümumiyyətlə, ABŞ prezidentlərinin hər biri ölkənin xarici siyasət kursuna yenilik gətirməkdə maraqlı olublar. Barak Obamanın Qafqazla və Azərbaycanla bağlı siyasətində ciddi, kardinal və prinsipial dəyişiklik olmasa da, bu istiqamətdə sərgilənəcək siyasətdə müəyyən yeniliklər olacaq. Prinsipial dəyişiklik olmayacaq. Çünki artıq Vaşintqtonun Qafqaz siyasətinin prinsipləri, taktikası və strategiyası bəllidir. Burada xüsusi bir yenilik etməyə də ehtiyac yoxdur. Sadəcə, regionla bağlı siyasətin həyata keçirilməsində bu siyasətin surəti dəyişilə bilər ki, buna da yeni prezidentin dövründə şahid olacağıq". Siyasi şərhçi deyir ki, Barak Obamanın dövründə ABŞ-ın Qafqaz bağlı siyasətindəki tempin artacağı əsasən iki səbəblə bağlıdır. Qafqaz və Azərbaycan ABŞ-ın xarici siyasətində önəmini daha da artırıb. Xüsusilə də Gürcüstan-Rusiya müharibəsindən və Ukrayna ilə Rusiya arasında yaranmış qaz gərginliyindən sonra bu regionun əhəmiyyəti xeyli yüksəlib. Yəni Avropanın alternativ enerji ilə təmin olunmasında Qafqaza və Azərbaycana verilən önəm o qədər artıb ki, artıq Qərbdə sadə vətəndaşlar rəsmi Bakının enerji layihələrində böyük rol oynadığın başa düşürlər: "Hesab edirəm ki, Avropanın enerji təchizatının yaxşılaşdırılmasında Vaşinqtonun regionda fəallaşması elə Avropa ölkələrinə də lazımdır. İkinci bir tərəfdən, enerji məsələsində region dövlətləri artıq Qərbə doğru seçimə meyllənməyə başlayıblar. "Nabucco" layihəsinin sürətlə reallaşdırılmasına çalışan Qərbin siyasi dəstəyini qazanan rəsmi Bakı Moskvanın və Tehranın təzyiqlərilə üzləşə bilər. Yəni bu ölkələrin siyasi təpkiləri aktivləşəcək. Bunu neytrallaşdırmaq üçün ABŞ regionda siyasətini sürətləndirməli və Azərbaycana diqqətini artırmalıdır. Bu iki nüans qarşıdakı 4 ildə Obamanın Qafqaz siyasətinin müəyyənləşməsində ciddi rol oynayacaq".

SEÇİLMİŞ XƏBƏRLƏR

Çox oxunanlar